V SA 3023/03
WyrokWSA w Warszawie2004-07-20
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Bronisław Szydło, Joanna Kube
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił fakt opuszczenia przez stronę miejsca pobytu stałego, co stanowi przesłankę do wymeldowania, opierając się na wątpliwych dowodach i odrzucając zeznania świadków, które mogłyby potwierdzić stałe zamieszkiwanie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie trwałego opuszczenia lokalu przez stronę. Organ nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości faktu opuszczenia miejsca pobytu stałego, a odrzucenie niektórych dowodów nastąpiło z naruszeniem przepisów k.p.a. Sprawa wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania M. D. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w W. Organ I instancji (Prezydent W.) orzekł o wymeldowaniu, a Wojewoda [...] utrzymał tę decyzję w mocy. Organ uznał, że centrum spraw życiowych M. D. od stycznia 2002 r. znajduje się poza lokalem, opierając się na zeznaniach wnioskodawczyni i świadków, a odrzucając zeznania świadków wskazujących na stałe zamieszkiwanie. M. D. w skardze do sądu administracyjnego podniósł, że mieszka w lokalu i jest jego współwłaścicielem, a wymeldowanie wynika z dążenia pozostałych współwłaścicieli do zajęcia posesji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia WSA Bronisław Szydło Asesor WSA Joanna Kube (spr.) Protokolant Bartosz Piwoński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2004 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości
Wojewoda[...] decyzją z dnia[...]czerwca 2003 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. [...] orzekającej o wymeldowaniu M.D. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...]w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...]stanowi współwłasność K. P. w 1/8, E. P. 1/8 oraz S.B. 6/8 częściach tego budynku.
Z wnioskiem o wymeldowanie M.D.- męża S.B. stąpiła w dniu 18 września 2002 r. K.P.
Organ I instancji ustalił, że centrum spraw życiowych M.D. od stycznia 2002 r. znajduje się poza lokalem nr [...] przy ul. [...] w W. Stanowisko to oparto na wyjaśnieniach wnioskodawczyni K. P. oraz uzupełniających je zeznaniach świadków E. P., K. P., J.P. i K.K. Ponadto wzięto pod uwagę ustalenia poczynione przez Prokuraturę Rejonową W.
Organ odmówił mocy dowodowej zeznaniom E. R. – siostry M. D. i jej męża Z.R., ponieważ nie sąsiadują oni z nieruchomością przy ul. [...], a ich informacje o prowadzeniu przez M.D. wraz z żoną wspólnego życia opierają się na informacjach pochodzących od M.D..
Wiarygodności odmówiono także zeznaniom sąsiada A. J., ponieważ swoje oświadczenie o tym, że M.D. stale zamieszkuje w przedmiotowym lokalu opiera wyłącznie na okoliczności jego widywania na terenie posesji.
Wskazano, że potwierdzenie opuszczenia miejsca pobytu stałego uzasadnia także fakt, że Komisariat Policji W.jak i organ prowadzący postępowanie pomimo zawiadomienia o przeprowadzeniu dowodu z oględzin mieszkania nie mogli wejść do lokalu albo z powodu nieobecności albo z braku zgody na jego udostępnienie.
Wojewoda [...] argumentując rozstrzygnięcie podał, że stosownie do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. funkcja ewidencji ludności polega wyłącznie na rejestracji danych o miejscu zamieszania i pobytu osób, która wymaga daleko idącej zgodności pomiędzy zapisami a stanem faktycznym.
Z treści przepisu art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz z art. 4 tej ustawy wynika, że właściwy organ obowiązany jest w każdym czasie podejmować czynności służące rejestracji prawdziwych danych o miejscu pobytu osób.
Organ przyjmując, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do uznania, że M.D. nie zamieszkuje w lokalu nr [...]przy ul. [...]uznał, że zostały spełnione przesłanki wymeldowania wymagane przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. D. stwierdził, że mieszka w lokalu przy ul. [...]. Podał, że jest z żoną współwłaścicielem tej nieruchomości. Wskazał, że wymeldowanie go z lokalu wynika z dążenia pozostałych współwłaścicieli do zajęcia całej posesji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi z argumentacją zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze właściwości tego Sądu znajduje się siedziba Wojewody [...]– art. 13 § 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna.
Niewątpliwie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01, orzekającym o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP (o czym ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 2002 r. Nr 78, poz. 716), podstawowym zagadnieniem w rozpoznawanej sprawie było dokładne wyjaśnienie kwestii opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącego.
Zdaniem Sądu, ustalenie, że skarżący nie zamieszkuje w dotychczasowym miejscu pobytu stałego od stycznia 2002 r. budzi poważne wątpliwości, bowiem zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na jednoznaczną ocenę, że nastąpiło opuszczenie o charakterze trwałym spornego lokalu.
Powoływane w uzasadnieniu decyzji zeznania wnioskodawczyni wymeldowania K.P., wbrew twierdzeniom organu, nie są spójne i wzajemnie uzupełniające z zeznaniami świadków E.P., K.P., J. P. i K.K..
W aktach sprawy (k. [...] akt adm.) znajduje się pismo E.P. z dnia 1 października 2000 r. informujące, że lokal w którym zamieszkuje S. B. oraz jej mąż M. D. jest w stanie kompletnej dewastacji i nie nadaje się do celów meldunkowych i pobytu ludzi, ponieważ stwarza niebezpieczeństwo katastrofy pożarowej. Poinformowała także, że w lokalu nie ma wody, ponieważ MPWK rozwiązało umowę z Panią B., a instalacje gazowe i elektryczne są w złym stanie technicznym.
Następnie w złożonych w dniu 16 grudnia 2002 r. zeznaniach (k. [...] akt adm.) E.P. podała, że nie mieszka na terenie B.. Na terenie posesji bywa przeciętnie raz na dwa miesiące lub raz w miesiącu i w tym czasie nie widuje M. D.. Stwierdziła, że widziała lokal nr [...] przy okazji oględzin w listopadzie 2002 r. i jej zdaniem stan lokalu, nie wskazywał aby było to miejsce zamieszkania. W lokalu tym były trzy psy.
Z zestawienia powyższych oświadczeń E. P.– współwłaścicielki nieruchomości nie można wnioskować, że potwierdza ona fakt opuszczenia przez M. D. miejsca pobytu stałego.
Na ziszczenie się przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego M.D. nie wskazują również zeznania świadków K.K. i K. P..
Świadek K. K. zamieszkujący czasowo do września 2002 r. w lokalu nr [...] przy ul. [...]oświadczył bowiem w dniu 5 lutego 2003 r., że nie jest w stanie określić, czy M.D. nocował w lokalu nr [...]. Jego zdaniem, lokal nie nadawał się do użytku mieszkalnego (k. [...] akt. adm.).
Świadek K. P. w dniu 10 marca 2003 r. (k. [...] akt adm.) oświadczyła, że bywała w budynku przy ul. [...]w mieszkaniu na I piętrze gdzie mieszkał K. K.. Nigdy zaś nie była w lokalu nr [...]. Stwierdziła, że widywała M. D. w okolicy posesji przy ul. [...] w W.. Podała, że nie jest w stanie stwierdzić, czy wymieniony zamieszkuje w przedmiotowym lokalu.
Jednocześnie rażąco naruszając przepis art. 80 kpa, odmówiono wiarygodności zeznaniom A. J. mieszkającego w nieruchomości sąsiadującej z budynkiem przy ul. [...]. Świadek ten, w obecności funkcjonariuszy Komisariatu Policji W. i pracowników Wydziału Ewidencji Ludności Urzędu Gminy W. przebywających na terenie posesji przy ul. [...]oświadczył, że M.D. zamieszkuje w lokalu od 20 lat i widuje go codziennie pod oknem jak nosi wodę ze studni oligoceńskiej oraz na spacerze w ogródku (k. [...] i [...] akt administracyjnych).
Natomiast jeśli chodzi o wskazane przez organ jako dowód, pismo Prokuratury Rejonowej W. z dnia 8 kwietnia 2002 r. skierowane do B. Centrum Pomocy Społecznej (k. [...] akt adm.), to należy stwierdzić, że nie dotyczyło ono ustaleń, co do charakteru pobytu skarżącego w lokalu nr [...] przy ul. [...]w trybie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W związku z tym dowód ten nie może mieć w sprawie meldunkowej znaczenia decydującego.
Należy zwrócić uwagę, że organ uznając, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego i swoje interesy życiowe skoncentrował poza dotychczasowym miejscem pobytu stałego, nie zdołał, mimo poczynionych wysiłków ustalić nowego aktualnego miejsca pobytu stałego (por. k. [...] akt adm.).
Reasumując, Wojewoda [...] orzekając o wymeldowaniu M.D. z lokalu nr[...] przy ul. [...]nie wykazał w świetle zgromadzonych zeznań i wyjaśnień stron faktu opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu.
Tak więc sprawa ta wymaga powtórnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do faktu opuszczenia lokalu z uwzględnieniem wskazań Sądu, a także przeprowadzenia wszelkich innych możliwych dowodów umożliwiających wyjaśnienie tej sprawy.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowany jest pogląd, że dla ustalenia miejsca pobytu stałego w sytuacjach wątpliwych istotne jest zbadanie zamiaru pobytu danej osoby, w szczególności czy zamiar ten obejmuje wolę koncentracji w tym miejscu istotnych życiowych (osobistych i majątkowych) interesów, czy też nie. Jakkolwiek zamiar jest pojęciem subiektywnym, to jednak jego istnienie bądź jego brak mogą być w postępowaniu administracyjnym ustalone na podstawie obiektywnych okoliczności (por. wyrok z 9 października 2003 r. sygn. akt V SA 724/03-niepublikowany).
Ponadto wątpliwości Sądu wzbudziła także informacja zawarta w aktach sprawy (k. [...] akt adm.) pochodząca od K.P., iż skarżący jest zameldowany w lokalu nr [...]a, a nie w lokalu nr [...], z którego został wymeldowany. Fakt, że skarżący jest zameldowany w lokalu nr [...] a potwierdziła obecna na rozprawie uczestnik postępowania E. P.. Tak więc również i ta kwestia winna być wyjaśniona przez organ ponownie rozpoznający przedmiotową sprawę.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami oraz art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło