IV SO/Wa 38/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku P. C. o wymierzenie grzywny Prezesowi Rady Ministrów za nieprzekazanie skargi na bezczynność Prezesa Rady Ministrów wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. Wnioskiem z dnia 5 września 2013 r. P. C. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, bezrobotną i niemającą żadnych źródeł dochodu. Pozostałe rubryki urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały przez skarżącego przekreślone. Ponieważ oświadczenie z dnia 5 września 2013 r. było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych P. C., pismem z dnia 12 września 2013 r. wezwano go nadesłania w terminie 14. dni dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych potwierdzających jego stan majątkowy i dochody, to jest: oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy i ich wysokości, oświadczenia, gdzie mieszka skarżący oraz jakie ponosi z tego tytułu koszty, wyciągów z rachunków bankowych obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy oraz zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącego wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. W odpowiedzi P. C. złożył do akt sprawy pismo z dnia 24 września 2013 r., w którym podał, że nie otrzymuje rent ani zasiłków, a ludzie życzliwi dają mu jeść, dach nad głową i pozwalają się umyć. Oświadczył też, że nie otrzymuje pieniędzy za wykonywanie prac dorywczych, mieszka u znajomych, nie ponosząc z tego tytułu żadnych kosztów, nie posiada rachunku bankowego. Do pisma z dnia 24 września 2013 r. P. C. dołączył zaświadczenie Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia [...] września 2013 r., wedle którego skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny od [...] lipca 2012 r. i nie ma prawa do zasiłku. Ponadto P. C. dołączył do pisma z dnia 24 września 2013 r. kartę informacyjną Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odzwierciedlającą stan na dzień 20 września 2013 r. W karcie tej wskazano, że P. C. pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną – S. C., która jest emerytką. Skarżący przekazał pracownikowi socjalnemu informację, że mieszka w mieszkaniu żony. Żona oraz osoby trzecie zapewniają mu utrzymanie. Wyrokiem Sądu z dnia [...] listopada 2003 r. zniesiona została wspólność majątkowa małżeńska pomiędzy skarżącym a jego żoną. W związku z rozbieżnością pomiędzy treścią oświadczenia skarżącego z dnia 5 września 2013 r. oraz informacjami przekazanymi przez niego pracownikowi socjalnemu, na podstawie których przygotowano opisaną wyżej kartę informacyjną, pismem z dnia 11 października 2013 r. wezwano P. C. do jednoznacznego wskazania, czy prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną, gospodarując razem z nią i razem z nią mieszkając. Poza tym zobowiązano skarżącego do nadesłania dokumentu wskazującego aktualną wysokość otrzymywanej przez żonę emerytury, a także kopii orzeczenia Sądu, na podstawie którego zniesiona została wspólność majątkowa małżeńska pomiędzy skarżącym a jego żoną. W odpowiedzi P. C. nadesłał do Sądu pismo z dnia 17 października 2013 r., w którym podał, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego i nie posiada z nią żadnego wspólnego majątku, nie ma dostępu i nie posiada żadnych dokumentów dotyczących dochodu żony. Razem z pismem skarżący nadesłał kopię wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] listopada 2003 r. sygn. akt [...], mocą którego zniesiono wspólność majątkową małżeńską pomiędzy S. C. a P. C. wynikającą z zawartego przez nich związku małżeńskiego. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 11 października 2013 r. skarżący nie złożył do akt sprawy dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu osiąganego przez jego żonę. Skarżący złożył wprawdzie do akt sprawy kopię orzeczenia sądu znoszącego wspólność majątkową małżeńską pomiędzy nim a S. C. i oświadczył, że nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie z żoną, jednakże okoliczności te nie zwalniają go z obowiązku wykazania możliwości płatniczych żony. Zgodnie bowiem z art. 27 zd. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Stosownie zaś do treści art. 23 zd. 2 tej samej ustawy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. W związku z powyższym, nawet, jeśli skarżący nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, a między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, to nadal obydwoje zobowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. W konsekwencji wykazanie sytuacji materialnej obojga małżonków, co najmniej w zakresie wystarczającym do ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, jest konieczne dla pozytywnego rozstrzygnięcia o żądaniu strony. W kontekście niniejszej sprawy powyższe twierdzenie zyskuje na aktualności, gdy weźmie się pod uwagę, że z karty informacyjnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wynika, że jeszcze półtora miesiąca temu skarżący przekazał pracownikowi socjalnemu informację, iż pozostaje w gospodarstwie domowym razem z żoną, mieszka w jej mieszkaniu i pozostaje m.in. na jej utrzymaniu. W tej sytuacji, lakoniczne stwierdzenie skarżącego, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego i nie ma dostępu do dokumentów dotyczących osiąganego przez nią dochodu, należy uznać za niewystarczające. Konkludując należy wskazać, że z powołanego wyżej art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Tymczasem skarżący najpierw złożył do akt sprawy niepełne oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, następnie przedstawił dokumenty źródłowe podające w wątpliwość złożone oświadczenie, a ostatecznie nie nadesłał całości dokumentów pozwalających na dokonanie pełnej i jednoznacznej oceny jego możliwości płatniczych. Brak jest tymczasem podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam - pomimo wezwania - nie usuwa wątpliwości, jakie budzi jego oświadczenie. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.