IV SAB/Wa 56/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi S. P. na przewlekłość postępowania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 1998 r. o wypłatę odszkodowania I. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; IV. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego S. P. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. S. P., reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania (przywołano pismo z 26 sierpnia 1998 r.). Uzasadniając skargę wskazano, na opieszałość w załatwianiu sprawy. Gdy chodzi o okres od wejścia w życie instytucji zwalczania przewlekłości postępowania, co nastąpiło 11 kwietnia 2011 r. – art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18), zwanej dalej "nowelą K.p.a. z 2010 roku", zauważono w skardze, że pismem z 12 kwietnia 2011 r. organ powiadomił Stronę o zamiarze rozpatrzenia wniosku (zawierającego oprócz wypłaty odszkodowania dodatkowo szereg żądań) do 31 marca 2012 r. Wskazano w nim, że przesunięcie terminu rozpatrzenia wniosku jest spowodowane dużą ilością tego typu spraw, które są rozpatrywane według kolejności wpływu. W skardze odnotowano, że przed wniesieniem skargi złożono wniosek o usunięcie naruszania prawa (31 sierpnia 2011 r.). Wniesiono o zwrot kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o umorzenie postępowania, wyjaśniając, że sprawa w zakresie wypłaty odszkodowania została rozpatrzona, w następstwie czego wydano postanowienie z [...] marca 2012 r. W piśmie (k 27) Skarżący oświadczył, iż pomimo wydania postanowienie jest zainteresowany orzeczeniem w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przewlekłe prowadzanie postępowania przez organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy przewlekłe prowadzenie postępowania zostało spowodowane zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (patrz analogicznie dla instytucji bezczynności - T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86). Skarga może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia – zażalenie na przewlekłość albo wniosek o usunięcie naruszenia prawa w myśl art. 37 K.p.a. (w tym przypadku został złożony wniosek). Stosownie do art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 K.p.a.). Bezspornym w przedmiotowej sprawie jest, że od kwietnia 2011 roku organ administracji nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Nie gromadzono dodatkowego materiału dowodowego, nie dokonywano dalszych ustaleń, skoro nie ma to odzwierciedlenia w aktach sprawy. Jednoczenie wydano [...] marca 2012 r. postanowienie o zwrocie wniosku. Oznacza to, iż bez uzasadnionej przyczyny doszło do zwłoki, gdy chodzi o załatwienie sprawy. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie trudności technczno-organizacyjne, gdy chodzi o sprawne funkcjonowanie urzędu (np. zbyt mała liczba pracowników), nie mogą być przyczyną usprawiedliwiającą zwłokę w załatwieniu sprawy, gdy chodzi o zachowanie terminów wskazanych w K.p.a. (por. wyrok NSA sygn. akt I SAB 155/99; wyroki WSA o sygn. akt II SAB/Wa 241/10, I SAB/Wa 235/10 – dwa ostatnie dostępne CBOSA). Na gruncie regulacji sprzed wprowadzenia do polskiego systemu prawnego instytucji służącej zwalczaniu przewlekłego postępowania, co dokonano nowela K.p.a. z 2010 roku, był wyrażany pogląd, gdy chodzi o instytucję skargi na bezczynność, że o ile przed dniem orzekania przez Sąd wydano wymagany akt, nie jest możliwe uwzględnienie skargi. Organ administracji nie pozostawał bowiem na dzień orzekania w zwłoce, a żądana czynność (wydanie aktu lub inna) została wykonana – tu wydanie postanowienia z [...] marca 2012 r. r. Wskazana wykładnia nie jest trafna w przypadku instytucji skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Mając bowiem na uwadze znaczenie wprowadzonego przez prawodawcę nowego sformułowania (przewlekłe prowadzenie postępowania) przy rozpoznawaniu skargi musi podlegać ocenie całokształt czynności organu w danej sprawie nie zaś jego zachowanie na dzień wyrokowania. Za takim rozumieniem regulacji przemawiają również względy wykładni systemowej i celowościowej. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że z punktu widzenia roszczeń odszkodowawczych strona może być zainteresowana orzeczeniem potwierdzającym nieprawidłowości procedowania organu a nie tylko orzeczeniem dyscyplinującym organ do podjęcia wymaganych czynności a taką rolę generalnie przypisywano orzeczeniu w przedmiocie bezczynności. Ewentualne dochodzenie roszczeń odszkodowawczych jest uzależnione bowiem od uzyskania stosownego orzeczenia, co wynika z treści art. 4171 § 3 K.c. W tej sytuacji samo wydanie w danym przypadku orzeczenia w sprawie, nie przesądzało jeszcze o braku możliwości uwzględnienia skargi. Nie mógł zostać także uwzględniony wniosek organu administracji o umorzenie postępowania sądowego. W szczególności podstawą ku temu nie mógł być art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można bowiem uznać, aby w danym przypadku skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została w pełni uwzględniona. W myśl bowiem art. 54 § 3 zd. 2 wskazanej ustawy, organ - uwzględniając tego rodzaju skargę – orzeka, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez podstawy prawnej czy też z rażącym naruszeniem prawa, co ma kluczowe znaczenie z perspektywy skuteczności wystąpienia ze wskazanymi wyżej roszczeniami odszkodowawczymi. W rozpatrywanym przypadku, w załączonym do akt postanowieniu z [...] marca 2012 r. nie zamieszczono żadnych rozstrzygnięć we wskazanym wyżej zakresie. Brak tam także innego aktu, w którym kwestie te zostałyby rozstrzygnięte przez organ administracji. Kwalifikując przewlekłość postępowania, jako niemającą charakteru rażącego, Sąd miał na uwadze, że organ administracji informował stronę o opóźnieniu, gdy chodzi o załatwienie sprawy oraz o przyczynach tego stanu rzeczy. Wskazywane okoliczności nie są wprawdzie przesłanką negatywną dla uznania wystąpienia przewlekłości postępowania, jednak wpływają na stosowną kwalifikację nieprawidłowości. W tej sytuacji zasadnym było wymierzenie z urzędu grzywny w wysokości wskazanej w sentencji wyroku. Reasumując powyższe, wobec niezałatwienia sprawy przez organ administracji publicznej w terminie określonym w art. 35 K.p.a., skargę należało uznać za zasadną. Z powyższych względów na podstawie art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie I - III sentencji wyroku. Orzekając o kosztach postępowania sądowego (w punkcie IV) sentencji wyroku Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 wskazanej ustawy, w razie uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 2 ustawy zasądzono na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego, na które składają się: wpis sądowy od skargi - 100 zł oraz wynagrodzenie dla radcy prawnego reprezentującego skarżącego - 240 zł. Wysokość wynagrodzenia ustalono zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).