IV SAB/Wa 318/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi E. D i T. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość I. zobowiązuje Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku E. D i T. D. z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość, w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego; III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3.500 (słownie: trzy tysiące pięćset) złotych; V. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. D i T. D. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 28 lipca 2016 r. E. D. i T. D., dalej "skarżący" wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w związku ze złożonym przez nich w dniu 29 grudnia 2005 r. (data wpływu wniosku) wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną przy ulicy [...] oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...], obręb [...] o pow. 127 m2, zajętą pod drogę publiczną, w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 ustawy reformujące administrację publiczną (D.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Z uzasadnienia skargi wynikało, że wniosek miał być początkowo rozpoznany do 31 grudnia 2006 r. Ostatni termin do rozpoznania wniosku został wyznaczony na 30 czerwca 2016 r. i także nie dotrzymany. Skarżący wyczerpali tok instancyjny. Postanowieniem z [...] stycznia 2015 r., nr [...] r. Wojewoda [...] uznał wniesione przez nich zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że ostateczną decyzją nr [...] z [...] czerwca 2011 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] działki oznaczonej nr ew. [...], obręb [...]. Wykonano operat szacunkowy z dnia 15 lutego 2015 r. a następnie 24 maja 2013 r. odbyła się rozprawa administracyjna podczas której skarżąca zaakceptowała wyliczoną kwotę odszkodowania. Organ stwierdził, że brak merytorycznego rozstrzygnięcia wynika z tego, że sprawy rozpoznawane są w kolejności tj. od momentu kiedy stała się ostateczna decyzja potwierdzająca nabycie własności, niezbędne jest zgromadzenie materiału dowodowego. Nie bez znaczenia są także możliwości finansowe podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Strony są na bieżąco informowanie o toku postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekle prowadzone postępowanie. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle obowiązujących przepisów prawa, sąd w zakresie swojej właściwości orzeka między innymi w sprawach skarg na podejmowane przez organy inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Sąd orzeka również w zakresie skarg na bezczynność i przewlekłość organów administracji w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy (art. 3 § 2 pkt 8). Właściwość sądu w tym ostatnim przypadku dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych lub opieszałego ich prowadzenia. Przedmiotem zarzucanej przez skarżącej jest przewlekłość postępowania Prezydenta [...] w związku ze złożonym przez skarżących w dniu 29 grudnia 2005 r. (data wpływu wniosku) wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną przy ulicy [...] oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...], obręb [...] o pow. 127 m2, zajętej pod drogę publiczną, w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 ustawy reformujące administrację publiczną Zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z przewlekłością postępowania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności z nieuzasadnionym opóźnieniem, pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny lub podejmujące czynności nie mające istotnego znaczenia w sprawie. Dla stwierdzenia stanu przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania a przewlekłość ta ma charakter rażący. Wynika to z faktu, że co najmniej od upływu dwu miesięcy od złożenia wniosku do daty wniesienia skargi ( 28 lipca 2016 r. wpływ do organu), nie wydał decyzji w prostej sprawie. Rozstrzygnięcie wymagało sporządzenia operatu, co miało miejsce dopiero 15 lutego 2013 r. i nawet mimo jego sporządzenia i nie kwestionowania przez strony, decyzja ustalająca odszkodowanie nie została wydana. Fakt, że kilka razy organ informował o przedłużeniu postępowania, nie usprawiedliwia tak długiego procedowania. Mimo zresztą na wskazanie przez organ, że sprawa zostanie załatwiona do 30 czerwca 2016 r., i ten termin nie został dotrzymany. Wskazać należy, że przepis art. 149 p.p.s.a. zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie ale i na rozstrzygnięciu czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa czy też nie Sąd uznał, że w sprawie zaistniała przewlekłość nosi cechy rażącego naruszenia prawa. (pkt 3 wyroku). Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również rażąca długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 - dostępne w CBOSA). Jak wynika z akt administracyjnych przez 11 lat organ nie wydał decyzji w sprawie a jedyny kluczowy dowód w sprawie tj. opinia dt. wyceny nieruchomości została sporządzona dopiero po 8 latach. Nie zmienia tej oceny fakt, że organ zawiesił postępowanie. Podnoszone przez organ okoliczności związane z kolejnością rozpoznawania wniosków oraz braku finansów na zaspokojenie roszczeń nie ma żadnego znaczenia przy ocenie przesłanek uzasadniających stwierdzenie przewlekłości. Zgodnie z art. 35 § 1-3 K.p.a. załatwienie sprawy powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, generalnie w ciągu miesiąca a sprawy skomplikowanej nie później niż w ciągu 2 miesięcy od wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu organ dopuścił się rażącego naruszenia art. 35 § 1 i 3 K.p.a. Sprawa nie jest w żadnym razie skomplikowana. Wymagała przede wszystkim dopuszczenia dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wyceny nieruchomości, ewentualnie przeprowadzenia rozprawy i wobec nie kwestionowania przez stronę skarżącą wysokości ustalonego odszkodowania powinna być załatwiona w przeciągu najwyżej 6 miesięcy, biorąc pod uwagę czas trwania czynności czynności biegłego rzeczoznawcy. Wobec naruszenia norm prawa w zakresie terminu do rozpoznania wniosku sąd zobowiązał organ do jego rozpoznania w terminie 2 miesięcy od zwrotu akt przez sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2012, poz. 270), dalej P.p.s.a. Ponadto na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości postępowania, która miała charakter rażący. Na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. z uwagi na wyjątkowo długi okres przewlekłości postępowania Sąd orzekł grzywnę w wysokości 3 500 zł. biorąc pod uwagę czas od daty wszczęcia postępowania (24 luty 2006 r.) do daty wniesienia skargi. W ocenie Sądu brak było podstaw do zobowiązania strony skarżącej do wystąpienia do Wojewody [...] o wydanie decyzji w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności do przedmiotowej nieruchomości w trybie ustawy z 13 października 1998 r i zawieszenie w związku z tym postępowania administracyjnego (trwało to od 16 maja 2006 r. kiedy to z postanowieniem Prezydenta [...] nr [...] zawieszono postępowanie do [...] lipca 2012 r. kiedy wydano postanowienie nr [...] o podjęciu zawieszonego postępowania). Decyzja o nabyciu z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości przez Gminę [...] została wydana [...] czerwca 2011r. i stała się ostateczna 12 lipca 2011 r. To Gmina powinna z takim wnioskiem wystąpić aby potwierdzić swe prawo do gruntu. Poza tym od daty uostatecznienia się tej decyzji do chwili wniesienia skargi upłynęło aż 5 lat, co także jest wystarczające do nałożenie grzywny w ustalonym przez sąd rozmiarze. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1,3, § 1a i § 2 i P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty składa się wpis w wysokości 100 zł.