IV SAB/Wa 472/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Anna Szymańska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K. W. reprezentowanej przez opiekuna A. W. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1993 roku nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia [...] grudnia 1992 roku nr [...] odmawiającej zwrotu nieruchomości o powierzchni 2314 m², położonej w N. przy ul. [...], obręb [...] w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyrok wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywnę w wysokości 300 (trzysta) złotych; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej K. W. reprezentowanej przez opiekuna A. W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K.W., w imieniu której działa ustanowiony opiekun A.W., (dalej również "skarżąca"), pismem z 9 października 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z 15 września 2014 r. Powyższym wnioskiem skarżąca zwróciła się do organu o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 1993 r. nr [...] Wojewody [...] oraz utrzymującej ją w mocy decyzję z [...] grudnia 1992 r. nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. Decyzje te dotyczyły odmowy zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr. hip. [...] i [...], stanowiącą własność S.S., a która została wywłaszczona pod budowę Powiatowego Centrum Kultury. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że od chwili wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji upłynął rok. Organ w tym czasie zwrócił się do organu właściwego o nadesłanie akt sprawy zakończonych decyzją, której stwierdzenia nieważności skarżąca się domaga (akta wpłynęły do organu 28 grudnia 2014 r.) oraz zobowiązał skarżącą do złożenia postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po S.S. (skarżąca nadesłała żądany dokument przy piśmie z 24 marca 2015 r.). Mimo wezwań skarżącej do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia (pisma z 30 lipca 2015 r. oraz z 16 września 2015 r.), organ nie podjął żadnej czynności w sprawie. Minister Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na skargę podniósł, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie: 1. występował do różnych organów i instytucji o przesłanie akt sprawy, tj. [...] Urzędu Wojewódzkiego (pismo z 29 października 2014 r.), Starostwa Powiatowego w [...] (pismo z 4 grudnia 2014 r.), Urzędu Miejskiego w [...] (pismo z 4 grudnia 2014 r.); kopie akt sprawy otrzymał do Starosty [...] przy piśmie z 22 grudnia 2014 r. 2. zwracał się do skarżącej o nadesłanie dokumentu potwierdzającego następstwo prawne K.W. po S.S. (pismo z 9 stycznia 2014 r., z akt sprawy wynika, że pismo zostało opatrzone datą 9 stycznia 2015 r.), 3. ustalił krąg stron postępowania i pismem z 9 stycznia 2015 r. zawiadomił ich o wszczęciu postępowania w związku z wnioskiem skarżącej z 15 września 2014 r. Organ podkreślił, że w toku postępowania wynikła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie i z tego powodu zwrócił się o brakujące dokumenty do Archiwum Akt Nowych w [...], Archiwum Państwowego w [...] i Starosty [...] (pisma z 29 października 2015 r.). W konsekwencji Minister wyraził przekonania, że nie pozostaje w bezczynności, albowiem podjął czynności zmierzające do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Celem wprowadzenia przez ustawodawcę do systemu polskiego prawa instytucji skargi na bezczynność jest zagwarantowanie uprawnionemu podmiotowi prawa do załatwienia jego sprawy administracyjnej przez właściwy organ. Skarga ta stanowi zatem narzędzie, przymuszające organ do podjęcia przewidzianego przepisami prawa procesowego i materialnego działania. Instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 p.p.s.a., ma zatem na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustaleniu, czy bezczynność organu – w przypadku, gdy miała ona miejsce - nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanej w art. 3 § 2 pkt 4 k.p.a (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. W rezultacie w sprawie ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej rola sądu administracyjnego sprowadza się do ustalenia, czy w dacie orzekania przez sąd stan bezczynności wskazanego w skardze organu nadal istnieje, czy może stan ten już ustał na skutek podjęcia przez ten organ czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej. Celem postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem zobowiązanie przez Sąd organu do podjęcia czynności bądź wydania aktu, jeżeli organ administracji "milczy w sprawie". Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie wniosku z dnia 15 września 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1993 r. oraz utrzymującej nią w mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości o pow. 2314 m² położonej w [...] przy ul. [...], w obrębie [...] jest zasadna. W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że skarżąca spełniła warunek określony w art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez wyczerpanie przez skarżącą środków zaskarżenia w toku administracyjnego postępowania. Zgodnie z powołanym przepisem skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącej w postępowaniu przed organem, a przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przedmiotowej sprawie takim środkiem jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. Dalej, w oparciu o przedłożone przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju akta sprawy Sąd ustalił, że pismem z dnia 29 października 2014 r. organ zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego o nadesłanie akt administracyjnych sprawy. W odpowiedzi pismem z 24 listopada 2014 r. [...] Urząd Wojewódzki poinformował, że nie przechowuje akt dot. decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] kwietnia 1993 r. Pismem z dnia 4 grudnia 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju zwrócił się o akta sprawy do Starostwa Powiatowego w [...] oraz do Urzędu Miejskiego w [...]. Starostwo Powiatowe w [...] przy piśmie z dnia 22 grudnia 2014 r., które wpłynęło do organu 29 grudnia 2014 r., przekazało kopie akt sprawy. Zawiadomieniem z dnia 9 stycznia 2015 r., które zostało wysłane do stron 27 stycznia 2015 r., Minister Infrastruktury i Rozwoju poinformował o wszczęciu przedmiotowego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 1993 r. oraz utrzymującej nią w mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości o pow. 2314 m² położonej w [...] przy ul. [...], w obrębie [...] stanowiącej część działki nr [...]. Następnie pismem z 9 stycznia 2015 r., wysłanym 27 stycznia 2015 r., Minister Infrastruktury i Rozwoju zwrócił się do pełnomocnika skarżącej o złożenie dokumentu potwierdzającego następstwo prawne skarżącej po S.S. w zakresie dotyczącym nieruchomości objętej wnioskiem. Pełnomocnik skarżącej przy piśmie z dnia 24 marca 2015 r. złożyła odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po S.S. Pismem z 16 września 2015 r., które wpłynęło do organu w dniu 23 września 2015 r., skarżąca wezwała organ do usunięci a naruszenia prawa i wydanie w sprawie decyzji merytorycznej. Pismem z dnia 10 października 2015 r. (data stempla pocztowego), które wpłynęło do organu w dniu 16 października 2015 r., skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w rozpatrzeniu jej wniosku z 15 września 2014 r. Po złożeniu skargi na bezczynność, organ pismami z dnia 29 października 2015 r, zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] oraz Archiwum Akt Nowych o informację, czy w zasobach tych Archiwów znajduje się decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] grudnia 1965 r. L. dz. [...] dotycząca budowy Powiatowego Domu Kultury oraz akt notarialny sporządzony w Państwowym Biurze Notarialnym w [...] z dnia [...] lutego 1966 r. Rep. Nr [...], na podstawie którego S.S. sprzedała Państwu w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości działkę hipoteczną nr [...] o pow. 1157 m². Jednocześnie pismem z dnia 29 października 2015 r. organ zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] o nadesłanie aktualnego wypisu z rejestru gruntów dla nieruchomości o powierzchni 2314 m², położonej w [...] przy ul. [...], obręb [...]. Wypis z rejestru gruntów został nadesłany do organu przy piśmie Starostwa Powiatowego w [...] z dnia 2 listopada 2015 r. Przedstawiony powyżej przebieg postępowania świadczy zdaniem Sądu o bezczynności organu w prowadzeniu postępowania w kontrolowanej sprawie. Niewątpliwie terminy przewidziane na załatwienie sprawy, wynikające z art. 35 k.p.a. zostały w niniejszej sprawie przekroczone. Analiza akt administracyjnych przekazanych do Sądu potwierdza, że od dnia 9 stycznia 2015 r., tj. od zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania, w sprawie nie podjęto żadnej czynności procesowej. Późniejsze czynności podjęte w sprawie nastąpiły już po wniesieniu skargi na bezczynność organu. W ocenie Sądu bierność organu należy uznać jako zbędną zwłokę w prowadzeniu sprawy, albowiem organ na bieżąco powinien prowadzić sprawę, tak aby doprowadzić do zakończenia postępowania. Z uwagi na to, że przedmiotowe postępowanie administracyjne, wszczęte wnioskiem z dnia 14 września 2014. nie zostało zakończone, świadczy to o bezczynności organu mającej charakter rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji Sąd stwierdził, że na dzień wyrokowania organ nadal był bezczynny, tym samym żądanie skargi dotyczące wydania stosownego orzeczenia w sprawie należało uznać za uzasadnione. W tym zakresie Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku, zobowiązując organ do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1993 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. nr [...] odmawiającej zwrotu nieruchomości o pow. 2314 m², położonej w [...] przy ul. [...], w obrębie [...] w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 2 wyroku uznając, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 3 wyroku wymierzając organowi grzywnę w wysokości 300 zł. Ustalając wysokość grzywny, Sąd wziął pod uwagę okres bezczynności w jakim pozostaje organ. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.