V SA 4881/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), WSA, Bronisław Szydło, Protokolant Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Wojewoda [...]decyzją z dnia [...] października 2003 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez radcę prawnego K.W. pełnomocnika J. M. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] września 2003 r. znak: [...] orzekającej o odmowie wymeldowania A. M. z pobytu stałego w W. ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko Wojewoda [...] wskazał, iż w dniu [...] lipca 2003 r. do Urzędu Gminy W. wpłynął wniosek J. M. o wymeldowanie A.M. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Wnioskodawca uzasadniał swój wniosek tym, że jego syn A. M. od 2000 r. nie przebywa w lokalu, ponieważ wyjechał do F. do swojej matki. Zdaniem Wojewody [...] A.M. nie opuścił dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ustęp 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. A. M. obecnie w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje, bowiem przebywa we F., jednak za granicą nie ma stałego pobytu, jest tam czasowo na okres, w którym ma pracę. Organ za wiarygodne uznał oświadczenie A.M. zawarte w protokole z przesłuchania strony z dnia [...] sierpnia 2003 r., iż mieszkania w W. przy ul. [...] nie opuścił dobrowolnie i trwale, bowiem to ojciec J.M. od dłuższego czasu, a praktycznie od chwili wyjazdu matki W. M. za granicę, utrudnia swojej rodzinie dostęp do przedmiotowego mieszkania mimo, iż sam również w nim nie zamieszkuje i nie opłaca czynszu. Z informacji uzyskanych ze Spółdzielni Mieszkaniowej w W. w sprawie o wymeldowanie W. M. wynika, że za okres od stycznia 2000 r. do [...] grudnia 2002 r. zużycie wody wyniosło 13 m3, co świadczy, że lokal nie jest zamieszkały. Organ uznał, iż pan A. M. nie może przebywać w lokalu, ponieważ ojciec zmienił zamki w drzwiach i odmawia wydania aktualnych kluczy do przedmiotowego mieszkania. Zatem A. M. został z niego usunięty, wynika to także z oświadczenia Z.P. występującej w charakterze świadka, która zeznała, iż A. M. przyjeżdżając do kraju śpi u niej, ponieważ ojciec zmienił zamki w drzwiach. Taka sytuacja miała miejsce w latach 2001, 2002 i 2003. Odnosząc się do stanu prawnego Wojewoda [...] podniósł, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r., Nr 78, poz. 716). W konsekwencji tego orzeczenia obecnie wymeldowanie decyzją administracyjną na podstawie przesłanek wymienionych w pierwszej części art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy uzależnione jest od spełnienia tylko jednej przesłanki, jaką jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania się. Wojewoda [...] podniósł, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach wydanych przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego wypowiedział się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu stałego i dobrowolne wyprowadzenie się do innego lokalu. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób niebudzący wątpliwości i wyrażać wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2003 r. sygn. akt V SA 2323/02 (niepublikowanym) stwierdził, iż prezentowany w orzecznictwie pogląd dobrowolności i trwałości opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie stracił na aktualności w związku z cytowanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem Wojewody [...] w ocenianym stanie faktycznym i prawnym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się – opuszczenia o charakterze trwałym i dobrowolnym – uzasadniająca wymeldowanie decyzją administracyjną na podstawie art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy nie została przez A. M. spełniona, bowiem posiada on ważny paszport, sam nie zerwał związków z lokalem dotychczasowym, natomiast przebywanie poza miejscem zamieszkania – w F.– uzasadnione jest względami obiektywnymi – pracą. Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik J. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego. W skardze zarzucał naruszenie treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez ustalenie stanu faktycznego wyczerpującego dyspozycję cytowanego przepisu, a jednocześnie oddalającego wniosek o wymeldowanie. Zdaniem skarżącego wystąpiły wszystkie przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu, tj. przebywanie przez okres dłuższy niż sześć miesięcy poza miejscem zameldowania, a także brak ustalenia aktualnego pobytu, zdaniem skarżącego naruszenie prawa polega na zastosowaniu niewłaściwego przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Wojewoda [...]w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z uzasadnieniem zbieżnym, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba Wojewody [...] – art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten zawiera dwa stany faktyczne, których przesłanki muszą być spełnione łącznie, aby organ mógł wydać decyzję w sprawie wymeldowania, a mianowicie: 1. osoba utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, 2. osoba, która bez wymeldowania opuściła miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Przepis art. 9 ust. 2 nakładał na osobę dokonującą zameldowania się na pobyt stały lub czasowy ponad 2 miesiące obowiązek przedstawienia organowi meldunkowemu potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. orzekł o niezgodności przepisu art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Przepis ten utracił moc od 19 czerwca 2002 r. Oznacza to, że dla zameldowania na pobyt siały nie należy wymagać "potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu", jak również bezprzedmiotowe jest odesłanie przez przepis art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – po tej dacie – do art. 9 ust 2 ustawy. Czyli, jeżeli osoba posiadająca dotychczas uprawnienie do przebywania w lokalu opuści dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania, to od dnia [...]czerwca 2002 r. wystarczającą i jedyną przesłanką do wymeldowania jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu bez wymeldowania. Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – wyrok z dnia 14 maja 2001 r. sygn. akt V SA 1496/00 – LEX nr 54454). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00 LEX nr 50123). Opuszczenie adresu, to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia samego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar, który da się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W ocenie Sądu okoliczność opuszczenia przez A. M. lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. jest bezsporne. A. M. przyznał, iż od 2000 r. przebywa i pracuje poza granicami Polski – w F.. Twierdził również, iż mieszkania w W. nie opuścił dobrowolnie i trwale, bowiem ojciec J. M. od dłuższego czasu, a praktycznie od wyjazdu matki W. M. za granicę utrudnia mu dostęp do mieszkania, pomimo, iż sam również w nim nie zamieszkuje. Tych wywodów nie można jednak, zdaniem Sądu, podzielić, ponieważ A. M. nigdy nie występował o odnowę posiadania tego lokalu. Zdaniem Sądu, za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok z dnia 12 kwietnia 2001 r. sygn. V SA 3078/00 niepublikowany 2EŁ nr 78937). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit.a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 97 § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.