V SA/Wa 1048/11

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 października 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T.S.w P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie: zobowiązania do zwrotu części dotacji celowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. T. S. w P., dalej: "stowarzyszenie" albo "skarżący" wystąpiło z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie posiada żadnych środków na uiszczenie wpisu sądowego, a posiadane środki pieniężne pochodzą wyłącznie z dotacji przeznaczonych na realizację zadań zleconych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że stowarzyszenie posiada środki trwałe o wartości 892.261,77 zł, a za ostatni rok bilansowy uzyskało zysk w wysokości 1.088.794,49 zł. Skarżący posiada środki pieniężne na dwóch rachunkach bankowych w B. P. S.A. z następującymi stanami kont: - 37.850,18 zł oraz 70,40 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia złożonych dokumentów oraz przedstawienia dodatkowych informacji skarżący złożył statut stowarzyszenia, aktualny wykaz środków trwałych, oświadczenie, że stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą, wyciągi z posiadanych rachunków, odpisy deklaracji podatkowych złożonych do urzędu skarbowego za 2010 r., odpis bilansu, rachunku zysku i strat za poprzedni rok oraz zestawienie otrzymanych dotacji i wysokość w jakiej dotacja nie została wykorzystana. Stowarzyszenie wyjaśniło również, że nie posiada środków na odprowadzenie składek na ZUS i posiada z tego tytułu zaległości. Nadesłane dokumenty skarżący uzupełnił o odpis bilansu, rachunku zysku i strat na dzień 31 sierpnia 2011 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej " p.p.s.a", właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Sąd może zwolnić jednostkę organizacyjną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie wynoszą 1266 zł oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Analizując znajdujący się w aktach wniosek PPPr oraz pozostałe materiały uznać należy, że stowarzyszenie realizując cele określone w statucie powinno liczyć się z tym, że prowadzenie każdej działalności, w tym działalności stowarzyszenia wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów. Stosownie do art. 33 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tj.: Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Skarżące stowarzyszenie oprócz dotacji, uzyskuje dochody z własnej działalności (działalność wydawnicza i publikacyjna) oraz dochody z posiadanego majątku (np. wynajem nieruchomości) oraz pobiera składki członkowskie. Z przedstawionego sprawozdania finansowego za 2010 r. wynika, że stowarzyszenie prowadzi działalność w znacznych rozmiarach, bowiem uzyskało przychody ze sprzedaży w kwocie 1.208.037,81 zł, a zysk netto za 2010 r. wyniósł 1.088.794,49 zł. Rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 sierpnia 2011 r. wskazuje, że stowarzyszenie nadal prowadzi działalność i w powołanym okresie uzyskało przychody netto ze sprzedaży w wysokości 588.514,67 zł, poniosło koszty działalności operacyjnej w wysokości 1.084.147,62 zł i wykazuje stratę w wysokości 28.406,07 zł. Ważne jest również, że skarżący posiada środki trwałe w kwocie 835.644,49 zł, w tym budynki, lokale, urządzenia techniczne. W ocenie referendarza stowarzyszenie nie wykazało, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Stowarzyszenie posiada majątek, prowadzi działalność gospodarczą, pobiera składki od członków, posiada środki na rachunku bankowym. Fakt ,że uzyskiwane środki przeznacza w całości na realizację celów statutowych nie zwalnia go z obowiązku uiszczania zobowiązań publicznoprawnych. Pamiętać należy, że zastosowanie przez ustawodawcę w art. 246 § 2 p.p.s.a. pojęcia "środków" nie może zostać ograniczone wyłącznie do środków pieniężnych (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005r., sygn. akt I FZ 467/05), a w świetle utrwalonej linii orzecznictwa przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04). Taka zaś sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżący uzyskał dochód z działalności gospodarczej w ostatnim roku, posiada majątek. Dysponuje więc możliwościami zgromadzenia środków finansowych w drodze gospodarowania posiadanymi dobrami oraz możliwość zgromadzenia środków pieniężnych, chociażby ze składek członkowskich. Warto powołać pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06), że przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi z kolei do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Biorąc pod uwagę powyższe, jak również okoliczność, że koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi stronę skarżącą, a warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, uznać należy, że przyznanie skarżącej prawa pomocy nie jest zasadne. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.