IV SAB/Wa 63/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. K. i Z. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy [...] do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na skutek wznowienia postępowania postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]; 2. stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie wydania decyzji, o której mowa w pkt 1. wyroku; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Wójtowi Gminy [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 5. zasądza od Wójta Gminy [...] solidarnie na rzecz skarżących M. K. i Z. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 27 kwietnia 2018 r., na wniosek A. S., Wójt Gminy S. wznowił postępowanie zakończone własną ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 roku, znak [...], w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie zakładu produkcji betonu na działce nr ew. [...] położonej w C., gmina S., o budowę instalacji do produkcji mas bitumicznych. W toku prowadzonego postępowania organ kilkakrotnie (siedem razy) zawiadamiał strony o nie załatwieniu sprawy w terminie, wskazując jednocześnie nowy termin do wydania rozstrzygnięcia (pisma: z dnia 28 maja 2017 r., 26 czerwca 2018 r., 20 lipca 2018r., 6 sierpnia 2018r., 6 września 2018r., 5 listopada 2018r., i ostatnie z dnia 4 grudnia 2018r.). W dniu 26 czerwca 2018 r. Wójt poinformował strony o zakończeniu postępowania w trybie art. 10 kpa. jak i jednocześnie pismem z tego samego dnia wskazał termin wydania rozstrzygnięcia. W dniu 31 lipca 2018 roku do Urzędu Gminy S. wpłynęło żądanie Stowarzyszenia E. o dopuszczenie do udziału w sprawie na prawach strony. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. powyższy wniosek został przez organ odmownie rozpoznany. Z kolei postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. Wójt dopuścił do udziału w sprawie Stowarzyszenie "[...]", na skutek wniosku złożonego w dniu 6 września 2018 r. W dniu 30 listopada 2018 r. M. K. i Z. K. (inwestorzy) wystąpili do organu z ponagleniem w trybie art. 37 § 1 pkt 1 i 2 kpa., z uwagi na nie załatwienie sprawy w ustawowym terminie wskazanym w art. 35 kpa. Akta sprawy zostały przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] w dniu 4 grudnia 2018 r. W powyższej dacie Wójt Gminy S. wydał także postanowienie o wstrzymaniu wykonania własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2017 roku, kończącej wznowione postępowanie. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 roku SKO stwierdziło, iż Wójt dopuścił się rażącej bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania i wyznaczył miesięczny termin, liczony od dnia otrzymania ww postanowienia, na jej załatwienie. W dniu 10 grudnia 2018 r. do organu wpłynęła skarga na bezczynność Wójta Gminy S. i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (kpa.) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy i wnieśli: - o zobowiązanie Wójta Gminy S. do wydania decyzji we wznowionym postępowaniu administracyjnym w terminie 14 dni, - dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, - o orzeczenie, że bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, pomimo ewentualnego istnienia podstaw do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, w przypadku jeśli decyzja zostanie wydana przez Wójta Gminy S. po wniesieniu skargi do sądu, - wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa) w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 tejże ustawy oraz - o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący uzasadniając żądania skargi wskazali, iż do dnia jej wniesienia Wójt Gminy S. nie wydał we wznowionym postępowaniu administracyjnym żadnego merytorycznego rozstrzygnięcia, co oznacza że przez okres 8 miesięcy liczony od daty wznowienia postępowania do dnia wniesienia skargi, decyzja nie została wydana. Tym samym organ naruszył art. 35 § 3 kpa., który określa maksymalny termin załatwienia sprawy, a także zasadę zaufania do organów administracji zawartą art. 8 kpa jak i zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 kpa. Wskazali także, iż nieuzasadniona długotrwałość postępowania naraziła ich na wymierne szkody, sięgające kilkudziesięciu tysięcy złotych. Skarżący podnieśli także, iż od dnia 19 listopada 2018 roku nie prowadzone było już żadne postępowanie dowodowe a decyzja miała być wydana do dnia 5 grudnia 2018 r. Wójt natomiast pismem z dnia 4 grudnia 2018 r. nieuprawnienie poinformował o kolejnym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, tym razem do dnia 31 stycznia 2019 roku, podając jako powód po 8 miesiącach prowadzonego wznowionego postępowania - "konieczność (...) prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania i zapoznania ich ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie)". Jednocześnie w tym samym piśmie organ pouczył strony, w trybie art. 10 § 2 kpa. W ocenie skarżących nie było żadnego obiektywnego powodu do przedłużania postępowania. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy S. wskazał, iż w dniu [...] stycznia 2019 roku zakończył postępowanie poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (znak sprawy:[...]), zatem skarga stała się bezzasadna. Wójt w całości uwzględnił przedmiot skargi i wydał decyzję administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w punktach 1-4a. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze treść art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a. kpa zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 1 zd. 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a jak i przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną (§ 2 cyt. ustawy). Mając zatem na uwadze powołaną wyżej regulację prawną, skarga była usprawiedliwiona, bowiem organ w dniu wniesienia skargi nie zakończył postępowania. Dopiero po wniesieniu skargi do Sądu organ wydał decyzję. Jednakże z uwagi na wydanie ww decyzji, organ w dacie orzekania przez Sąd, nie pozostawał już w przewlekłości w odniesieniu do wspomnianego wniosku. Zaistniała zatem przesłanka do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa, w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania ww wniosku, jako bezprzedmiotowego (rozstrzygnięcie zgodne z pkt 1 wyroku). Przy czym, w tym miejscu wskazać należy, że wydanie przez organ decyzji nie zwalnia jednak Sądu od orzekania, czy organ prowadzący postępowanie dopuścił się bezczynności lub przewlekłości, a jeśli tak to czy miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013 roku (I OSK 797/13). Zatem odnosząc się do zarzutów skargi przypomnieć należy, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem w przedmiocie wznowienie postępowania z dnia 26 stycznia 2018 r. do dnia [...] stycznia 2019r. (data wydania decyzji), trwało prawie rok a 8 miesięcy od daty wydania postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania ([...] kwietnia 2018 r.). Uzasadniając w tym kontekście rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sąd wskazuje, że bezczynność czy przewlekłość organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w art. 35 k.p.a. i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Przedmiotowa skarga na bezczynność/przewlekłość ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Z akt sprawy wynika, co bezsporne, że na dzień wniesienia skargi do Sądu (data wpływu do Sądu – 10 grudnia 2018 r.) przedmiotowa sprawa, pomimo zebrania materiału dowodowego, o czym świadczy także pismo organu z dnia 26 czerwca 2018r., zawiadamiające strony w trybie art. 10 kpa. O zakończeniu postępowania, nie została rozpoznana. Jak stwierdza się w orzecznictwie, wydanie przez organ decyzji po wniesieniu przez stronę do Sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 Ppsa, że w zakresie rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 pkt 3 tej ustawy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, ONSA i WSA 2013/1/7, Lex nr 1271778). Z tego względu należało ocenić, czy przewlekłość organu miała postać kwalifikowaną. W ocenie Sądu, w okolicznościach badanej sprawy, doszło do przewlekłości, która miała charakter rażący (art. 35 k.p.a.), co zostało stwierdzone zgodnie z pkt 2 i 3 wyroku. Nie ulega wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ administracyjny nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie podejmował w sprawie żadnych merytorycznych czynności przez powyższy niemal roczny okres zatem uchybienie temu terminowi, mając na uwadze ww okres, należy uznać za znaczne. Okoliczność składanych przez Stowarzyszenia wniosków z żądaniem dopuszczenia ich do udziału we wznowionym postępowaniu na prawach strony, nie tamowała merytorycznego rozpoznawania sprawy. Trzeba w tym miejscu wskazać, iż rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 Ppsa, jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Choć dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy, wspomniane przekroczenie musi być bowiem znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), to jednak zdaniem Sądu w niniejszej sprawie taka sytuacja zaistniała.Trzeba bowiem podkreślić, iż stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że organ podejmuje wszelkie niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Z uwagi zatem, iż w niniejszej sprawie zaistniała przewlekłość miała charakter rażący, Sąd uznał za zasadne wymierzenie organowi grzywny jednak w innej, mniejszej, adekwatnej do popełnionego naruszenia kwocie niż żądana w skardze tj. w kwocie wskazanej w pkt 4 orzeczenia. W ocenie Sądu bowiem ww kwota, w okolicznościach niniejszej sprawy, stanowi wystarczającą karę za powyższe uchybienie organu. Mając na uwadze treść przepisu art. 119 ust. 4 P.p.s.a. Sąd jej rozpoznanie skierował do trybu uproszczonego . O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z pkt. 5 mając na uwadze art. 200 p.p.s.a.