IV SO/Wa 61/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od wniosku w sprawie z wniosku W. S. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy K. za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 27 lipca 2015 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W. S. w piśmie z dnia 24 września 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy K. za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 27 lipca 215 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 24 listopada 2015 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od wniosku o wymierzenie grzywny w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku. W piśmie z dnia 11 grudnia 2015 r., uzupełnionym złożonym na urzędowym formularzu wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2016 r., W. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną (J. S.), rodzicami i czworgiem dzieci (w tym trojgiem małoletnich). Jako posiadany majątek wykazał dom o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 10,8845 ha fiz. (5,1755 ha przel.), w tym 1,6 ha lasu. Jako źródła dochodu ośmioosobowej rodziny wnioskujący ujawnił: 1. emeryturę rolniczą matki (1.088,62 zł miesięcznie); 2. emeryturę rolniczą ojca (1.088,62 zł miesięcznie); 3. zasiłek rodzinny na dzieci otrzymywany przez żonę (643 zł miesięcznie); 4. oraz środki uzyskiwane z gospodarstwa (1.071,29 zł miesięcznie). Skarżący oświadczył, że ani on, ani jego bliscy nie mają żadnych oszczędności, lokat dewizowych, akcji na giełdzie, kosztowności, antyków, ani innych szczególnie wartościowych rzeczy. Nie posiadają rachunków bankowych poza kontem w Banku Spółdzielczym w [...], które żona musiała założyć ze względu na wymogi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dla wypłat zasiłków przyznanych na czworo dzieci. Rachunek ten jest wykorzystywany wyłącznie do tych celów. W. S. podał, że razem z żoną zajmuje się gospodarstwem, dziećmi oraz rodzicami. Żaden z domowników nie jest dodatkowo zatrudniony. Uzyskiwane plony przeznaczane są na potrzeby rodziny, a drewno pozyskiwane z lasu - na opał. Jak wskazał skarżący, ze względu na jego chorobę, spoczywające na nim obowiązki przejął siedemdziesięciodziewięcioletni ojciec i najstarsza córka. W uzasadnianiu wniosku W. S. wskazał, że jego wielodzietna rodzina żyje na skraju ubóstwa, lecz stara się radzić sobie bez pomocy Państwa. Brak środków do życia i odpowiedzialność za rodzinę miały zmusić skarżącego do rezygnacji z leczenia. Wnioskujący stwierdził, że on i członkowie jego rodziny są nękani i szykanowani przez miejscowych urzędników próbujących pozbawić ich reszty gospodarstwa, którego połowa już trafiła w obce ręce na podstawie sfałszowanych przez urzędników dokumentów. W. S. nadmienił, że szereg wniesionych przez niego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarg zostało odrzuconych z powodu braku środków na opłacenie wpisu sądowego. Skarżący wymienił następujące źródła wydatków: 1. ubezpieczenie budynków (470 zł rocznie); 2. opłaty za telefon (około 80 zł miesięcznie); 3. zakup węgla (850 zł rocznie); 4. wywóz nieczystości (około 600 zł rocznie); 5. wywóz śmieci (160 zł miesięcznie); 6. podatki od nieruchomości (594 zł rocznie); 7. szczepienie psów (100 zł rocznie); 8. przegląd kominiarski (150 zł rocznie); 9. dojazdy do szkoły (około 70 zł miesięcznie), a także 10. opłaty za energię elektryczną (około 400 zł miesięcznie); 11. gaz w butli (około 150 zł miesięcznie); 12. leki, tlen dla ojca z uwagi na kłopoty z oddychaniem, insulina dla matki i pieluch dla ojca (około 600 zł miesięcznie). W. S. wskazał ponadto, że w 2007 r. zdiagnozowano u niego poważną chorobę, dającą objawy w postaci m.in. zaburzeń równowagi i osłabienia pamięci. Jak oświadczył, musi być pod stałą kontrolą lekarzy i ma całkowity zakaz podejmowania wysiłku fizycznego. Koszt jednej wizyty lekarskiej to 150 zł. Zmuszony jest również do zakupu zaleconych leków, które nie podlegają refundacji. Skarżący nadmienił, że należące do niego grunty nie są łatwo zbywalne, a ich wartość drastycznie spadła, dlatego nie mogą być traktowane jako majątek umożliwiający wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Brak jest również chętnych na dzierżawę gruntów, a ich obciążenie przy permanentnym braku środków na spłatę ewentualnego kredytu, szybko doprowadziłoby do ich utraty, uniemożliwiając skarżącemu wywiązanie się z umowy dożywocia wobec rodziców. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy W. S. dołączył kserokopie: 1. karty informacyjnej z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z września 2012 r.; 2. decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2014 r. o przyznaniu żonie skarżącego zasiłków rodzinnych na dzieci; 3. faktury za energię elektryczną z marca 2015 r. oraz dowodów wpłat należności za energię elektryczną z kwietnia, maja, czerwca i lipca 2015 r.; 4. decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2015 r. i Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatków od nieruchomości, rolnego i leśnego na rok 2015; 5. postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia 17 grudnia 2015 r. o zaliczeniu wpłaty w wysokości 347,60 zł tytułem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz dowody wpłat należności z tego tytułu z czerwca, września i grudnia 2015 r.; 6. pocztowych przekazów pieniężnych emerytur J. S. i Z. S. z grudnia 2015 r.; 7. wyciągu z rachunku bankowego J. S. za okres od 1 do 31 grudnia 2015 r.; 8. zaświadczeń lekarskich stwierdzających niezdolność W. S. do pracy w okresach od 21 stycznia do 14 lutego, od 15 lutego do 15 marca i od 16 marca do 15 kwietnia 2016 r. ze wskazaniem "chory może chodzić"; 9. karty informacyjnej leczenia szpitalnego W. S. z dnia 24 stycznia 2016 r.; 10. recepty z 15 lutego 2016 r.; 11. skierowania do laboratorium; 12. paragonu fiskalnego na kwotę 150 zł za konsultację kardiologiczną. Ponieważ oświadczenie z dnia 11 kwietnia 2016 r. było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego oraz budziło wątpliwości, w piśmie z dnia 28 kwietnia 2016 r. wezwano go do nadesłania w terminie 14 dni dokumentów źródłowych potwierdzających stan rodzinny, majątkowy i dochodowy W. S., to jest: 1. wyciągów ze wskazanego we wniosku (rubryka nr 8 formularza PPF) rachunku bankowego, obejmujących okres ostatnich sześciu miesięcy; 2. aktualnych dokumentów potwierdzających podane w rubryce 10 formularza PPF wysokości dochodów Z. S. i J. S. (np. odcinków wypłaty emerytur z kwietnia lub maja 2016 r.); 3. dokumentu potwierdzającego, że J. S. otrzymuje obecnie zasiłek rodzinny na dzieci (np. kopii aktualnej decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu zasiłku); 4. aktualnego zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej; 5. zaświadczenia (lub zaświadczeń) z właściwego urzędu gminy (miasta) potwierdzającego (lub potwierdzających) podaną we wniosku powierzchnię nieruchomości rolnej oraz wskazującego, jaka jest dochodowość gospodarstwa rolnego; 6. zaświadczenia z właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego: a. czy (jeśli tak, to ewentualnie jakie i w jakiej wysokości) w latach 2014 - 2016 W. S. J. S., K. S., Z. S. lub J. S. otrzymali płatności bezpośrednie lub inne świadczenia wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz b. numer rachunku bankowego W. S. podany do ewidencji producentów; 7. dokumentów potwierdzających aktualną wysokość wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na opisane wezwanie W. S. złożył do akt sprawy kserokopie: 1. wyciągu z rachunku bankowego J. S. w [...] Banku Spółdzielczym (Odział w [...]) z okres od 1 grudnia 2015 r. do 13 maja 2016 r.; 2. odcinków pocztowych przekazów pieniężnych emerytur Z. S. i J. S. z maja 2016 r. (oba świadczenia w wysokości 1.096,09 zł); 3. decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. o przyznaniu J. S. zasiłków rodzinnych na troje dzieci w okresie od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. w łącznej wysokości 354 zł miesięcznie oraz dodatków do zasiłku rodzinnego (153 zł miesięcznie oraz 300 zł płatne jednorazowo we wrześniu); 4. zaświadczenia Wójta Gminy [...] z dnia 13 maja 2016 r. wskazującego, że W. S. i J. S. są podatnikami z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 1,2590 ha o dochodowości rocznej 2.197,01 zł, a ponadto W. S. jest podatnikiem z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 4,5053 ha o dochodowości rocznej 6.783,24 zł oraz w ½ gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 2,5181 ha o dochodowości rocznej 2.874,13 zł; 5. trzech decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego na rok 2016; 6. decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie wymiaru podatku rolnego na rok 2016 r.; 7. sześciu potwierdzeń wpłat należności za energię elektryczną (3 listopada 2015 r. – 238,89 zł, 2 grudnia 2015 r. – 274,36 zł, 31 grudnia 2015 r. – 271,01 zł, 29 stycznia 2016 r. – 271,01 zł, 1 marca 2016 r. – 271,01 zł i 29 marca 2016 r. – 271,01 zł); 8. dwóch potwierdzeń wpłat należności za gospodarowanie odpadami komunalnymi (31 grudnia 2015 r. – 478,60 zł i 12 kwietnia 2016 r. – 235,60 zł); 9. kserokopię zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego niezdolność W. S. do pracy w okresie od 16 do 29 maja 2016 r. ze wskazaniem "chory może chodzić". W piśmie z dnia 16 maja 2016 r., przy którym skarżący nadesłał wymienione dokumenty, oświadczył, że nie ma innego rachunku bankowego, nie figuruje w rejestrze producentów, nie posiada oszczędności, ani kosztowności, które mogłyby posłużyć pokryciu wpisu od skargi. W. S. wskazał, że do rzeczonego pisma załącza m.in. zaświadczenie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jednakże – wbrew wezwaniu - nie nadesłał takiego zaświadczenia. Nie nadesłał także aktualnego zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego przepisu wynika, że podstawą orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Przywołana regulacja nie pozostawia również wątpliwości, co do tego, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. To zatem wnioskodawca zobowiązany jest w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości wykazać w oświadczeniu o sanie rodzinnym, majątku i dochodach, że jego możliwości płatnicze nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź że nie jest w sanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przy tym zaznaczyć, że w przedmiotowej sprawie wpis od wniosku W. S., od którego zwolnienia domaga się skarżący, wynosi 100 zł (§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najniższy dopuszczalny wpis w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 233 ppsa). Stosownie do treści art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W trybie powołanego przepisu wystosowano do skarżącego wezwanie do nadesłania wymienionych wyżej dokumentów źródłowych. Złożone przez stronę na urzędowym formularzu oświadczenie z dnia 11 kwietnia 2016 r. oraz dołączone do niego dokumenty były bowiem niewystarczające do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W. S. wykonał rzeczone wezwanie jedynie częściowo, w sposób niewystarczający do dokonania pełnej oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Po pierwsze, skarżący – wbrew twierdzeniu zawartemu w piśmie z dnia 16 maja 2016 r. – nie przedstawił zaświadczenia z właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego, czy (jeśli tak, to ewentualnie jakie i w jakiej wysokości) w latach 2014 - 2016 W. S., J. S., K. S., Z. S. lub J. S. otrzymali płatności bezpośrednie lub inne świadczenia wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W sytuacji natomiast, gdy skarżący wskazuje, że jedno ze źródeł utrzymania jego i członków rodziny pozostających z nim w gospodarstwie domowy stanowi gospodarstwo rolne oraz deklaruje prawie 11 ha nieruchomości rolnych, zaświadczenie takie było niezbędne do ustalenia, jakimi w rzeczywistości środkami pieniężnymi dysponuje ośmioosobowa rodzina. Chociaż wnioskujący stwierdził w piśmie z dnia 16 maja 2016 r., że nie figuruje w rejestrze producentów, to należy zaznaczyć, po pierwsze, że żądane zaświadczenie obejmowało nie tylko W. S., lecz także jego żonę, pełnoletnią córkę oraz rodziców, a po drugie, że nie zwalniało go to z obowiązku przedstawienia zaświadczenia, w którym stwierdzono by, że nie otrzymał on - ani nie otrzymali wymienieni w wezwaniu członkowie rodziny – środków wypłacanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Deklarowany przez stronę miesięczny dochód gospodarstwa domowego w przeliczeniu na jedną osobę nie jest wprawdzie wysoki, jednakże należy podkreślić, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko sam dochód wnioskującego, ale także posiadany przez niego majątek. Skarżący deklaruje tymczasem majtek w postaci domu o powierzchni 200 m2 oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 10, 8845 ha, a jednocześnie, nie przedstawiając żądanego zaświadczenia z właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie płatności związanych z posiadanym gospodarstwem rolnym uniemożliwia weryfikację wiarygodności oświadczenia o środkach będących w dyspozycji jego i jego rodziny. Po drugie, W. S. nie nadesłał aktualnego zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej. Jakkolwiek skarżący przedłożył kserokopie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. o przyznaniu zasiłków rodzinnych na dzieci, w uzasadnieniu której odniesiono się do dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, to rzeczoną decyzję wydano w oparciu o wniosek złożony w dniu 23 listopada 2015 r., zatem ponad pół roku temu, a brak żądanego zaświadczenia uniemożliwia weryfikację wiarygodności oświadczenia strony z dnia 11 kwietnia 2016 r. w zakresie obejmującym sytuację rodzinną. Zauważając, że W. S. powołuje na uzasadnienie przedmiotowego wniosku okoliczności odnoszące się do stanu zdrowia, należy także podkreślić, że treść powołanego wyżej art. 246 § 1 ppsa wskazuje, że jedynym kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy ma charakter materialny. Jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Stąd takie okoliczności, jak np. wiek, czy stan zdrowia, mogą mieć znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy tylko w takim zakresie, w jakim wpływają one na możliwości płatnicze wnioskującego. Sam fakt choroby nie oznacza, że spełnione są przesłanki ustawowe przyznania prawa pomocy (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2016 r. sygn. II OZ 446/16 i z dnia 8 lipca 2015 r. sygn. akt I OZ 748/15. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jakkolwiek skarżący nadesłał kserokopie czterech zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy, to nie przedstawił orzeczenia stwierdzającego jego całkowitą lub też częściową niezdolności do pracy. Podsumowując, należy stwierdzić, że skarżący, nie wykonawszy należycie wezwania z dnia 28 kwietnia 2016 r., uniemożliwił dokonanie oceny jego aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej, a tylko taka może stanowić podstawę uwzględniania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Bark jest natomiast podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, jeżeli on sam - pomimo wezwania - nie usuwa wątpliwości, jakie budzi jego oświadczenie. W tym stanie rzeczy przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.