IV SO/Wa 2/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z wniosku A. S. o wymierzenie grzywny Szefowi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów za nieprzekazanie skargi z dnia 21 października 2012 r. dotyczącej konkursu na stanowisko [...] wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A. S. w sprawie z wniosku o wymierzenie grzywny Szefowi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów za nieprzekazanie skargi z dnia 21 października 2012 r. dotyczącej konkursu na stanowisko [...] wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF (z dnia 3 lutego 2013 r.) podał, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Stwierdził, że jest osobą "długotrwale i strukturalnie bezrobotną" bez prawa do zasiłku, nie posiada przychodów i dochodów. Oświadczył zarazem, że "źródłem jego egzystencji jest dług w wysokości 185.000 zł", którego nie spłaca. Referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - nadesłanie kopii dokumentów potwierdzających powstanie zobowiązania, z którego dług w wysokości 185.000 zł jest źródłem jego utrzymania, a także dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość zadłużenia, - złożenie oświadczenia, czy poza ww. długiem ma inne źródła utrzymania – jeżeli tak to jakie i w jakiej wysokości, - do nadesłania zaświadczenia o jego sytuacji rodzinnej wydawanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (miasta), - złożenie oświadczenia o stałych miesięcznych wydatkach wraz ze wskazaniem źródeł ich pokrycia, - złożenie oświadczenia, czy aktualnie wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne – jeżeli tak o udokumentowanie tego faktu. W piśmie z dnia 28 lutego 2013 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 15 lutego 2013 r., A. S. oświadczył, że: 1. nie posiada dokumentu dotyczącego zadłużenia, 2. obecnie jest zatrudniony, na dowód czego przedkłada kserokopię umowy, 3. nie ma zaświadczenia o sytuacji rodzinnej i nie zamierza go mieć, 4. badanie poziomu wydatków prowadzą instytucje statystyczne i socjologiczne, a nie on, 5. wydaje tyle, ile ma, o ile ma ale nie wystarcza to na zaspokojenie minimum kosztów egzystencji, 6. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, na dowód czego przedkłada kserokopię postanowienia. Skarżący wskazał ponadto sygnatury akt spraw, w których składał wnioski o przyznanie prawa pomocy i korzystał z tego prawa. Stwierdził, że jego sytuacja materialna się nie poprawiła, a pogorszyła, w związku z czym, odmowa przyznania mu prawa pomocy w przedmiotowej sprawie spowoduje wadliwość postanowienia. Wniósł o zażądanie od innego wydziału Sądu akt, w których rozpoznano jego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do pisma z dnia 28 lutego 2013 r. A. S. załączył kserokopię umowy o pracę z dnia [...] lutego 2013 r. na czas określony od [...] lutego 2013 r. do [...] maja 2013 r. na stanowisku pracownika administracyjno-biurowego w Urzędzie Miejskim w K. z wynagrodzeniem 1.335,00 zł miesięcznie, plus dodatek za wysługę lat w wysokości 20%, a także kserokopię postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia [...] kwietnia 2010 r. o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi (A. S.) w wysokości 298,88 zł i zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt IV SO/Wa 3/13 referendarz sądowy odmówił A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W ustawowym terminie A. S. wniósł sprzeciw od przedmiotowego postanowienia podnosząc, że w licznych postępowaniach sądowoadminsitracyjnych jego wnioski o przyznanie prawa pomocy były uwzględniane. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd zważył, co następuje: Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 255 cytowanej wyżej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu PPF okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący w rozpatrywanej sprawie jako źródła utrzymania wskazał: "dług w wysokości około 185.000 zł rosnący" oraz w okresie od [...] lutego 2013 r. do dnia [...] maja 2013 r. wynagrodzenie za pracę w Urzędzie Miejskim w K. (1335 zł + dodatek za wysługę lat, w ramach robót publicznych). Biorąc pod uwagę czasowy charakter zatrudnienia, istotne jest ustalenie źródła i aktualnej wysokości wskazanego przez niego jako źródło utrzymania zobowiązania. Wnioskodawca ani przy piśmie z dnia 28 lutego 2013 r., ani przy sprzeciwie nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt zaciągnięcia tego zobowiązania, ani aktualną wysokość zadłużenia. Zatem nie sposób jest ustalić, czyim jest dłużnikiem, kiedy i czy powstało to zobowiązanie, czy aktualnie posiada jakiekolwiek środki pieniężne pochodzące z tego zobowiązania przyjmując, że te pieniądze kiedyś pożyczył lub w inny sposób uzyskał. Ustalenie tych okoliczności jest kwestią bardzo istotną w kontekście twierdzenia wnioskodawcy, że zobowiązanie to stanowi źródło jego utrzymania. Wnioskodawca nie tylko nie nadesłał żadnych dokumentów ale nawet nie podjął próby wyjaśnienia powyższych okoliczności. Również odpowiedź wnioskodawcy na wezwanie o wskazanie wydatków i źródeł ich pokrycia, nie pozwala na ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Skarżący podał, że "badanie poziomu wydatków prowadzą instyguje statystyczne i socjologiczne właściwe do udzielania tego typu informacji, ja nie prowadzę, a wydaje tyle ile mam, o ile mam ale nie wystarcza to na zaspokojenie minimum kosztów egzystencji". Oświadczenie to nie może zostać uznane za wystarczające do rozstrzygnięcia kwestii spełnienia przez skarżącego przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Dołączenie przez skarżącego do pisma z dnia 28 lutego 2013 r. kserokopii pisma komornika sądowego z dnia [...] kwietnia 2010 r. w sprawie zakończenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do wnioskodawcy nie ma znaczenia przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku, bowiem nie służy ustaleniu aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy. Podstawą do uwzględnienia wniosku może być jedynie rzeczywisty, a zatem i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Przedstawienie przedmiotowej kserokopii pisma sprzed trzech lat o zakończeniu postępowania egzekucyjnego, nie potwierdza, że aktualnie toczy się postępowanie egzekucyjne w stosunku do wnioskodawcy. Podnoszona przez wnioskodawcę kwestia przyznania prawa pomocy w innych sprawach również nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Sąd odmawiając uwzględnienia wniosku doszedł do wniosku, że przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja majątkowa uzasadnia stwierdzenie, że nie uprawdopodobnił nawet aby nie był w stanie ponieść kosztów wpisu w kwocie 100 zł, tym bardziej, że w okresie ostatnich miesięcy uzyskiwał dochody z pracy. Podsumowując należy jeszcze raz podkreślić, że to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez niego wykazane. Skoro wnioskodawca, pomimo wezwania, nie dostarczył żądanych dokumentów i nie udzielili pełnych wyjaśnień na temat jego sytuacji majątkowej Sąd uznał, że nie wykazał aby jego sytuacja osobista i majątkowa uzasadniała przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak sentencji.