IV SAB/Wa 54/19

WyrokWSA w Warszawie2019-03-04

Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska – Litwiniec, Alina Balicka, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Konsul Rzeczypospolitej Polskiej dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o wydanie paszportu dla małoletniej, pozostawiając wniosek bez rozpoznania z powodu braku pełnych danych rodziców w akcie urodzenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Konsul Rzeczypospolitej Polskiej dopuścił się bezczynności, ponieważ nie był uprawniony do pozostawienia wniosku paszportowego bez rozpoznania, mimo że akt urodzenia małoletniej nie zawierał wszystkich wymaganych danych. W przypadku uznania dokumentów za niekompletne, organ powinien był wydać decyzję odmawiającą wydania paszportu, a nie pozostawić wniosek bez rozpoznania. Sąd zobowiązał Konsula do rozpoznania wniosku w terminie 30 dni.
Stan faktyczny
Pełnomocnik małoletniej H. A. złożył skargę na bezczynność Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] w sprawie wydania paszportu dla jego córki. Konsul wezwał do uzupełnienia wniosku poprzez załączenie odpisu aktu urodzenia z nazwiskiem ojca, grożąc pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Pełnomocnik odmówił uzupełnienia, twierdząc, że dane ojca wynikają z innych dokumentów. Konsul pozostawił wniosek bez rozpoznania, powołując się na przepisy Prawa konsularnego. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] do rozpoznania wniosku H. A. z dnia 17 października 2018 r. o wydanie paszportu w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku, stwierdził bezczynność organu, stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oraz zasądził od Konsula na rzecz H. A. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.) Sędziowie: WSA Alina Balicka WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. A. na bezczynność Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] w przedmiocie wydania paszportu I. zobowiązuje Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] do rozpoznania wniosku H. A. z [...] października 2018 r. o wydanie paszportu w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; II. stwierdza, że Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w [...] dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania; III. stwierdza, że bezczynność Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] na rzecz H. A. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W ocenie profesjonalnego pełnomocnika małoletniej H. A., Organ paszportowy - Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w [...] (dalej Konsul RP) nie rozróżnił kwestii braków formalnych wniosku paszportowego od jego merytorycznej oceny, o czym – zdaniem pełnomocnika - świadczy jednoczesne powoływanie się na § 5 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 16 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentów paszportowych oraz na art. 77 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne, w wyniku czego doszło do nieuprawnionego pozostawienia wniosku paszportowego małoletniej bez rozpoznania. Mając to na względzie pełnomocnik wniósł o: - zobowiązanie Konsula R.P. do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku skarżącej o wydanie polskiego paszportu oraz stwierdzenie, iż zaskarżona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - zasądzenie skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, - o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, - dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z dokumentów tj. pisma MSW z dnia [...] kwietnia 2012 r. (nr [...]); polskich paszportów dołączonych do niniejszej skargi wraz odpisami aktów stanu cywilnego stanowiących podstawę do ich wydania na okoliczność wykazania bezpodstawnego różnicowania oraz odejścia bez uzasadnionej przyczyny przez Kierownik Wydziału Konsularnego w [...] od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw o wydanie polskiego paszportu w stosunku do małoletnich w takim samym stanie faktycznym i prawnym, - zwrócenie się do MSWiA o potwierdzenie wydania I. S., M. S. i Y. S. oraz E. C., G. C. i E. C. polskich paszportów na okoliczność wykazania utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw o wydanie polskiego paszportu w stosunku do małoletnich i odejścia od niej przez Kierownik Wydziału Konsularnego w [...] bez uzasadnionej przyczyny. Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco. I. A. i jego żona zwrócili się do Konsula R.P. w [...] o wydanie polskiego paszportu dla ich małoletniej córki H. A. Wniosek został przyjęty, ale wezwano ich pismem z dnia 17 października 2018 r., pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, do usunięcia w terminie 14 dni braku formalnego poprzez załączenie nowego odpisu zupełnego aktu urodzenia małoletniej, uzupełnionego o nazwisko ojca. W ocenie Konsula brak jest możliwości ustalenia jego tożsamości. Pismem z dnia 8 listopada 2018 r. skarżąca zwróciła się do Kierownika Wydziału Konsularnego o weryfikację stanowiska i przekazanie wniosku paszportowego do personalizacji bądź o przesłanie zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania bądź też o wydanie decyzji odmawiającej wydania dokumentu paszportowego. Jednocześnie oświadczyła, iż nie będzie uzupełniała wniosku paszportowego. Z kolei pismem z dnia 12 listopada 2018 r. pełnomocnik złożył ponaglenie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na bezczynność Kierownika Wydziału Konsularnego w sprawie o wydanie polskiego paszportu w trybie art. 37 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 1 w zw. z art. 34 pkt 1 i w zw. z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne w zw. z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych w związku z koniecznością użycia szczególnego środka do zakwestionowania bezczynności organu paszportowego - konsula, poprzedzającego wniesienie skargi na bezczynność do sądu administracyjnego (art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Pełnomocnik poinformował też, że do czasu sporządzenia niniejszej skargi MSWiA nie rozpatrzył ponaglenia. Okazało się bowiem, iż Kierownik Wydziału Konsularnego nie przekazał go. Do wniosku paszportowego zostało też załączone poświadczenie obywatelstwa polskiego małoletniej, odpis zupełny jej aktu urodzenia, odpis zupełny aktu małżeństwa rodziców, zdjęcie paszportowe oraz należna opłata konsularna. Rodzice małoletniej okazali również swoje aktualne dokumenty tożsamości - paszporty [...]. Pełnomocnik zakwestionował nadto merytoryczną zasadność żądania uzupełnienia wniosku paszportowego poprzez załączenie nowego odpisu zupełnego aktu urodzenia małoletniej, uzupełnionego o dane osobowe rodziców. Podkreślił, że § 5 rozporządzenia MSW z dnia 16 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentów paszportowych znajduje wyjątkowe zastosowanie, ograniczone wyłącznie do przypadków występowania wątpliwości co do tożsamości lub obywatelstwa osoby. W jego ocenie, nieuzasadnione było żądanie przedstawienie nowego odpisu aktu urodzenia małoletniej, zawierającego dodatkowe dane jej rodziców. Z treści dokumentu wynikało bowiem imię ojca oraz imię i nazwisko rodowe matki. Z kolei z treści odpisu zupełnego aktu małżeństwa rodziców wynikały ich pozostałe dane osobowe, tożsame z okazanymi przez nich aktualnymi izraelskimi paszportami. Podkreślił, iż odpis aktu małżeństwa rodziców stanowi podstawę do uzupełnienia przez Kierownika USC aktu urodzenia ich dziecka. Zauważył też, że ojciec małoletniej w tym samym czasie złożył skutecznie w Konsulacie R.P. w [...] wniosek o wydanie paszportu, załączając odpis zupełny swojego aktu urodzenia i małżeństwa. Konsul dysponował już jego dokumentami, a więc nie było podstaw do wątpliwości w zakresie tożsamości rodziców dziecka. Wobec tego, brak pełnych danych osobowych rodziców małoletniej nie stanowił – jak podkreślił pełnomocnik - przeszkody do poświadczenia jej obywatelstwa polskiego. Wojewoda [...] oraz Kierownik USC [...] dysponowali tymi samymi dokumentami i gdyby mieli wątpliwości w zakresie pokrewieństwa, nie uwzględniliby wniosków. Powołał się na wyjaśniana MSW - Departamentu Spraw Obywatelskich (pismo z dnia 27 kwietnia 2012 r., [...]) w związku z licznymi nieprawidłowościami w Konsulacie R.P. w [...] i kontrolą działalności tej placówki. Zwrócił też uwagę na to, że takie działania stanowią zmianę utrwalonej od kilkunastu lat praktyki. Wykazaniu tego faktu miały służyć zgłoszone wnioski dowodowe, świadczące o tym, że w identycznym stanie prawnym i faktycznym, paszporty były wydawane. W odpowiedzi na skargę Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w [...] wniósł o odrzucenie skargi w całości - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) - z uwagi na brak możliwości jej wniesienia, względnie o jej oddalenie oraz o oddalenie wniosków dowodowych. Konsul RP przyznał, że 17 października 2018 r. wezwał Wnioskodawców do usunięcia braków poprzez przedłożenie aktu urodzenia dziecka zawierającego dane umożliwiające identyfikację rodziców. Do chwili obecnej nie wpłynęło zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma, jednakże z elektronicznego systemu śledzenia przesyłek poczty izraelskiej wynika, że zostało doręczone w dniu 1 listopada 2018 r.. Oznacza to, że w dniu 15 listopada 2018 r. minął 14-dniowy termin na usunięcie braków, co z kolei spowodowało pozostawienie sprawy w tym dniu bez rozpoznania /karta 13 akt adm./. 9 listopada 2018 r. zaś pełnomocnik Wnioskodawców przesłał faksem pismo, w którym poinformował że Wnioskodawcy nie będą uzupełniali wniosku paszportowego oraz zwrócił się o "nadanie biegu wnioskowi paszportowemu". Konsul RP podał, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 2016 r. o dokumentach paszportowych, do postępowań uregulowanych ustawą należących do właściwości konsula, stosuje się przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne, nie zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. To zaś oznacza, że w przypadku postępowań w sprawie o wydanie dokumentu paszportowego prowadzonych przed konsulem, stronie nie przysługuje ponaglenie jako środek prawny określony w art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro nie przysługuje ponaglenie, to brak jest podstaw do złożenia skargi na bezczynność konsula (warunkiem złożenia skargi jest zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. uprzednie wniesienie ponaglenia), zwłaszcza że bezczynność, którą zaskarżono w przedmiotowej skardze, jest kategorią ściśle zdefiniowaną w art. 37 § 1 k.p.a. Gdyby jednak Sad argumentacji tej nie podzielił wyjaśnił, że w sprawie tej zastosowanie mają również przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej ustawa o ewidencji) i ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (dalej: p.a.s.c.). Z tego wywiódł, że spośród wszystkich dokumentów złożonych wraz z wnioskiem o wydanie paszportu dla H. A., podstawowe znaczenie należy przypisać aktowi urodzenia małoletniej. Tylko i wyłącznie ten dokument stanowi bowiem podstawę stwierdzenia pochodzenia dziecka od rodziców. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o dokumentach paszportowych wniosek o wydanie dokumentu paszportowego osobie małoletniej składają rodzice. Organ paszportowy ustala, kto jest rodzicem małoletniego właśnie na podstawie jego odpisu polskiego aktu urodzenia. Nie jest zatem trafna teza, że Konsul RP w [...] powinien ustalić nazwisko ojca na podstawie innych załączonych dokumentów, np. aktu małżeństwa czy paszportów. Zgodnie natomiast z art. 8 pkt 3 ustawy o ewidencji, w rejestrze PESEL znajduje się m.in. nazwisko rodowe rodziców dziecka. Poza tym z jej art. 9 ust. 2 wynika, że w stosunku do małoletnich zamieszkujących za granicą te dane rodziców gromadzi się obowiązkowo. Ponadto, zgodnie z art. 18 ust. 2 tej ustawy imiona i nazwiska rodowe rodziców oparte na odpowiednich dokumentach muszą znaleźć się we wniosku o nadanie numeru PESEL, zaś w przypadku ich braku, wniosek ten należy uzupełnić pod rygorem pozostawienia go bez rozpatrzenia. W praktyce, dopiero po uzyskaniu numeru PESEL dla małoletniego, konsul ma możliwość skierowania wniosku paszportowego do produkcji w celu spełnienia wymogu określonego w art. 18 ust. 1 pkt 9 u.d.p., zgodnie z którym w dokumencie paszportowym zamieszcza się m.in. numer PESEL. Organ podkreślił, że tożsamość osób, które wnioskują o paszport dla małoletniego, tj. domniemanego ojca i matki, może nie budzić wątpliwości, o ile przedstawią ważny polski paszport. Jednakże, nawet ustalenie ponad wszelką wątpliwość tożsamości domniemanego ojca i/lub matki, nie ma wpływu na stwierdzenie, że to właśnie ta osoba jest ojcem/matką dziecka. Tylko kompletny akt urodzenia, wskazujący precyzyjnie, z imienia i nazwiska osobę będącą rodzicem, może to potwierdzić. Ponieważ samemu dziecku ma dopiero być nadany numer PESEL - na podstawie przedstawionego aktu urodzenia - małoletni nie widnieje w dostępnych konsulowi ewidencjach czyli - Centralnej Ewidencji Wydanych i Unieważnionych Dokumentów Paszportowych - CEWiUDP). W przypadku rodziców, konsul musi w sposób pozbawiony wątpliwości nie tylko ustalić tożsamość wnioskodawców, ale również fakt, czy są oni czy nie rodzicami dziecka, dla którego chcą wydania paszportu. Konsul RP nadmienił, że wydanie paszportu w trybie czynności materialno - technicznej organu paszportowego nie jest poprzedzone postępowaniem administracyjnym sensu stricto, tj. nie wymaga zgromadzenia i rozpatrzenia dowodów, przesłuchania świadków i biegłych na okoliczności będące przedmiotem tego postępowania i ostatecznie nie kończy się wydaniem decyzji w sprawie wydania paszportu. Kończy się jedynie skierowaniem w formie elektronicznej wniosku paszportowego (po spełnieniu wymogów formalnych) do produkcji i stosowną adnotacją o wydanym dokumencie na wniosku paszportowym w dokumentacji papierowej. Organ nie podzielił przekonania pełnomocnika małoletniej, że postępowanie przed organem paszportowym, mające na celu wydanie dokumentu paszportowego, dzieli się na dwa etapy, z których pierwszy (§ 3 rozporządzenia) dotyczy kwestii formalnych, a kolejne przepisy rozporządzenia (zwłaszcza § 4 i § 5) regulują merytoryczną ocenę wniosku. Przepis § 5 rozporządzenia, upoważniając organ paszportowy do żądania w tym celu dodatkowych dokumentów, jednocześnie obliguje interesanta do spełnienia tego żądania, jeśli zostanie sformułowane. Niespełnienie żądania powoduje brak możliwości realizacji sprawy. Z tego względu – zdaniem Konsula RP - przedłożenie dodatkowych dokumentów nie może być traktowane inaczej niż dopełnienie wymogów formalnych. Ustalenie więc czy z wnioskiem w imieniu małoletniego wystąpiła osoba uprawniona zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., może być dokonane jedynie na postawie kompletnego aktu urodzenia. Mając to na względzie Konsul RP stwierdził, że przedłożony przez stronę skarżącą akt urodzenia sporządzony w wyniku transkrypcji, nie zawierał wszystkich danych, które zgodnie z art. 60 pkt 4 p.a.s.c. powinny znaleźć się w akcie urodzenia (m.in. nazwisko rodowe ojca). W art. 104 p.a.s.c. ustawodawca nie zaprzecza, że moc dowodowa zagranicznych aktów stanu cywilnego nie zależy od ich zarejestrowania w polskim systemie rejestracji stanu cywilnego, a posiadanie takiego dokumentu jest wystarczającym dowodem urodzenia, małżeństwa bądź zgonu, czego oczywistym potwierdzeniem jest art. 1138 k.p.c. Jednakże zagraniczne akty stanu cywilnego nie zawsze zawierają wszystkie dane osoby wymagane polskim prawem przy dokonywaniu określonych czynności prawnych. Właściwą i prostą drogą uzupełniania braków w celu dokonania transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego, w rozumieniu polskiego prawa jest – jak zaznaczył Konsul RP - w zależności od ich rodzaju, złożenie wniosku lub oświadczenia przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Konsul RP nie miał zaś możliwości samodzielnego ustalenia danych objętych wezwaniem do uzupełnienia braków. Dopiero po przedstawieniu odpisu aktu urodzenia zawierającego wszystkie wymagane dane możliwe jest złożenie wniosku o nadanie PESEL i powstanie odpowiedniego wpisu w systemach państwowych. Konsul RP w [...] wyraził przekonanie, że działając na podstawie art. 77 Prawa konsularnego, po nieskutecznym wezwaniu do uzupełninia braków wniosku, pozostawił sprawę bez rozpoznania, o czym strona została należycie pouczona w wezwaniu. Jego zdaniem, nie było możliwe w tym wypadku wydanie decyzji o odmowie wydania paszportu, ponieważ przepisy mające zastosowanie w sprawie - tj. u.d.p. - nie przewidują instytucji odmowy wydania paszportu w innych przypadkach, niż wskazane w art. 17 ust. 1 u.d.p. Wobec przedstawionej dokumentacji, Konsul RP wyraził przekonanie, że nie dopuścił się bezczynności, działał terminowo, w oparciu o przepisy powszechnie obowiązującego prawa i dążył do zgromadzenia dokumentacji pozwalającej na realizację wniosku zgodnie z wolą strony skarżącej. Wyraźna odmowa uzupełnienia braków złożonego wniosku przez stronę skarżącą, wymusiła zastosowanie art. 77 Prawa konsularnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej żądania są uprawnione. W pierwszej kolejności należy wskazać, że bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma miejsce wówczas, gdy w ustawowym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go – mimo istnienia ustawowego obowiązku – wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności. Skarga na bezczynność dopuszczalna jest niezależnie od powodów, dla których dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w szczególności bez względu na to, czy przyczyna tej opieszałości jest zawiniona, czy też nie. Niniejsza sprawa rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Należy też nadmienić, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W ramach tej kontroli Sądy orzekają w sprawach skarg na bezczynność organów tylko wówczas, gdy te zobowiązane są do wydania : 1. decyzji administracyjnych; 2. postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty; 3. postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4. innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. 4a. pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. W ocenie Sądu, rozpoznanie niniejszej sprawy mieści się w kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przede wszystkim nadmienić należy, że w dniu 4 marca 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 listopada 2019 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 11), która to do ustawy zmienianej wprowadziła kompetencję wojewódzkich sądów administracyjnych do rozpoznawania skarg na działalność konsula. Ustawa ta nie posiada przepisów przejściowych co oznacza, że jej regulacje znajdują zastosowanie do wszystkich spraw rozpoznawanych przez sądy, począwszy od tej daty. Wobec tego wniosek o odrzucenie niniejszej skargi na bezczynność nie zasługiwał na uwzględnienie. Wskazać też należy, że z uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 3.09.2013 r. sygn. akt I OPS 2/13 jednoznacznie wynika, iż na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Organ administracji publicznej pozostaje więc w bezczynności nie tylko w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a., ale także wówczas, gdy nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (tak m. in. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99, OSP 2000, nr 6, poz. 87). Prowadzi to do wniosku, że z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko w przypadku, gdy mimo upływu terminu sprawa nie jest załatwiona, ale również w przypadkach, gdy organ odmawia jej rozpoznania lub załatwienia, mylnie sądząc, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia wydaniem decyzji administracyjnej. Nie można zatem pozostawienia podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. uznać za akt lub czynność wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie jest spełnione kryterium, że dotyczy to uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Czynność ta bowiem nie potwierdza, ani też nie zaprzecza, że dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy. Podejmując tę czynność, organ prowadzący postępowanie informuje stronę, że nie rozpozna jej sprawy na podstawie wniesionego podania, ponieważ ta w terminie nie uzupełniła braków tego podania. Stąd we wskazanej uchwale NSA przesądził, że pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) stanowi bezczynność organu, na którą służy skarga stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Z tego względu nie może budzić wątpliwości, że skarga na bezczynność Konsula RP była nie tylko dopuszczalna (co uznawano też w uprzednio obowiązującym stanie prawnym), ale winna też być obecnie poprzedzona ponagleniem, z którego to środka skorzystał pełnomocnik małoletniej. Brak przekazania tego ponaglenia Ministrowi jest uchybieniem, które jednak nie stanowi przeszkody do rozpoznania niniejszej skargi na bezczynność Konsula RP w [...]. Organ w niniejszej sprawie argumentuje, że był uprawniony do zastosowania art. 77 ustawy Prawo konsularne, wobec przedłożenia aktu urodzenia małoletniej nie podającego nazwiska jej ojca, który to brak nie mógł zostać zastąpiony zarówno przedłożonymi pozostałymi dokumentami, jak i wiadomościami znanymi Konsulowi z urzędu, pochodzącymi z Centralnej Ewidencji Wydanych i Unieważnionych Dokumentów Paszportowych – CEWiUDP. W ocenie Sądu, nie mogło to jednak, wbrew argumentacji Organu, prowadzić do pozostawienia tego wniosku paszportowego bez rozpoznania. Rodzice małoletniej przedłożyli bowiem jej akt urodzenia. Dopełnili ustawowego wymogu, jednakże w ocenie Organu akt urodzenia nie był kompletny. Nie zawierał wszystkich niezbędnych danych, które zgodnie z art. 60 pkt 4 p.a.s.c. powinny znaleźć się w akcie urodzenia (a mianowicie nazwiska rodowego ojca). Nie mamy zatem do czynienia z sytuacją, gdy akt urodzenia w ogóle nie został przedłożony, a jedynie z brakiem umieszczenia w nim pewnych, wymaganych i koniecznych danych. Nie ulega wątpliwości, że konsul musi w sposób pozbawiony wątpliwości nie tylko ustalić tożsamość wnioskodawców, ale również fakt, czy są oni czy nie rodzicami dziecka, dla którego chcą wydania paszportu, jego rozstrzygniecie musi jednak być transparentne i poddawać się kontroli co do zgodności z prawem. W tym zresztą kierunku poszedł ustawodawca nowelizując p.p.s.a. Z tego względu, w ocenie Sądu, Konsul RP nie był uprawniony do pozostawienia tego wniosku paszportowego bez rozpoznania. Mając na względzie przytoczone rozważania Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie miała miejsce bezczynność Konsula RP, bowiem niniejszy wniosek paszportowy, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, nie mógł być pozostawiony bez rozpoznania (pkt II sentencji wyroku). Pełnomocnik małoletniej zażądał rozpoznania wniosku paszportowego przez wydanie paszportu w trybie czynności materialno - technicznej Organu paszportowego lub przez odmowę jego wydania. Jeśli więc Konsul RP uznał, że nie może mieć pewności co do nazwiska ojca małoletniej, a ten odmawia uzupełnienia tego braku - mógł jedynie wydać decyzję odmawiającą wydania paszportu. Jeśliby zaś przyjął, że z innych dokumentów da się wywieść, iż I. A. jest ojcem małoletniej - powinien w formie elektronicznej skierować ten wniosek paszportowy do produkcji i zamieścić stosowną adnotację o wydanym dokumencie na wniosku paszportowym w dokumentacji papierowej. Artykuł 77 ustawy Prawo konsularne nie znajduje zastosowania w tej sprawie. Wymagane dokumenty zostały bowiem przedłożone. Jeśli Organ uznał je za niepełne, winien wydać decyzję odmowną, która polegałaby stosownej kontroli. Zważywszy jednak, że regulacje prawne w tym zakresie nie są jednoznaczne i mogą nastręczać problemy interpretacyjne, Sąd uznał, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Organ odmówił załatwienia tej sprawy, mylnie sądząc, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku jej zakończenia wydaniem decyzji administracyjnej. Oceniając stopień naruszenia prawa w świetle art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd uznał, że z tego względu nie można było stwierdzić, iż bezczynność Organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga, że podobne stanowisko w tym przedmiocie NSA wyraził już w wyroku z 20 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1559/14, w wyniku czego również w tamtej sprawie stwierdzona została bezczynność Konsula RP. Nadmienić też należy, że Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez pełnomocnika małoletniej H. A. W sprawie tyczącej niniejszej bezczynności Konsula RP [...] Sąd za przedwczesne uznał dokonywanie ustaleń, które mogłyby prowadzić do merytorycznego załatwienia sprawy - w postaci orzeczenia o istnieniu uprawnienia w rozumieniu art. 149 § 1b p.p.s.a. Nie wszystkie jej okoliczności zostały bowiem dostatecznie wyjaśnione. W tym stanie rzeczy w prowadzonym – na skutek wydania tego wyroku - postępowaniu Konsul RP winien ocenić czy złożona dokumentacja jest wystarczająca i może prowadzić do wydania małoletniej H. A. paszportu polskiego czy też nie. Z tego względu Sąd zobowiązał Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] do rozpoznania wniosku H. A. z dnia 17 października 2018 r. o wydanie paszportu w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Poza tym - na wniosek pełnomocnika małoletniej - Sąd rozstrzygnął o kosztach niniejszego postępowania sądowego na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Mając to na względzie, Sąd rozstrzygnął jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło