IV SAB/Wa 23/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi I. S. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania odwołań od decyzji 1. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej I. S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 22.09.2014 r. (doręczonym w dniu 26.09.2014 r.) p. I. S., reprezentowana przez r. pr. R. S., złożyła skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia odwołania Prezydenta Miasta G. i [...] S.A. w K. od decyzji Wojewody [...] .02.2014 r., nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...].11.1978 r., nr [...], o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości [...] położonej w G. przy ul. [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. [...] m" oraz działka nr [...] o pow. [...] m-, zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w G. KW nr [...], stanowiącej współwłasność O. S. i H. S. Skarżąca domaga się nakazania organowi wydania w terminie 30 dni decyzji w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...], oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że pismem z dnia 1 lipca 2014 wezwała organ do załatwienia sprawy do dnia 15 sierpnia 2014. Podkreśliła, że akta sprawy odwoławczej od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 znajdują się w Ministerstwie od 1 marca 2014. Do dnia wniesienia skargi odwołanie nie zostało rozpoznane, nie wskazano też ani przyczyn nie załatwienia sprawy w terminie ani planowanego zakończenia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, bowiem decyzją z dnia [...].10.2014 r. znak [...] uchylił on decyzję Wojewody[...] z dnia [...].02.2014 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Dodatkowo organ wskazał, że postępowanie prowadzone w trybie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, bowiem stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 kpa i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie występował zaś obszerny materiał dowodowy oraz zawiły stan faktyczny sprawy wymagający wnikliwej analizy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a. Rozpoznając przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności wskazać należy, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w art. 35 k.p.a. i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Niewątpliwie rozpatrując skargę na bezczynność Sąd musi mieć na uwadze, czy po jej wytoczeniu nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania. Podjęcie w niniejszej sprawie czynności mających na celu rozpatrzenie przez Ministra odwołania Prezydenta Miasta G. i [...] S.A. w K. od decyzji Wojewody [...] .02.2014 r., nr [...] i wydanie przez Ministra, po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność decyzji z dnia [...].10.2014 r. znak [...] uchylającej w/w decyzję i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, powoduje, że zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie stało się bezprzedmiotowe, a postępowanie sądowe w tym przedmiocie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednak wydając takie rozstrzygnięcie Sąd jednocześnie miał na uwadze aktualne brzmienie art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w tezie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12 (LEX 1219576), zgodnie z którym wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu. Z kolei w postanowieniu z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 481/13 (LEX 1299301), NSA wskazał, że użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Odnosząc się zatem do kwestii, czy w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie miało charakter rażący. Jak wynika bowiem z analizy akt administracyjnych oraz z treści odpowiedzi na skargę, organ po otrzymaniu w dniu 5 marca odwołań od decyzji organu I instancji, do dnia otrzymania wezwania skarżącej do załatwienia sprawy w terminie, co nastąpiło 7 lipca 2014r. nie podjął żadnej czynności w sprawie, nie poinformował nawet stron o planowanym terminie jej załatwienia i przyczynach zwłoki. Tymczasem zgodnie z ogólną dyrektywą wynikającą z art. 35 § 1 k.p.a., sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Sformułowanie takie oznacza w szczególności, że "organ administracji publicznej powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, jeżeli w toku postępowania administracyjnego okaże się, że sprawa może być załatwiona przed upływem ustawowych terminów do jej załatwienia" (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 307). Powołana dyrektywa jest związana z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 k.p.a.) i obowiązkiem załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 3 k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że art. 12 § 2 k.p.a. przewiduje, że sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Chodzi zatem o takie sprawy, które do swego rozstrzygnięcia nie wymagają postępowania wyjaśniającego (czy to w formie rozprawy, czy też w formie postępowania kameralnego). Zwrot "niezwłocznie", zawarty w art. 35 § 2 k.p.a., oznacza, że nie ma wyznaczonego terminu w sposób bezwzględny, a organ instancji, gdy tylko wystąpią warunki określone w art. 35 § 2 k.p.a., winien wydać odpowiednie rozstrzygnięcie. Przy czym wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ w odpowiedzi na skargę należy podkreślić, iż niezwłocznemu załatwieniu podlegają nie tylko sprawy proste i nieskomplikowane, lecz także "takie sprawy zawiłe i skomplikowane, w których jednakże nie trzeba prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ albo cały materiał dowodowy jest od razu dostarczany przez stronę, albo materiał ten może być uzupełniony przez organ administracyjny w drodze czynności pozaprocesowych - materialno-technicznych" (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 279). Rozpoznając zatem sprawę, w oparciu o podniesione przez skarżącą zarzuty, Sąd uznał, iż zasadnie skarżąca podniósł że Minister pozostawał w bezczynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął czynności, do której był prawnie zobowiązany (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 1998r. Sygn. akt IV SAB 124/98 LEX nr 43729). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż z nieuzasadnionych przyczyn Minister uchybił i to w sposób rażący terminowi załatwienia sprawy zakreślonemu w art. 35 § 3 k.p.a. Uwzględniając okoliczności sprawy trzeba przyjąć, że aczkolwiek w niniejszej sprawie organ po wezwaniu do przez skarżącą do wydania decyzji, pismem z dnia 25 lipca 2014r. zawiadomił strony, iż odwołania zostaną rozpatrzone do 31 września 2014r. z powodu napływu dużej ilości spraw i rozpatrywanie wniosków według kolejności wpływu, to termin w jakim zawiadomił on strony o opóźnieniu w rozpoznaniu sprawy i terminie jej załatwienia nie mieści w granicach określonych dla rozpoznania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Wyznaczenie terminu rozpoznania odwołania nastąpiło zatem z naruszeniem zasady szybkości postępowania, oraz terminu z art. 36 § 1 i 3 k.p.a. Tym bardziej, iż nawet po upływie wskazanego w tym piśmie terminu, organ nie wydal stosownego rozstrzygnięcia. Decyzję wydano dopiero [...] października 2014r. po wniesieniu przez skarżącą do sądu skargi na bezczynność. Czyli prawie 8 miesięcy po wniesieniu odwołań. Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie, sygn. akt. IV SA 105/00, LEX 53462, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 k.p.a. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Również w sprawie, sygn. akt I SAB 155/99, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że: "Brak akt, konieczność zebrania materiału dowodowego, czy powstanie zaległości nie może być okolicznością usprawiedliwiającą bezczynność organu w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ale są obrazem niedowładu organizacyjnego organu". Takie postępowanie organu - w ocenie Sądu - w pełni uzasadnia przyjęcie, iż w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a orzekł jak w punkcie I sentencji. Rozstrzygniecie z punktu II o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia oparto o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., O kosztach orzeczono na podstawie 200 i 205 p.p.s.a.