IV SAB/Wa 64/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia WSA Marta Laskowska, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2008 r. sprawy ze skargi R. L. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia - skargę oddala - Wyrokiem z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1364/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) maja 2007 r. nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia (...) maja 2007 roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1961 roku oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1959 roku i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia (...) marca 1959 roku w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości "J." o powierzchni 30,6914 ha, na cele reformy rolnej. W wyroku tym Sąd zobowiązał Ministra m.in. do odnalezienia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia (...) marca 1959 roku. Brak tego dokumentu uniemożliwiał, zdaniem Sądu, ocenę na jakiej podstawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjął przesłanki pozwalające stwierdzić, iż orzeczenie to nie było obciążone wadą kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 Kpa. Powyższy wyrok stał się prawomocny od dnia 15 grudnia 2007 r. Pismem z dnia (...) marca 2008 r. skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1961 roku oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1959 roku i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia (...) marca 1959 roku w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości "J." o powierzchni 30,6914 ha wniósł R. L.. Zarzucił Ministrowi rażące naruszenie art. 35 i 36 Kpa poprzez niezałatwienie sprawy w terminie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego, oraz niepowiadomienie skarżącego o przyczynach zwłoki i niewskazanie terminu załatwienia sprawy. Wniósł o zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w sprawie w terminie 30 dni, a ponadto o zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy, począwszy od pierwszej wydanej w sprawie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) października 2002 r. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z wytycznymi Sądu, pismem z dnia (..) kwietnia 2008 r. zwrócił się do Konsula Generalnego RP w B. o nadesłanie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia (...) marca 1959 roku oraz wyciągu z księgi wieczystej stwierdzającego prawo własności M. L. do przedmiotowej nieruchomości. Po uzupełnieniu tych dokumentów zostanie niezwłocznie podjęta decyzja w sprawie. Dlatego postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2008 r. Minister przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia (...) maja 2008 r. W ocenie Ministra zbierając materiał dowodowy konieczny do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie nie pozostaje w bezczynności. Pismem procesowym z dnia (...) kwietnia 2008 r. skarżący wskazał, że w 2000 roku zwracał się do Konsula Generalnego w B. z prośbą o odszukanie i przesłanie dokumentów archiwalnych dotyczących majątku M. L.. Wszystkie otrzymane od Konsula dokumenty przekazał Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W związku z tym zwrócił się z prośbą o "uchylenie celowości poszukiwań przez Ministra dokumentów wydanych przez PRL z 1959 r.". Przedłuża to jego zdaniem okres oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy przez Ministra, który podejmuje działania dopiero po 6 miesiącach od wyroku WSA z dnia 11 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w zakresie: wydawania decyzji administracyjnych, postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Wyjaśnić należy, że bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz wyd.2, wyd. LexisNexis, W-wa 2008, T. Woś, komentarz do art. 3 ustawy). Skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 35 § 1 Kpa, sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Sformułowanie takie oznacza w szczególności, że "organ administracji publicznej powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, jeżeli w toku postępowania administracyjnego okaże się, że sprawa może być załatwiona przed upływem ustawowych terminów do jej załatwienia" (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 307). Zwrot "niezwłocznie", zawarty w art. 35 § 2 k.p.a., oznacza, że nie ma wyznaczonego terminu w sposób bezwzględny, a organ I instancji, gdy tylko wystąpią warunki określone w art. 35 § 2 Kpa, winien wydać odpowiednie rozstrzygnięcie (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 245). Niezwłocznemu załatwieniu podlegają nie tylko sprawy proste i nieskomplikowane, lecz także "takie sprawy zawiłe i skomplikowane, w których jednakże nie trzeba prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ albo cały materiał dowodowy jest od razu dostarczany przez stronę, albo materiał ten może być uzupełniony przez organ administracyjny w drodze czynności pozaprocesowych - materialno-technicznych" (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 279). Wskazać także należy, że w przypadku bezczynności organu w załatwieniu sprawy zgodnie z art. 37 § 1 Kpa strona ma możliwość wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ administracji publicznej. Zażalenie to wnoszone jest do organu administracyjnego wyższego stopnia nad organem pozostającym w bezczynności. W przypadku jednak gdy w bezczynności pozostaje minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kpa, to wówczas tryb przewidziany w art. 37 Kpa nie ma zastosowania. Nad tymi organami bowiem nie ma w postępowaniu administracyjnym organów wyższego stopnia, (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2006 sygn. akt I OSK 480/06). Przekładając powyższe wywody na niniejszą sprawę wskazać należy, że w ocenie Sądu Minister nie pozostaje w bezczynności. W uzasadnieniu wyroku z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1364/07 Sąd stwierdził, że Minister nie zastosował się do wcześniejszego wyroku Sądu z dnia 29 kwietnia 2004 r., sygn. IV SA/709/03 i obowiązku odnalezienia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia (...) marca 1959 r. Sądu wskazał, że brak tego dokumentu uniemożliwiał ocenę na jakiej podstawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjął przesłanki pozwalające na stwierdzenie, że orzeczenie nie było obciążone wadę kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 Kpa. Organ dalej związany jest oceną prawną powyższego wyroku i zobowiązany jest przed wydaniem decyzji do podjęcia prób odnalezienia powyższego rozstrzygnięcia. Sąd nie jest władny na tym etapie postępowania uchylić "celowości poszukiwań przez Ministra dokumentów wydanych przez PRL z 1959 r.". Wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że Minister podjął czynności zmierzające do odszukania powyższego rozstrzygnięcia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. i zwrócił się pismem dnia (...) kwietnia 2008 r. do Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w B.. Należy także mieć na względzie, że organ podejmując rozstrzygnięcie musi dysponować całością akt administracyjnych. Tymczasem z uwagi, na to, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dnia (...) maja 2007 została zaskarżona, całość akt administracyjnych sprawy znajdowała się w Sądzie, rozpoznającym skargę. Wskazać należy, odnosząc się przy okazji do zarzutów skarżącego zawartych w piśmie procesowym z dnia (...) kwietnia 2008 r., że błędne jest twierdzenie, iż Minister podjął czynność dopiero po 6 miesiącach od wyroku WSA. Należy bowiem mieć na względzie, że wyroki zapadające przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi są orzeczeniami nieprawomocnymi i służy od nich skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W przypadku nieskorzystania z tego środka, wyrok, w przypadku uchylenia decyzji, uprawomocnia się po 30 dniach od dnia najpóźniejszego doręczenia rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem stronie postępowania. Wyrok z dnia 11 października 2007 r. uchylający decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) maja 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia (...) maja 2007 roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia (...) listopada 1961 roku oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia (...) sierpnia 1959 roku i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w H. z dnia (...) marca 1959 roku w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości "J." o powierzchni 30,6914 ha, na cele reformy rolnej stał się prawomocny dnia 15 grudnia 2007 r. Jednak nawet od tej daty nie można liczyć terminu do wydania przez Ministra, w związku z uchyleniem decyzji, rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z art. 286 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po uprawomocnieniu się orzeczenia sąd pierwszej instancji zwraca organowi akta administracyjne, wraz z odpisem prawomocnego rozstrzygnięcia i dopiero od dnia doręczenia organowi akt należy liczyć termin do załatwienia sprawy. Doręczenie akt sprawy nastąpiło organowi dnia (...) stycznia 2008 r. Jak już wyżej podniesiono organ po tym terminie podjął czynności zmierzające do wykonania wytycznych Sądu i zwrócił się do odpowiednich organów o nadesłanie niezbędnych dokumentów. Po ich otrzymaniu Minister obowiązany będzie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 151 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalić.