V SA/Wa 105/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu E. M. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od wpisu sądowego od skargi; 2. odmówić skarżącemu E. M. przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W niniejszej sprawie skarżący E. M. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką, a ich jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne jego matki w wysokości 1.788 zł. Skarżący wskazał, iż nie może podjąć pracy z uwagi na stan zdrowia. Jako składniki majątku wymienił dom oraz nieużytki rolne o powierzchni 3,2 ha – stanowiące własność jego matki. Jednocześnie oświadczył, że ani on ani jego matka nie posiadają innych nieruchomości, ruchomości o wartości przekraczającej 5.000 zł czy zasobów pieniężnych. Do stałych wydatków miesięcznych skarżący zaliczył: koszty utrzymania domu (tzn. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci i podatek od nieruchomości) - 942 zł, koszty zakupu środków czystości - 60 zł, koszty leczenia - 190 zł oraz koszt wyżywienia - 600 zł. Do akt sprawy skarżący przedłożył w szczególności: - kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 22 lutego 2016 r. stwierdzającego, iż wymaga dalszego, stałego leczenia, - zaświadczenie z dnia 26 lutego 2016 r. o wysokości emerytury matki skarżącego w miesiącu lutym 2016 r. (1.788,87 zł netto), - kopię deklaracji PIT-40A matki skarżącego za 2015 r., - kopie rachunków za gaz, energię elektryczną i wodę. W piśmie z 13 kwietnia 2016 r. skarżący wyjaśnił, że nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych, gdyż odmówiono mu rejestracji z uwagi na fakt, iż występował w Krajowym Rejestrze Sądowym w T.-O. Sp. z o.o. Obecnie, po wykreśleniu z Krajowego Rejestru Sądowego, zamierza zarejestrować się jako osoba bezrobotna. Oświadczył również, że jego matka – jako właścicielka gruntów rolnych – nie otrzymywała ani nie otrzymuje do nich żadnych dopłat. Ponadto skarżący przedstawił wyciągi z dwóch rachunków bankowych: swojego i jego matki, na których salda końcowe (według stanu na dzień 12 kwietnia 2016 r.) wynosiły odpowiednio 918,23 zł i 598,55 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu przed sądem administracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego była już przedmiotem oceny dokonanej w innych jego sprawach zawisłych w tutejszym Sądzie. Rozpoznając niniejszy wniosek referendarz wziął z urzędu pod uwagę oświadczenia złożone przez skarżącego w sprawach o sygn. akt: od V SA/Wa 2980/15 do V SA/Wa 2984/15, a także V SA/Wa 107/16 i V SA/Wa 108/16, zgodnie z którymi ani on ani jego matka nie posiadają majątku ruchomego znacznej wartości, lokat ani oszczędności, a skarżący nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, ponieważ jego stan zdrowia uniemożliwia podjęcie pracy. Uwzględniono nadto dokumenty złożone do akt ww. spraw i porównano z odpowiednimi dokumentami złożonymi w niniejszej sprawie. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę oświadczenia skarżącego oraz złożone dokumenty, należy stwierdzić, że jego sytuacja majątkowa wprawdzie jest trudna, ale nie na tyle, by nie był on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Zwalniając skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze fakt, że zainicjował on pięć postępowań sądowoadministracyjnych o tożsamym przedmiocie, w których wpis od skargi w każdej z tych spraw wynosi po 500 zł (łącznie 2.500 zł) – sprawy od V SA/Wa 104/16 do V SA/Wa 108/16. Uwzględniając zatem konieczność poniesienia wydatku w takiej wysokości i porównując go ze zdolnościami majątkowymi skarżącego, który aktualnie nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu matki, należy uznać go za osobę, dla której poniesienie kosztów wpisu sądowego mogłoby spowodować uszczerbek w niezbędnym utrzymaniu. W pozostałym zakresie wniosek skarżącego został uznany za niezasadny. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż podstawowym celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie stronie prawa do Sądu oraz czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Stanowi ono formę dofinansowania z budżetu państwa, przez co jego udzielenie winno być rozważone również pod kątem celowości stosowania z uwzględnieniem aspektu ochrony przed nadmiernym wydatkowaniem środków publicznych. Z analizy rachunków bankowych załączonych do wniosku wynika, że skarżący nie jest pozbawiony jakichkolwiek środków finansowych skoro w dniu 1 lutego 2016 r. posiadał środki zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości 1.405,70 zł, a w dniu 12 kwietnia 2016 r. – w kwocie 918,23 zł. Natomiast jego matka regularnie otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.788,87 zł miesięcznie i w dniu 14 stycznia 2016 r. dysponowała na swoim rachunku bankowym kwotą 2.746,69 zł, a w dniu 13 kwietnia 2016 r. – kwotą 598,55 zł. Ponadto analiza rachunków bankowych, dokonana w innych sprawach skarżącego (o ww. sygnaturach) wskazuje, iż w dniu 16 września 2015 r. stan środków na jego rachunku bankowym wynosił 1.640,09 zł, a jego matka posiadała wówczas oszczędności w wysokości 7.084,89 zł. W tej sytuacji, udzielenie pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie. Nadto zauważyć wypada, że sytuacja materialna skarżącego może się istotnie poprawić skoro w piśmie z 13 kwietnia 2016 r. wyraził zamiar zarejestrowania się w ewidencji bezrobotnych, co wiąże się z poszukiwaniem zatrudnienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, zgodnie z którym, podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest fakt, iż w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie ma przymusu adwokacko-radcowskiego, zaś skarżący jest w stanie samodzielnie dochodzić swoich praw, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi do Sądu I instancji, jak również składanie odpowiednich pism w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy (vide postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten znajduje odpowiednie zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy. W konsekwencji – kierując się zasadą prawa do Sądu – przyjąć należy, że skarżący zasługuje na częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie nie spowoduje wstrzymania biegu sprawy oraz nie pozbawi strony możliwości wystąpienia z takim wnioskiem na dalszym jej etapie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.