IV SAB/Wa 473/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej A. G. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. A. G. ("skarżąca") wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...], wszczętego na wniosek skarżącej z dnia 14 kwietnia 2014 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Starosta [...], w odpowiedzi na skargę stwierdził, że uznał roszczenie skarżącej za cywilnoprawne i przekazał wniosek skarżącej właścicielowi urządzenia przesyłowego – [...] S.A. Oddział w [...]. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. 2012 r. poz. 270) – dalej w skrócie: "P.p.s.a."] kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności w nim niewymienionych oznacza, że sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu. Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Każde merytoryczne rozpatrzenie skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co prowadzi do jej odrzucenia. W niniejszej sprawie skarżona jest przewlekłość organu, jednak nie zawsze takie działanie organu może być przedmiotem skargi. Przewlekłość organów, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. podlega kontroli sądu administracyjnego tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje czynności czy też nie wydaje orzeczenia, które mogłyby być zaskarżone do sądu administracyjnego. Jeśli kognicji sądu administracyjnego nie podlega dane działanie organu, to i przewlekłość organu w tym zakresie nie będzie mogła być kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżąca zarzuciła organowi – Staroście [...] – przewlekłość postępowania w przedmiocie rozpatrzenia jej wniosku o odszkodowanie z dnia 14 kwietnia 2014 r. Zdaniem organu wniosek ten dotyczył roszczenia o charakterze cywilnoprawnym i pismem z dnia 23 czerwca 2014 r. przekazał go właścicielowi urządzenia przesyłowego – [...] S.A. Oddział w [...]. Z akt sprawy wynika, że skarżąca domaga się przyznania jej odszkodowania za zajęcie pod koniec lat 60. (bez tytułu prawnego, wywłaszczenia lub decyzji administracyjnej) części działki będącej obecnie własnością skarżącej przez [...] S.A. Oddział w [...] i postawienie na tej nieruchomości słupa linii napowietrznej 15 KW [...]. Z przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego wynika, że wobec tej działki lub jej części nie było prowadzone postępowanie związane z wywłaszczeniem jej na rzecz Skarbu Państwa lub inne postępowanie związane z ograniczeniem sposobu korzystania, a tylko takie postępowanie, zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 poz. 1774 z późn. zm.) upoważniałby organ (starostę) do wszczęcia postępowania administracyjnego. Sąd podzielił stanowisko organu, że roszczenia zawarte w złożonym przez skarżącą wniosku nie mogą być rozstrzygnięte na drodze postępowania administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. Na cywilnoprawną drogę dochodzenia przez właściciela nieruchomości roszczeń z tytułu zajęcia nieruchomości w celu zakładania i przeprowadzania urządzeń infrastruktury przesyłowej wskazał Sąd Najwyższy, m.in. w orzeczeniach z dnia 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 71/92, publ. OSNC 1992/12/226, z dnia 20 marca 2002 r., sygn. akt V CKN 1863/00, LEX nr 530 591, z dnia 10 listopada 2005 r., sygn. akt III CZP 80/05, publ. OSNC 2006/9/146, z dnia 25 lutego 2004 r., sygn. akt II CK 32/03, LEX nr 162 199. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 stycznia 1999 r. (sygn. akt IV SA 2270/96, LEX nr 47 341) również uznał, że "w przypadku budowy obiektów budowlanych na gruncie, do którego inwestor nie ma tytułu prawnego, właściciel gruntów może dochodzić swych żądań odszkodowawczych od inwestora. W przypadku realizacji inwestycji liniowych napowietrznych, na których realizację nie były wydawane przed ich budową decyzje administracyjne zezwalające inwestorowi [na] wejście na grunt, wszelkie spory odszkodowawcze podlegają rozpoznaniu również w postępowaniu przed sądem powszechnym". Wobec tego, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania może dotyczyć jedynie spraw, w których organ jest zobowiązany do zajęcia stanowiska w formie decyzji, postanowienia bądź innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a w sprawie objętej żądaniem zgłoszonym przez skarżącą w złożonym wniosku taki obowiązek na nim nie ciążył, to wniesiona skarga na przewlekłość postępowania jest niedopuszczalna. Zawarte we wniosku skarżącej żądanie odszkodowania, jako roszczenie cywilnoprawne, nie mogło zainicjować żadnego z postępowań, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy P.p.s.a. Roszczenie, którego dotyczy w/w wniosek nie może zostać w tym trybie rozpoznane. W razie braku porozumienia z właścicielem urządzenia przesyłowego, skarżąca może dochodzić swojego roszczenia na drodze powództwa, złożonego do sądu powszechnego. Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącej z dnia 14 kwietnia 2014 r. był przedmiotem skargi zarejestrowanej pod sygnaturą I SAB/Wa 587/14. Wyrokiem z dnia 26 lutego 2015 r. Sąd oddalił skargę, wskazując, że zawarte we wniosku skarżącej żądanie odszkodowania, jako roszczenie cywilnoprawne, nie inicjowało żadnego z postępowań, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., a w związku z tym organ nie był zobowiązany do podjęcia jakiegokolwiek działania. Dodatkowo należy dodać, że postanowieniem z dnia 15 maja 2015 r. Starosta [...] odmówił skarżącej wszczęcia postępowania administracyjnego po rozpoznaniu jej wniosku z dnia 14 kwietnia 2014 r., a postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. – Wojewoda [...] utrzymał w mocy w/w postanowienie. Oznacza to, że wniosek skarżącej został procesowo rozpoznany przez właściwe organy administracji publicznej. Należy ponadto wskazać, że w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że przekazał wniosek skarżącej właścicielowi urządzenia przesyłowego – [...] S.A. Oddział w [...]. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi postanowiono – w pkt 2 – na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a.