V SA/Wa 105/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-14
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Bożena Zwolenik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez nierozważenie zarzutu rażącego naruszenia prawa przez organ pierwszej instancji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy w granicach postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, lecz dokonał własnych ustaleń faktycznych dotyczących terminu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zamiast ocenić, czy decyzja organu pierwszej instancji była dotknięta rażącym naruszeniem prawa. W ten sposób organ naruszył przepisy dotyczące postępowania wyjaśniającego i załatwienia sprawy.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ARiMR z 2016 r., która orzekała o ich solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki "[...]". Zarzucili, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ błędnie obliczył termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez spółkę. Organy administracji kolejno odmawiały stwierdzenia nieważności, uznając, że błędne ustalenie terminu nie jest rażącym naruszeniem prawa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR odmawiającą stwierdzenia nieważności.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r. oraz zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących solidarnie kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi S. C., J. R., K. C. oraz M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... października 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S. C., J. R., K. C. oraz M. K. solidarnie kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez S. C., J. R., K. C. oraz M. K. (dalej: "Strona", "Skarżący") jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR") z [...] marca 2018 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...]-[...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: "Dyrektor Oddziału ARiMR") z [...] stycznia 2016 r. nr [...], orzekającej o solidarnej odpowiedzialności M. B. K., K. C., S. T. C. oraz J. T. R. - członków zarządu "[...]" sp. z o.o. za zaległości tej Spółki.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] marca 2014 r. Dyrektor Oddziału ARiMR, decyzją nr [...] ustalił kwotę nienależnie pobranych środków finansowych przez "[...]" sp. z o.o. w wysokości 817 971,40 zł z należnymi odsetkami liczonymi od dnia wypłaty pomocy do dnia zwrotu należności, wypłaconych w ramach mechanizmu wsparcia grup producentów owoców i warzyw.
Po rozpoznaniu odwołania, Prezes ARiMR w dniu [...] maja 2014 r., decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR.
W dniach 27 listopada 2014 r., 18 grudnia 2014 r. i 23 stycznia 2015 r. "[...]" sp. z o.o. dokonała wpłat na łączną kwotę 30 000 zł.
W związku z brakiem spłaty całej kwoty wynikającej z decyzji nr [...], w dniu [...] lutego 2015 r. Dyrektor Oddziału ARiMR zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec "[...]" sp. z o.o.
W dniu [...] lipca 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wydał postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z nieustaleniem majątku ruchomego i nieruchomego, do którego można byłoby skierować skuteczną egzekucję. Wartość sprzedanych składników majątku ruchomego wyniosła 203 566 zł. W dniu 17 lutego 2015 r. dokonano zajęcia rachunku bankowego Spółki, z którego uzyskano jednorazowo kwotę 74 705,27 zł, którą rozksięgowano na koszty egzekucyjne. Prezes zarządu Spółki przedłożył akt notarialny z [...] listopada 2014 r., którym Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki powołało jej likwidatora. Wobec poczynionych ustaleń organ egzekucyjny stwierdził, że w dalszym postępowaniu nie uzyska kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, w związku z czym postępowanie zostało umorzone jako bezskuteczne.
W dniu [...] września 2015 r. Dyrektor Oddziału ARiMR zawiadomił M. B. K., K. C., S. T. C. oraz J. T. R. - członków zarządu "[...]" sp. z o.o. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odpowiedzialności ww. osób za zobowiązania tej Spółki wynikające z decyzji nr [...] z [...] marca 2014 r.
W dniu [...] września 2015 r. do organu wpłynęła kopia postanowienia Sądu Rejonowego z [...] czerwca 2014 r. sygn. akt: V GU [...] oddalającego wniosek "[...]" sp. z o.o. o ogłoszenie upadłości oraz kopia wniosku o zmianę wpisu w KRS dotyczącego rozwiązania tej Spółki. Wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony z uwagi na to, że nie można ogłosić upadłości w stosunku do dłużnika mającego tylko jednego wierzyciela.
W dniu [...] stycznia 2016 r. Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją nr [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności M. B. K., K. C., S. T. C. i J. T. R. - członków zarządu "[...]" sp. z o.o. za zaległości tej Spółki w kwocie 793 320,23 zł wynikające z decyzji nr [...] z [...] marca 2014 r., odsetki za zwłokę w wysokości 188 513,20 zł i koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w wysokości 223,59 zł, którymi został obciążony wierzyciel spółki, tj. ARiMR. Z uzasadnienia decyzji wynika, że na podstawie art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, za zobowiązania "[...]" sp. z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, z uwagi na to, że egzekucja z majątku tej Spółki okazała się bezskuteczna, a spółka nie złożyła w dwutygodniowym terminie wynikającym z art. 21 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 ze zm.) wniosku o ogłoszenie upadłości. Zdaniem organu termin wniesienia wniosku o ogłoszenie upadłości, liczony od dnia doręczenia ostatecznej decyzji ustalającej do zwrotu nienależnie pobrane środki, tj. od dnia [...] czerwca 2014 r. upłynął w dniu [...] czerwca 2014 r., a wniosek "[...]" sp. z o.o. został wniesiony w dniu [...] czerwca 2014 r.
Po rozpoznaniu odwołania, Prezes ARiMR decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2016 r. umorzył postępowanie odwoławcze w całości, uznając, że odwołanie nie zostało wniesione przez stronę postępowania, którą są członkowie zarządu "[...]" sp. z o.o., a nie ta Spółka.
Po rozpoznaniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 czerwca 2017 r. sygn.akt: V SA/Wa 1704/16 oddalił skargę.
W dniu [...] maja 2016 r. Strona złożyła do Prezesa ARiMR wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR nr [...] z [...] stycznia 2016 r. We wniosku wskazano, że Dyrektor dopuścił się rażącego naruszenia prawa przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących terminów, z uwagi na to, że spółka miała prawo złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w dniu [...] czerwca 2014 r., bowiem dzień 19 czerwca 2014 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy.
W dniu [...] sierpnia 2016 r. Prezes ARiMR postanowieniem nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] stycznia 2016 r.
Wobec zaskarżenia ww. postanowienia, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2017 r. uchylił je w całości.
W dniu [...] kwietnia 2017 r. Prezes ARiMR decyzją nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR nr [...] z [...] stycznia 2016 r. Organ odwoławczy nie podzielił ustaleń Dyrektora Oddziału ARiMR co do wskazania "właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości", o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej, od którego należy liczyć dwutygodniowy okres na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zdaniem Prezesa ARiMR termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości należało liczyć od momentu, kiedy członkowie zarządu mogli stwierdzić, że zachodzą okoliczności uzasadniające wystąpienie z takim wnioskiem, w związku z czym nie można zarzucić Dyrektorowi Oddziału ARiMR rażącego naruszenia prawa z powodu odmiennej interpretacji terminu na złożenie wniosku. Prezes ARiMR stwierdził, że błędu w postępowaniu organu nie należy utożsamiać z rażącym naruszeniem prawa i w okolicznościach sprawy nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.
Po rozpoznaniu odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] listopada 2017 r. decyzją nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezesa ARiMR odnośnie braku naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 i 3-7 K.p.a. Natomiast analizując przesłanki stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2, organ odwoławczy wskazał, że kluczowe znaczenie ma ustalenie terminu, od którego powinien być liczony termin dwóch tygodni na złożenie przez dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości, a po dokonaniu tego ustalenia, czy został zachowany dwutygodniowy termin na złożenie wniosku.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, w dniu [...] marca 2018 r. Prezes ARiMR decyzją nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu "[...]" sp. z o.o. za zaległości tej Spółki wynikające z decyzji z [...] marca 2014 r. Prezes ARiMR po przeanalizowaniu sprawozdań finansowych "[...]" sp. z o.o. za lata 2012 - 2014, doszedł do wniosku, że właściwym czasem na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości tej Spółki był dzień złożenia sprawozdania finansowego za rok 2013, tj. 7 kwietnia 2014 r. Zdaniem Prezesa ARiMR, Spółka już w 2013 r. utraciła płynność finansową, co przełożyło się na brak zdolności do spłacania w terminie najbardziej wymagalnych krótkoterminowych zobowiązań. W związku z tymi ustaleniami, dwutygodniowy okres na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości należało liczyć od dnia 7 kwietnia 2014 r. Okres ten upływał [...] kwietnia 2014 r., z uwagi na to, że 21 kwietnia 2014 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy. W opinii Prezesa ARiMR nie zaszły okoliczności do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2016 r.
Po rozpoznaniu odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją nr [...] z [...] października 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z [...] marca 2018 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że błędnego ustalenia przez Dyrektora Oddziału ARiMR daty, od której należało liczyć 14-dniowy okres, o którym mowa w art. 21 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, nie można uznać za naruszenie rażące. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji odnośnie do wskazania momentu, w którym członkowie zarządu mogli stwierdzić, że zachodzą okoliczności uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Tą datą był dzień złożenia sprawozdania finansowego za rok 2013 r.
Minister wskazał, że w jego ocenie zasadne jest naświetlenie sytuacji, w której powstało zobowiązanie Spółki wynikające z decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] marca 2014 r. Jak wyjaśnił, "[...]" sp. z o.o. funkcjonowała nie tylko jako spółka prawa handlowego, ale również jako wstępnie uznana grupa producentów owoców i warzyw, której celem było uznanie za organizację producentów owoców i warzyw po zrealizowaniu 5-łetniego Planu dochodzenia do uznania. Jednak Spółka zrealizowała zaledwie niewielką część inwestycji, którą miała zatwierdzoną decyzją administracyjną Marszałka Województwa [...]-[...], jako niezbędny składnik do spełnienia kryteriów uznania za organizację. W okresie od czerwca 2009 r. do maja 2012 r., pomimo nierealizowania zaplanowanych inwestycji, Spółka korzystała ze wsparcia finansowego dedykowanego grupom producentów owoców i warzyw, głównie ze wsparcia na tworzenie grup i ułatwienie im działalności administracyjnej, o którym mowa w art. 103a ust, 1 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych i otrzymała kwotę 817 971,40 zł na podstawie sześciu decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR.
Jak dalej podkreślił Minister, Marszałek Województwa [...]-[...]decyzją z [...] kwietnia 2013 r. odmówił "[...]" sp. z o.o. uznania za organizację producentów owoców i warzyw, z powodu niezrealizowania inwestycji, zatwierdzonych jako niezbędne do spełnienia kryteriów uznania organizacji. Zatem członkowie zarządu Spółki już w dniu wydania decyzji Marszałka Województwa [...]-[...] mieli świadomość, że "[...]" sp. z o.o. będzie musiała zwrócić kwotę 817 971,40 zł nienależnie pobranych środków wraz z odsetkami.
Jednocześnie, zdaniem organu odwoławczego, złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez "[...]" było nieuzasadnione, z uwagi na posiadanie przez tą Spółkę tylko jednego wierzyciela, a celem złożenia tego wniosku było w rzeczywistości spełnienie negatywnej przesłanki obarczenia członków zarządu tej spółki odpowiedzialnością za jej zaległości. Świadczy o tym również fakt wyprzedaży składników majątku, wymienionych w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z [...] lipca 2015 r. przed złożeniem tego wniosku. Były to inwestycje zakupione z dofinansowaniem ze środków publicznych w ramach mechanizmu wspierania grup producentów owoców i warzyw.
Skarżący, w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, art. 112 i art. 115 ustawy Kodeks cywilny - poprzez dokonanie wadliwej kontroli decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] stycznia 2016 r. i nie stwierdzenie jej nieważności w sytuacji, gdy decyzja ta rażąco narusza prawo, bowiem wydana została w wyniku błędnie obliczonego przez Dyrektora terminu na złożenie przez Skarżących wniosku o ogłoszenie upadłości;
- art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 104 § 2 K.p.a. - poprzez wykroczenie poza zakres sprawy administracyjnej, która była przedmiotem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora, polegające na dokonaniu odmiennych ustaleń w zakresie początku biegu terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości od ustaleń dokonanych w decyzji Dyrektora, a następnie przyjęcie tych ustaleń za podstawę do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora.
W związku z powyższymi zarzutami, Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu złożonej skargi jej autor wyjaśnił, że zdaniem Dyrektora termin na złożenie przez członków zarządu "[...]" sp. z o.o. (Skarżących) wniosku o ogłoszenie upadłości tej spółki upłynął w dniu [...] czerwca 2014 r., który był dniem ustawowo wolnym od pracy. Tymczasem w ocenie Skarżących, Dyrektor w istocie pominął przepis art. 115 KC przy rozstrzyganiu sprawy, gdyż dzień 20 czerwca 2014 r. był ostatnim dniem terminu na złożenie takiego wniosku.
Jak podkreślili wnoszący skargę, w wyniku wydania decyzji Dyrektora powstały skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności - obciążono Skarżących solidarną odpowiedzialnością za zobowiązania "[...]" sp. z o.o. mimo, że jako członkowie zarządu tej Spółki dochowali swoich obowiązków, a ich działania w żaden sposób nie przyczyniły się do pokrzywdzenia wierzyciela.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była, wydana na podstawie art. 138 § 1pkt 1 w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 K.p.a., decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2018 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...]-[...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] stycznia 2016 r. nr [...], orzekającej o solidarnej odpowiedzialności Skarżących - członków zarządu "[...]" sp. z o. o. za zaległości tej Spółki.
Powołane przepisy, stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji, odwołują się do nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji, tj. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 156 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która :
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inna decyzją ostateczną;
4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej niewykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności wymienioną w cytowanym wyżej art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jest przesłanka, na którą powołała się strona Skarżąca, tj. decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
We wniosku z dnia [...] maja 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] stycznia 2016 r. nr [...], Skarżąca wskazała na rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 15 K.p.a. w związku z art. 21 Prawa upadłościowego i naprawczego, art. 112 i art. 115 Kodeksu cywilnego oraz art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego wadliwe zastosowanie na skutek błędu w ustaleniach faktycznych. W uzasadnieniu wniosku Spółka stwierdziła, że miała składając wniosek o ogłoszenie upadłości w dniu [...] czerwca 2014 r. dochowała wymaganego prawem terminu, bowiem dzień 19 czerwca 2014 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy.
Sąd wskazuje, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydaniu decyzji administracyjnych rozumianych jak indywidualne akty administracyjne zewnętrze. Przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć oczywistą sprzeczność z przepisem prawa nie do pogodzenia z założeniami działania organu praworządnego państwa, z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wymaganiami praworządności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1098/14).
Jak słusznie podkreślił WSA w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1152/15, "...zgodnie z przyjętym, jednolitym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki. Przy korzystaniu z tej wywołującej najdalej idące konsekwencje instytucji wskazane wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane" (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 878/10, LEX nr 992652 oraz z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1614/09, LEX nr 746680).
Należy wskazać, że celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji w kontekście tego, czy jest ona dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a.
Natomiast w rozpoznawanej sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy rozpoznał sprawę w zakresie, który był przedmiotem postępowania zwykłego w toku instancji. Organ stwierdził, że właściwym czasem na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki był dzień złożenia sprawozdania finansowego za rok 2013, tj. 7 kwietnia 2014 r. bowiem Spółka już w 2013 r. utraciła płynność finansową. W związku z tymi ustaleniami, dwutygodniowy okres na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości upływał [...] kwietnia 2014 r., z uwagi na to, że 21 kwietnia 2014 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy.
Minister wskazał, że w jego ocenie zasadne jest naświetlenie sytuacji, w której powstało zobowiązanie Spółki wynikające z decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] marca 2014 r. Jak wyjaśnił, "[...]" sp. z o.o. funkcjonowała nie tylko jako spółka prawa handlowego, ale również jako wstępnie uznana grupa producentów owoców i warzyw, której celem było uznanie za organizację producentów owoców i warzyw po zrealizowaniu 5-letniego Planu dochodzenia do uznania. W okresie od czerwca 2009 r. do maja 2012 r., pomimo nierealizowania zaplanowanych inwestycji, Spółka korzystała ze wsparcia finansowego dedykowanego grupom producentów owoców i warzyw, głównie ze wsparcia na tworzenie grup i ułatwienie im działalności administracyjnej.
Sąd wskazuje, że przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją była ocena ważności decyzji Dyrektora [...]-[...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] stycznia 2016 r. nr [...]. Kontrolowane postępowanie winno zatem dotyczyć bezpośrednio ustalenia, czy ww. decyzja z [...] stycznia 2016 r. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa na co wskazywali Skarżący, czy zaistniała którakolwiek z przesłanek określonych w ww. art. 156 § 1 K.p.a.
Sąd stwierdza, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wykazał dlaczego uznał, że kwestionowana decyzji nie narusza prawa, obszernie przedstawił natomiast swoje stanowisko, inne niż zawarte w decyzji z [...] stycznia 2016 r. nr [...], dotyczące właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki.
Wobec powyższego Sąd uznał za uzasadnione zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 K.p.a.
Takim działaniem organ dopuścił się również naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które to przepisy wymagają od organu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Z tych też powodów należało stwierdzić, iż zaskarżona decyzja, wydana w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, zapadła bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i w tych okolicznościach jest co najmniej przedwczesna.
Ponownie orzekając organ obowiązany będzie uwzględnić powyższe uwagi Sądu i jeszcze raz ocenić pod względem ważności kwestionowaną decyzję z [...] stycznia 2016 r. Dokonując wskazanej oceny decyzji organ winien mieć na względzie stanowisko Skarżących, jak również powyżej poczynione przez Sąd uwagi.
Mając to na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy pp.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło