V SA 2383/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Stanisław Kaliński, Sędzia NSA - Hanna Szafrańska-Falkiewicz, Asesor sądowy w WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Marcin Jurkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2004 r. sprawy ze skargi I. i B. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz I. i B. C. kwotę 113,60 zł (sto trzynaście złotych i sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu [...] grudnia 2002 r. B. C. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie JDA SAD nr [...] samochód osobowy marki [...] o pojemności silnika 1995 cm3, rok produkcji 2000. Do zgłoszenia celnego strona załączyła m.in. rachunek nr [...] z dnia [...].12.2002 r. na kwotę 6.000 EUR odpowiadającą kwocie 23.982,60 PLN. Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., wydaną po przeprowadzeniu weryfikacji zgłoszenia celnego w trybie art. 70 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. uznał wspomniane zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 31.006 PLN tj. 7.757,13 EUR. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi celnemu I instancji, iż niezasadnie zakwestionował wartość transakcyjną wynikającą z rachunku z dnia [...].12.2002 r. Wyjaśniła, iż importowany samochód jest pojazdem powypadkowym, co wyklucza posłużenie się katalogiem "E." zawierającym średnie ceny pojazdów przy ustalania wartości celnej przedmiotowego samochodu. Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], działając w powołaniu na art. 23 § 7, art. 29 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego, po rozpatrzeniu odwołania I. i B. C., uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] stycznia 2003 r. w części dotyczącej podstawy materialno-prawnej i orzekł w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał, że o zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wykazanej w rachunku z dnia [...].12.2002 r. zadecydowała zaniżona cena sprowadzonego towaru - samochodu [...] w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Jak wynika z informacji zawartej w katalogu samochodowym "E." nr [...], str. 646 cena samochodu tej marki w N., z tego samego roku produkcji, tego typu o takich samych parametrach technicznych kształtowała się w miesiącu importu na poziomie 11.400 EUR. Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z ww. rachunku była konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu [...] na podstawie jednej z metod zastępczych. W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego (art. 24 § 1 Kodeksu celnego). Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy kupna-sprzedaży (faktury) dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej uznał za problematyczne. Niemożliwym jest bowiem znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia, nawet samochody podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem mają różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalenia wartości pojazdów używanych. Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć zastosowanie, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, co do zasady wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art. 28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda to oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę. Ustalenie wartości celnej używanych pojazdów samochodowych jest natomiast możliwe w oparciu o treść art. 29 Kodeksu celnego, czyli według metody "ostatniej szansy". W niniejszej sprawie nie było możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie przepisów art. 23, art. 25-28 Kodeksu celnego, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. zastosował zatem art. 29 Kodeksu celnego. Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę "ostatniej szansy", istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Organ celny I instancji do obliczeń przyjął informację wynikającą ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim, tj. katalogu "E.". Katalog ten podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalonych na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego kraju, uwzględniające spadek ceny w funkcji wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu. Zasada równego traktowania podmiotów dokonujących importu tego typu towarów obliguje organy celne do korzystania z jednego specjalistycznego katalogu, tj. "E.". Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. ustalił wartość rynkową pojazdu w wysokości 39.000 PLN na podstawie katalogu "E." nr [...] str. 285. Ceny w nim zawarte odnoszą się do pojazdów używanych. W celu ustalenia wartości celnej towaru metodą "ostatniej szansy" - wartość rynkową pojazdu - "bazową", tj. 39.000 PLN, 1) pomniejsza się, stosując dzielenie przez współczynnik 1,22 (podatek VAT 22%) - wartość pojazdu pomniejszona o podatek VAT 22% = 31.967,21 PLN; 2) otrzymaną w pkt 1 wartość pomniejsza się, stosując dzielenie przez współczynnik 1,031 (podatek akcyzowy 3,1%) - wartość pojazdu pomniejszona o podatek akcyzowy 3,1% = 31.006,02 PLN. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż organy celne przy ustalaniu wartości celnej nie są bezwzględnie związane treścią składanych w postępowaniu celnym dokumentów, ani deklarowaną wartością celną. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. i B. C. wnieśli o uchylenie decyzji organów obydwu instancji. Podnieśli, iż organy celne w sposób niewłaściwy naliczyły należności celne, poprzez ustalenie wyższej wartości od wskazanej w załączonym do zgłoszenia celnego rachunku. Zaznaczyli, iż uszkodzenie powypadkowe przedmiotowego samochodu jest niesporne, dlatego fakt naprawy tych szkód nie może uzasadniać przyjęcia jako materiał porównawczy cen z katalogu "E.", gdyż cena importowanego pojazdu nie może uwzględniać wyłącznie danych dotyczących roku produkcji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn, niż podniesione przez stronę skarżącą. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. dokonując ustalenia wartości celnej pojazdu na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego posłużył się katalogiem "E." nr [...] zawierającym ceny używanych samochodów na rynku polskim, pomniejszając podaną w nim cenę rynkową pojazdu tej samej marki, posiadającego te same parametry oraz wyprodukowanego w tym samym roku co importowany samochód o podatek od towarów i usług w wysokości 22% oraz podatek akcyzowy w wysokości 3,1%. Organ celny dokonując pomniejszenia wartości pojazdu o podatek akcyzowy zastosował zatem stawkę podatku akcyzowego dla importowanych samochodów osobowych, określoną w poz. 25 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269 ze zm.). Z treści § 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia wynika jednak, iż do samochodów osobowych importowanych po upływie dwóch lat kalendarzowych od ich produkcji zastosowanie znajduje podwyższona stawka akcyzy obliczana według wzoru określonego w tym przepisie, która w dacie dokonania zgłoszenia celnego, dla samochodów wyprodukowanych tak jak importowany pojazd w 2000 r., wynosiła 15,1%. Wskazać trzeba, iż zgodnie z wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej opublikowanymi w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. – Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80, poz. 908) można oprzeć się przy ustalaniu wartości celnej na katalogach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów, ale w takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia, a także brać pod uwagę i to, że "orientacyjne ceny katalogowe mogą obejmować opłaty i podatki importowe". Nie jest więc dopuszczalne przy korzystaniu z cen katalogowych odstąpienie od uwzględniania wieku pojazdu stanowiącego materiał porównawczy przy odliczaniu kwoty podatku akcyzowego, w sytuacji gdy nie zostało wyjaśnione jaką stawką akcyzy był obciążony ten pojazd. Ustalając wartość celną w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego organy celne nie mogą stosować środków, które byłyby niezgodne z przepisami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. stanowiącymi, iż wartość celna towarów importowanych nie będzie zawierać ceł i podatków w kraju importu. W ocenie Sądu organ orzekający nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozpatrywanej sprawy. W konsekwencji, ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie w pełni rozpatrzonym, należy traktować jako dowolne. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku sine qua non wydania decyzji o przekonującej treści (por. wyrok SN z dnia 23.11.1994 r., III ARN 55/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 83). W tym stanie rzeczy konieczne stało się zatem uchylenie zaskarżonej decyzji celem umożliwienia organom celnym przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, zmierzającego do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności związanych ze zgromadzonym materiałem porównawczym. Odnosząc się natomiast do zarzutów przedstawionych w skardze należy wyjaśnić, iż Naczelnik Urzędu Celnego zasadnie zakwestionował wiarygodność materialną stanowiącego załącznik do zgłoszenia celnego rachunku nr [...] z dnia [...].12.2002 r. z uwagi na niską cenę sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Powołanie się zatem przez organy celne na ceny tego samego rodzaju pojazdów na rynku niemieckim wynikające z katalogu "E." nr 12/2002 r. dla wykazania, że wartość transakcyjna importowanego pojazdu była zaniżona, jest słuszne co do zasady. W ocenie Sądu dla przyjęcia takiego stanowiska nie stanowi przeszkody fakt, iż sporny samochód jest pojazdem powypadkowym, gdyż, jak wynika z załączonej do zgłoszenia celnego opinii technicznej firmy B. – Biuro [...] z [...] .12.2002 r. (k. 4 akt adm.), spadek wartości spowodowany przez wypadek kompensuje się w znacznym stopniu ze wzrostem wartości przez dodatkowe wyposażenie samochodu, które, według ustaleń organów celnych, nie zostało uwzględnione w katalogu "E.". Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy celne mogą zatem oprzeć się przy ustalaniu wartości celnej na katalogach podających bieżące ceny na rynku kraju importu, uwzględniając w sposób precyzyjny wszystkie elementy wpływające na wartość importowanego pojazdu w porównaniu z wartością pojazdu służącego za punkt odniesienia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie dotyczące wykonania zaskarżonej decyzji zostało wydane przez Sąd na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zawarte w wyroku rozstrzygnięcie w części kosztów postępowania zostało wydane przez Sąd na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.