IV SAB/Wa 475/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Anna Falkiewicz – Kluj po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić na rzecz skarżącego K. W. kwotę 100 (sto) zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. K. W. ("skarżący") pismem z dnia 14 października 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział [...] w [...] ("organ"), w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku o zmianę decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] o przyznaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wystąpił do organu z wnioskiem o zmianę decyzji o przyznaniu i wypłacie renty, poprzez ponowne obliczenie wysokości renty. Skarżący zarzucił organowi rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 35 i art. 36 Kpa. Wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie w terminie 14 dni od daty doręczenia przez Sąd akt organowi, zasądzenie odszkodowania w kwocie 3.000 zł oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, jako niepodlegającej kognicji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę rozstrzygnięć (decyzji, postanowień i innych aktów oraz czynności z zakresu administracji publicznej) organów administracji publicznej według kryterium legalności, tj. zgodności rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej z przepisami prawa materialnego i procesowego, przy zastosowaniu, których je wydano. Stąd dla oceny dopuszczalności złożonej skargi koniecznym stało się ustalenie czy odpowiada ona wymogom określonym w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ordynacji podatkowej. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z kolei, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Bezczynność organów, o której mowa we wspominanym art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. podlega kontroli sądu administracyjnego jedynie w takim przypadku, gdy organ nie podejmuje czynności, czy też nie wydaje orzeczenia, które mogłyby być zaskarżone do sądu administracyjnego. Innymi słowy nie każda bezczynność organu może być przedmiotem skargi. Jeżeli określona aktywność organu nie podlegała kognicji sądu administracyjnego to i kontroli sądowoadministracyjnej nie będzie podlegać bezczynność organu w tym zakresie. Ze skargi wynika, że skarżący zarzuca bezczynność Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] – w sprawie o rentę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. organ ustalił skarżącemu rentę z tytułu trwałej częściowej niezdolności do pracy. Pismem z dnia 15 czerwca 2015 r. skarżący wystąpił o zmianę ww. decyzji "poprzez ponowne obliczenie renty z uwzględnieniem okresu zatrudnienia w Spółdzielni Pracy "[...]" w oparciu o istniejący materiał dowodowy, który w chwili wydania decyzji nie był znany organowi, a który ma fundamentalny wpływ na rozstrzygniecie w niniejszej sprawie". Nierozpoznanie tego wniosku stanowi, zdaniem skarżącego o bezczynności organu, która jest przedmiotem niniejszej skargi. W związku z tym wskazać trzeba, że stosownie do art. 1 Kpc sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 Kpc powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Katalog spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętych właściwością sądów powszechnych, określają przepisy art. 476 § 2 i 3 Kpc które wskazują, że są to sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Analogiczne unormowanie zawiera również art. 180 § 2 Kpa stanowiący, że przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne. Z powyższymi przepisami proceduralnymi koresponduje art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, stanowiący, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, 2) przebiegu ubezpieczeń, 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek, 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji organu Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (ust. 2 omawianego przepisu). Co istotne, zgodnie z ust. 3 art. 83 ww. ustawy odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Nie ulega wątpliwości, że sądem o którym mowa w tych przepisach jest sąd powszechny, nie zaś sąd administracyjny. Kognicja sądów administracyjnych przewidziana została wyłącznie w sprawach wymienionych enumeratywnie w art. 83 ust. 4 ustawy (tj. w sprawach dotyczących świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku a także w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne). Unormowanie tego przepisu stanowi wyjątek od ustanowionej w art. 83 ust. 2 cytowanej ustawy zasady, że od decyzji wydawanych przez organ rentowy w sprawach indywidualnych z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego o ponowne ustalenie wysokości świadczenia rentowego, nie podlega rozpoznaniu w drodze decyzji administracyjnej, na która przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego, nie dotyczy on bowiem kwestii przyznania świadczenia w drodze wyjątku ani umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Tym samym, skarżącemu nie przysługuje również skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w tym przedmiocie. Na marginesie należy zaznaczyć, że organ, w związku z wnioskiem z dnia 15 czerwca 2015 r., wydał w dniu [...] listopada 2015 r. decyzję o przeliczeniu renty, od której – jak wynika z pisma skarżącego z dnia 8 grudnia 2015 r. – wniósł on odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).