IV SAB/Wa 226/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) sędzia del. SO Aleksandra Westra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2017 r. sprawy ze skargi M. B., E. K. i G. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia wniosku M. B., E. K. i G. C. z dnia [...] lipca 2015 r. o stwierdzenie, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1961 r. nr [...] wydane zostało z naruszeniem prawa – w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1. wyroku; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 5. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa solidarnie na rzecz skarżących M. B., E. K. i G. C. kwotę 1591 (tysiąc pięćset dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dnia [...] czerwca 2017 roku M. B., E. K. i G. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Infrastruktury i Budownictwa skargę na przewlekłe prowadzenie przez w/w Ministra postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].08.1961r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] - Inspektorat Oświaty nieruchomości o pow. 3724 m2 zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] tom VI, karta 130, oznaczona katastralnie część parceli nr 9/90, położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność J. B. (znak sprawy: [...]). Skarżący domagali się w niej: 1) zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do wydania w terminie 14 dni decyzji administracyjnej, rozstrzygającej sprawę o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].08.1961 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] - Inspektorat Oświaty nieruchomości o pow. 3724 m2 zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] tom VI, karta 130, oznaczona katastralnie część parceli nr [...], położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność J. B. co do istoty; 2) stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3) stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądzenia od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 21 lipca 2015 r. skarżący złożyli wniosek datowany na 20 lipca 2015r, o wydanie decyzji administracyjnej, stwierdzającej, iż orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].08.1961 r. oraz z dnia [...].11.1961 r. nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa. Wobec upływu terminu na załatwienie sprawy, przewidzianego wart. 35 § 3 k.p.a. oraz niewypełnienia przez Organ obowiązku podania przyczyn zwłoki i wskazania nowego terminu, przewidzianego wart. 36 § 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r.), pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. pełnomocnik Wnioskodawców zwrócił się do Organu o niezwłoczne przekazanie informacji o nadanym sprawie numerze oraz stanie rozpoznania sprawy. Organ nie udzielił na pismo pełnomocnika Wnioskodawców z dnia 18 grudnia 2015 r. jakiejkolwiek odpowiedzi. Z powyższego względu w piśmie z dnia 19 kwietnia 2016 r. pełnomocnik wnioskodawców wezwał Organ do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku. Następnie, pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. (NK: [...]) Organ określił przewidywany termin rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, wskazując, iż nastąpi ono "do dnia 30.11.2016 r.". Powołano się przy tym na okoliczność, iż liczba spraw rewindykacyjnych, prowadzonych w Wydziale do Spraw Rewindykacji Mienia, wynosi około 500. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. (NK: [...]) Organ zakreślił stronom niniejszego postępowania dwudziestojednodniowy termin na zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz złożenie ewentualnych wyjaśnień i dokumentów. Jednocześnie Organ stwierdził, iż nie będzie możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym wart. 35 k.p.a. ze względu na konieczność ustalenia pełnego kręgu spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Organ wyznaczył kolejny, odległy termin przewidywanego terminu rozstrzygnięcia sprawy - "do dnia 31.05.2017 r." - ponownie powołując się na okoliczność prowadzenia w Wydziale do Spraw Rewindykacji Mienia około 500 spraw rewindykacyjnych. Skarżący wskazali, że w ich ocenie całkowicie nieuzasadnione jest stanowisko Organu, jakoby w niniejszej sprawie istniała konieczność ustalenia pełnego kręgu spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Okoliczność, iż wyłącznymi spadkobiercami J. B. są aktualnie wnioskodawcy, została bowiem wykazana przedłożonymi przez nich prawomocnymi postanowieniami o stwierdzeniu nabyciu spadku. Nie zachodzi zatem potrzeba prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Zwrócenie się zatem przez Organ: • pismem z dnia [...].11.2016 r. (NK: [...]) do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o "pilne odszukanie i nadesłanie odpisów zupełnych" aktu urodzenia M. B., aktu zgonu M. B. oraz aktu małżeństwa M. B. i J. B.; • pismem z dnia [...].11.2016 r. (NK: [...]) do Archiwum Państwowego w [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] - Oddziału w [...] o "pilne odszukanie i nadesłanie uwierzytelnionych kopii zupełnej treści ww. aktów urodzenia" - było bezzasadne, albowiem znajomość treści ww. aktów stanu cywilnego nie jest potrzebna do wydania rozstrzygnięcia. Przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów w żaden sposób nie przyczyni się zatem do wyjaśnienia sprawy, której dotyczy niniejsza skarga. Przeprowadzenie dowodu z ww. akt stanu cywilnego spowodowałoby dodatkowe opóźnienie postępowania, ponieważ konieczne byłoby wówczas wyznaczenie stronom, na zasadzie art. 10 § 1 k.p.a., terminu na wypowiedzenie się również i co do tych dowodów. W ocenie Skarżących w sprawie nie zachodziły i nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności, które uzasadniałyby obecnie dalsze prowadzenie postępowania po upływie, wyznaczonego przez Organ terminu 21 dni na zapoznanie się przez strony z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Trzeba wyraźnie podkreślić, iż takiej okoliczności nie może również stanowić liczba spraw rewindykacyjnych, prowadzonych w Wydziale do Spraw Rewindykacji Mienia. Wręcz przeciwnie - wyznaczenie przez Organ kolejnego terminu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przy utrzymującej się liczbie prowadzonych spraw (około 500), rozpoznawanych przecież -jak stwierdzono w ww. piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. (NK: [...]) "wg kolejności" - podkreśla jedynie fakt przewlekłego prowadzenia postępowania przez Organ. W związku z powyższym, w dniu 24 listopada 2016 r. Skarżący skierowali do Organu, na zasadzie art. 37 § 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem l czerwca 2017 r.), wezwanie do usunięcia prawa, polegającego na przewlekłym prowadzeniu postępowania, poprzez załatwienie sprawy w terminie miesiąca od dnia otrzymania wezwania. Organ nie udzielił na powyższe wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. Podkreślono, że organ do dnia dzisiejszego (pomimo upływu prawie dwóch lat od wniesienia podania) nie rozstrzygnął sprawy, a zatem nie dotrzymał również wyznaczonego przezeń wydłużonego terminu (do dnia 31 maja 2017 r.). Organ nie wskazał też Skarżącym nowego terminu załatwienia sprawy ani nie zawiadomił Skarżących o podjęciu przezeń jakiejkolwiek nowej czynności w postępowaniu dowodowym, wobec czego w niniejszej sprawie utrzymuje się stan przewlekłości w prowadzeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że orzeczeniem z dnia [...].08.1961 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości o pow. 3724 m2 (z ogólnej pow. 5106 m2) zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] tom VI, karta 130, oznaczonej katastralnie jako część parceli nr [...], położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność J. B.. Pismem z dnia [...].07.2015 r. (data wpływu: [...].07.2015 r.) M. B., E. K. oraz G. C. reprezentowani przez adw. Ł. L. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...].08.1961 r. nr [...]. Pismem z dnia [...].06.2017 r., otrzymanym przez organ w dniu [...].06.2017 r., M. B., E. K. oraz G. C. reprezentowani przez adw. Ł. L. złożyli skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa postępowania w sprawie rozpatrzenia ww. wniosku z dnia 20.07.2015 r. W ocenie organu zarzuty skargi są bezzasadne, albowiem organ nie prowadził postępowania w sposób przewlekły. Podkreślono, że pismami z dnia [...].06.2016 r. nr [...] celem uzyskania uwierzytelnionych kopii akt archiwalnych dotyczących ww. orzeczenia z dnia [...].08.1961 r., wystąpiono do: - Archiwum Państwowego w [...], - Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...], - [...] Urzędu Wojewódzkiego, - Urzędu Miasta [...]. Odrębnym pismem z dnia [...].06.2016 r. nr [...] wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie odpisu aktu małżeństwa J. B. i M. B.. Jednocześnie pismami z dnia [...].06.2016 r. nr [...] celem uzyskania uwierzytelnionych kopii dokumentów stanowiących podstawę wpisu o treści "wdrożono postępowanie upadłościowe do majątku kupca J. B.. Wpisano dnia 9.07.1931 ." w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości zwrócono się do: - Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...], - Sądu Rejonowego w [...]. Odrębnym pismem z dnia [...].06.2016 r. wystąpiono do Archiwum Akt Nowych o nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt archiwalnych dotyczących zezwolenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia [...].06.1957 r. nr [...]. Pismem z dnia [...].08.2016 r. nr [...] mając na uwadze treść pisma Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...].06.2016 r. nr [...] wystąpiono do Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie uwierzytelnionych kopii całości akt archiwalnych dotyczących ww. orzeczenia z dnia [...].08.1961 r. Odrębnym pismem z dnia [...].08.2016 r. nr [...] wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o wypożyczenia akt postępowań spadkowych kluczowych do ustalenia stron postępowania znak [...]: - sprawy o sygn. I Ns 163/90, - sprawy o sygn. I Ns 275/90. Następnie pismem z dnia [...].10.2016 r. nr [...] ponownie wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o wypożyczenia akt postępowań spadkowych kluczowych do ustalenia stron postępowania znak [...]: - sprawy o sygn. I Ns 163/90, - sprawy o sygn. I Ns 275/90. Pismami z dnia [...].11.2016 r. nr [...] celem uzyskania uwierzytelnionych kopii aktów urodzenia M. B., zgonu M. B., małżeństwa M. B. i J. B. wystąpiono do: - Archiwum Państwowego w [...], - Archiwum Państwowego w [...] Oddział w [...], - Urzędu Stanu Cywilnego w [...]. Następnie pismem z dnia [...].06.2017 r. nr [...] wystąpiono do Urzędu Miasta [...] o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym przejętej nieruchomości. Pismem z dnia [...].07.2017 r. nr [...] wystąpiono do Archiwum Akt Nowych o nadesłanie uwierzytelnionej kopii planu sytuacyjnego sporządzonego na potrzeby przedmiotowego wywłaszczenia. Innym pismem z dnia [...].07.2017 r. nr [...] wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie: - kopii zupełnej treści papierowej księgi wieczystej nr [...], - kopii zupełnej treści papierowej dawnej księgi wieczystej tom VI, karta 130 [...], - odpisu dodatku do księgi parcel załączonego do wniosku o wpis prawa własności w księdze wieczystej z dnia [...].11.1991 r. - z akt księgi wieczystej tom VI karta 130 [...], względnie księgi wieczystej nr [...]. W toku postępowania organ zawiadamiał strony o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy - pismami z dnia 03.06.2016 r., z dnia 16.11.2016 r. oraz z dnia 28.06.2017 r. . Obecnie zaś organ oczekuje na nadesłanie kopii zupełnej treści papierowej księgi wieczystej nr 24537, kopii zupełnej treści papierowej dawnej księgi wieczystej tom VI, karta 130 [...], odpisu dodatku do księgi parcel załączonego do wniosku o wpis prawa własności w księdze wieczystej z dnia 14.11.1991 r. - z akt księgi wieczystej tom VI karta 130 [...] (względnie księgi wieczystej nr [...]) oraz uwierzytelnionej kopii planu sytuacyjnego dotyczącego zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia [...].06.1957 r. nr [...]. Powyższe dokumenty są niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie zaistniały trudności z ustaleniem, czy w postępowaniu wywłaszczeniowym toczącym się przed Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] (nr [...]) brała udział żona i spadkobierczyni zmarłego J. B. – M. B.. Okoliczność ta ma zaś kluczowe znaczenie dla oceny legalności kwestionowanej decyzji. Ze zgromadzonych w toku postępowania akt archiwalnych wynika, iż organ wywłaszczeniowo - odszkodowawczy kierował wszelkie pisma w tym orzeczenie z dnia [...].08.1961 r. nr [...] podlegające nadzorowi w niniejszym postępowaniu do B. B.. Natomiast z odpisu postanowienia spadkowego z dnia 04.07.1990 r. sygn. I Ns 275/90 nadesłanego przez wnioskodawców wynika, iż żona J. B. nosiła imię M.. Tym samym Minister Infrastruktury i Budownictwa obowiązany był do ustalenia, czy w rzeczywistości orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].08.1961 r. nr [...], mimo iż w jego rozdzielniku wskazano imię B. skierowane zostało do M. B.. W tym celu organ nadzorczy podjął szereg czynności mających wyjaśnić ww. kwestię, co niewątpliwie wpłynęło na wydłużenie postępowania. Decyzji w sprawie dotychczas nie wydano ze względu na konieczność ustalenia, czy orzeczenie z dnia [...].08.1961 r. stało się ostateczne. Do wydania rozstrzygnięcia konieczne okazało się pozyskanie planu sytuacyjnego obrazującego obszar objęty przedmiotowym wywłaszczeniem - w celu prawidłowego ustalenia aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości. Wskazano także, że sprawy rewindykacyjne ze swojej natury mają charakter długotrwały, co wiąże się z trudnościami w ustaleniu stanu faktycznego na dzień wydania orzeczenia oraz ze zgromadzeniem całości akt archiwalnych postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 1 pkt 40 oraz art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest sprawność prowadzenia przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa postępowania w sprawie wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].08.1961r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] - Inspektorat Oświaty nieruchomości o pow. 3724 m2 zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w [...] tom VI, karta 130, oznaczona katastralnie część parceli nr [...], położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność J. B. (znak sprawy: [...]). Stanowiąca przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie przewlekłość postępowania oceniana jest na podstawie przepisów ogólnych, zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika natomiast, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia, w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 k.p.a. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. I tak, art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Środkami obrony przed bezczynnością lub przewlekłością organów administracji publicznej są zażalenia określone w art. 37 k.p.a., a następnie skargi na bezczynność organu oraz skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, składane do sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Zgodnie natomiast z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., mającym zastosowanie w niniejszym postępowaniu, Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 k.p.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (patrz: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, publ.cbois), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (patrz: J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować więc będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice. W wyroku z dnia 26 października 2012 r. w sprawie II OSK 1956/12 (publ. cbois) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż prowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności było w sposób przewlekły, opieszale i niesprawnie. Analiza akt sprawy prowadzi do konkluzji, że wniosek o stwierdzenie nieważności Skarżący złożyli [...] lipca 2015 r. (wpłynął on do organu [...] lipca 2015r.) Podkreślenia wymaga, że do wniosku Skarżący dołączyli szereg dokumentów, które niezbędne są organowi do rozpoznania sprawy tj. kopie orzeczenia o wywłaszczeniu, oraz postanowienia o nabyciu spadku po J. B., M. B., J. B., I. C. i H. B.. Wnioskodawczy wskazali także w jakim konkretnie Archiwum gdzie znajduje się kompletna dokumentacja sprawy. Przez okres ponad 10 miesięcy organ nie podjął żadnej czynności w sprawie. Nie informując nawet stron o powodach zaistniałej bezczynności. Nie odpowiedział nawet na pismo pełnomocnika stron z 18 grudnia 2015r. w którym domagał się on wskazania na jakim etapie jest rozpoznanie niniejszej sprawy. Pierwsze czynności w sprawie organ podjął dopiero w czerwcu 2016r. Zwrócił się wówczas pisemnie do właściwych Archiwów, Sądów o nadesłanie stosownych dokumentów. Poinformował także strony o planowanym terminie rozpoznania sprawy wskazując na datę 30 listopada 2016r. Kolejne czynności organ podjął w dniu 2 sierpnia 2016r. zwracając się o wypożyczenie przez Sady akt postępowań spadkowych. oraz 16 listopada 2016r. zwracając się do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] oraz Archiwum w [...] i [...] w celu ustalenia danych Pani M. B. i wyjaśnienia kwestii występowania w postępowaniu wywłaszczeniowym osoby o imieniu B. B.. W dniu 16 listopada 2016r. Minister poinformował także strony, o przesunięciu terminu rozpoznania sprawy wskazując dzień 31 maja 2017r. W dniu 22 czerwca 2017 organ wystąpił do Urzędu Miasta [...] o nadesłanie aktualnych danych ewidencyjnych nieruchomości, której dotyczy postępowanie. Pismem z 28 czerwca 2017r. poinformował zaś strony o nowym terminie planowanego rozpoznania sprawy tj. 31 sierpnia 2017r. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa, prowadzi on niniejszą sprawę przewlekle. Analiza czynności dokonanych przez organ w niniejszej sprawie uzasadnia stwierdzenie niezałatwienia sprawy w terminie ponieważ Minister działał opieszale, pomijając termin wynikający z art. 35 k.p.a., nie dopełniając każdorazowo czynności określonych w art. 36 k.p.a. Taka sytuacja miała miejsce w kontrolowanym przypadku. Ponadto Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie nie istniała żadna przyczyna niezależna od organu, która zwalniałaby go od załatwienia sprawy w terminie. Po pierwsze Minister przez ponad 10 miesięcy w ogóle nie podejmował żadnej czynności w sprawie a w wyniku podjętych czynności w czerwcu i sierpniu 2016r. w ocenie Sądu posiadł materiał dowodowy, który umożliwiał mu, jak słusznie wskazują skarżący wydanie decyzji w zakreślonym pierwotnie terminie tj. [...] listopada 2016r. Z akt sprawy wynika bowiem, że do tego terminu organ uzyskał wszelkie dokumenty, w tym pozwalające mu na wyjaśnienie kwestii strony postępowania tj. "B." – M. B.. W terminie tym mógł także uzyskać aktualne dane ewidencyjne dotyczące nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem. W tym stanie sprawy Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżących w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd wyznaczając powyższy termin miał na uwadze umożliwienie stronie przez organ wypowiedzenia się zgodnie z art. 10 k.p.a co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (pisma Ministra skierowane w dniu 18 lipca 2017r. do Archiwum Akt Nowych i Sądu Rejonowego w [...] w zakresie nadesłania kolejnych dokumentów). Sąd jednocześnie uznał, że zaistniała w sprawie przewlekłość nosi cechy rażącego naruszenia prawa (punkt 3 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.). Za rażące naruszenie art. 35 k.p.a. można uznać oczywiste niezastosowanie się do wskazanych w nim terminów, zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty" (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Powyższy wniosek jest w stanie faktycznym sprawy jak najbardziej uzasadniony. Mając powyższe na uwadze Sąd za konieczne uznał wymierzenie Ministrowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. (punkt 4 wyroku), która ma charakter nie tylko prewencyjny. Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1 wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przekonaniu Sądu wymierzona grzywna jest adekwatna do stopnia zawinienia Ministra. O zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania sądowego orzeczono na postawie art. 200, 205 i art. 209 p.p.s.a. (punkt 5 wyroku).