IV SAB/Wa 511/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki Sędziowie sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi G. N. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności, w części dotyczącej odszkodowania, decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1963 r. nr [...] oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w G. z dnia [...] stycznia 1961 r. nr [...]; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1. wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Ministrowi Inwestycji i Rozwoju grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 5. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącej G.N. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 14 listopada 2017r. Pani G. N. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania nieważnościowego przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa domagając się: 1. zobowiązania Ministra do wydania w terminie 30 dniu decyzji załatwiającej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] maja 1963r., oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z [...] stycznia 1961r. w części dotyczącej przyznania spadkobiercom po J. T. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. 2. stwierdzenia, że przewlekłość postępowania nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądzenia na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że Wyrokiem z 22 marca 2016r. sygn. akt I OSK 3038/14 Naczelny Sad Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 maja 2014r. sygn.. akt I SA/Wa 2072/13, którym uchylono obie decyzje Ministra z [...] czerwca 2013 r i z [...] marca 2012r. Po otrzymaniu akt, organ nie podjął w sprawie żadnych działań oraz nie wydał decyzji. Skarżąca wskazała, że pismem z 12 maja 2017r. wezwała Ministra do załatwienia sprawy. W odpowiedzi organ pismem z 25 maja 2017r. ograniczył się jedynie do podania terminu jej załatwienia do dnia 30 września 2017r. Jednakże w tym terminie nie wydał decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł ojej oddalenie. Wyjaśnił, że w jego ocenie w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o przewlekłości postępowania. Przywołał orzecznictwo, w którym zdefiniowano co należy rozumieć pod pojęciem przewlekłości. Wskazał, że po otrzymaniu akt z Sądu, poinformował strony pismem z 25 maja 2017r. o prowadzonym postępowaniu oraz wyznaczył termin rozpoznania sprawy. Wyjasnił również , że obecnie prowadzi ponad 4300 spraw, przy czym w Wydziale Oceny Legalności Wywłaszczeń jest ich ponad 500 na czterech referentów. Po wniesieniu skargi dnia [...] grudnia 2017r. Minister Infrastruktury i Budownictwa wydał decyzję Nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest sprawność prowadzenia przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa postępowania w sprawie wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] maja 1963r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], wpisanej w KW [...], część parceli nr [...] o pow. 2,3239 ha, stanowiącej własność J. T., sprostowanego postanowieniem z [...] maja 1967 w części dotyczącej odszkodowania. Stanowiąca przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie przewlekłość postępowania oceniana jest na podstawie przepisów ogólnych, zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika natomiast, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia, w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 k.p.a. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. I tak, art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Środkami obrony przed bezczynnością lub przewlekłością organów administracji publicznej są zażalenia określone w art. 37 k.p.a., a następnie skargi na bezczynność organu oraz skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, składane do sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Zgodnie natomiast z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., mającym zastosowanie w niniejszym postępowaniu, Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 k.p.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2). W rozpoznawanej sprawie skutecznie wniesiona skarga w ocenie Sądu dotyczy de facto, jak wynika z jej uzasadnienia bezczynności a nie przewlekłości postępowania. Dlatego też Sąd uznał za zasadne rozpoznać sprawę jako skargę na bezczynność organu. Na wstępie zaś wyjaśnić należy, że sąd dokonując badania zasadności skargi na bezczynność lub przewlekłość, czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Przy czym, sąd rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość organu administracji, ocenia jedynie, czy organ ten pozostaje w bezczynności lub przewlekłości. Jeżeli sąd uzna, że tak jest w istocie, zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Podjęcie zaś przez organ czynności powoduje, że ustaje stan ewentualnej bezczynności lub przewlekłości organu, w przypadku zaś, gdy organ, na którego bezczynność lub przewlekłość została wniesiona skarga, wyda akt, sąd winien umorzyć postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a to z uwagi na brak możliwości zobowiązania organu do działań wskazanych w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Po wniesieniu skargi dnia [...] grudnia 2017r. Minister Infrastruktury i Budownictwa wydał stosowną decyzję Nr [...], co czyni orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania aktu bezprzedmiotowym. Z tych też względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało w niniejszej sprawie umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Stąd orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji. Przechodząc natomiast do badania, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z bezczynnością lub przewlekłością, należy zwrócić uwagę, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Przewlekłość postępowania obejmować będzie natomiast opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, a także przy nieuzasadnionym obiektywnie przedłużaniu terminu załatwienia sprawy. Uwzględniając powyższe rozważania i okoliczności sprawy, należało stwierdzić, że mamy w niniejszej sprawie do czynienia z bezczynnością postępowania, bowiem od dnia 17 sierpnia 2016r. tj. doręczenia akt organowi przez Sąd) do wydania decyzji 21 grudnia 2017r., jedyną czynnością jaką wykonał organ i to na skutek zażalenia skarżących, było wysłanie do stron zawiadomienia z 25 maja 2017r. o tym, że organ prowadzi ponownie postępowanie nieważnościowe na skutek uchylenia wcześniejszych decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ze wskazaniem na podstawie art. 36 §2 k.p.a planowanego terminu załatwienia sprawy do dnia 30 września 2017r. Oznacza to, że organ przez 16 miesięcy nie rozpoznał sprawy. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). W niniejszej sprawie zawiadomienie jakie wystosował organ /dopiero 7 miesięcy po otrzymaniu akt/, nie zawierało żadnej informacji o przyczynach zwłoki. Uwzględniając powyższe - zdaniem Sądu - organ dopuścił się bezczynności postępowania, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd przyjął również, że samo niezałatwienie sprawy w terminie nie mogłoby być poczytane za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o ile działaniom organu da się przypisać logikę postępowania prowadzącą do szybkiego i efektywnego gromadzenia materiału dowodowego i jego sprawnej oceny wyrażonej w decyzji kończącej postępowanie. Ewentualne uchybienie terminowi do załatwienia sprawy określonemu w art. 35 k.p.a. (obiektywnemu, a więc 1- lub 2-miesięcznemu) może być usprawiedliwione okolicznościami opisanymi w § 5 tego przepisu. Lektura akt w niniejszej sprawie nie pozawala jednak na uznanie, że w sprawie doszło do opóźnienie w załatwieniu sprawy na skutek biegu terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności. Obowiązkiem organu było bowiem rozpoznanie sprawy zgodnie z wytycznymi Sądu. Mając zaś na uwadze, że sprawa toczyła się w trybie nieważnościom, organ nie był zobligowany do prowadzenia postępowania dowodowego a jedynie do oceny zgromadzonych już w sprawie dokumentów, decyzji. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że w badanej sprawie przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli terminów załatwienia sprawy, było znaczne i niezaprzeczalne - a co istotne - pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Stąd należało przyjąć, że ponad roczne prowadzenie postępowania w sposób rażący narusza art. 35 k.p.a. Stąd w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie trzecim sentencji wyroku. W dalszej kolejności należy zauważyć, że o wymierzeniu organowi grzywny Sąd orzeka w razie uwzględnienia skargi, a więc w sytuacji, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] lutego 2018 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2017 r. , przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2017 r. wyniosło 4271,51 zł. Określając wysokość grzywny Sad wziął pod uwagę podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności jak również fakt wydania decyzji po wniesieniu skargi. W związku z powyższym stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie czwartym sentencji wyroku, wymierzając organowi grzywnę w wysokości 500 złotych. Orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie piątym sentencji oparto o przepis art. 200 i 205 p.p.s.a.