V SA/Wa 1056/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowa stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z [...] grudnia 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. K. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). K. S. (zwany dalej: skarżącym) 10 czerwca 2010 r. S.złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, w którym zadeklarował działkę rolną A o łącznej powierzchni 1,00 ha, położoną na działce ewidencyjnej o numerze [...], znajdującą się w obrębie ewidencyjnym [...], na terenie gminy [...], powiat koniński, województwo [...]. W gospodarstwie rolnym skarżącego 21 sierpnia 2010 r. przeprowadzono kontrolę na miejscu, w której inspektorzy terenowi wykryli nieprawidłowość polegającą na tym, że powierzchnia działki rolnej A, położonej na działce ewidencyjnej nr 977 i deklarowanej przez rolnika powierzchni 1,00 ha, faktycznie zajmuje obszar o powierzchni 0,86 ha. W protokole z kontroli na miejscu wpisano obszar zmierzony 0,93 ha. W trakcie zatwierdzenia protokołu z kontroli na miejscu osoba zatwierdzająca protokół zaznaczyła, że "wystąpiła rozbieżność między treścią ortofotomapy a stanem faktycznym stwierdzonym w terenie ". Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, [...] grudnia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...] mocą której odmówiono skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wskazał, że nie został spełniony podstawowy warunek przyznania płatności, tj. posiadania przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Od przedmiotowej decyzji skarżący nie wniósł odwołania do organu II instancji. Skarżący 4 lipca 2011 r. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności jego decyzji z [...] grudnia 2010 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przesłał przedmiotowy wniosek do rozpatrzenia Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], który [...] grudnia 2011 r. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z [...] grudnia 2010 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. W jej uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że w trakcie wydania decyzji z [...] grudnia 2010 r. doszło do rażącego naruszenia prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rażące naruszenie prawa polegało na naruszenia art. 7 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej), poprzez uwzględnienie błędnych danych graficznych zawartych w systemie ZSZiK. Bowiem w trakcie weryfikacji wniosku pod kątem zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych, ujawniono nieprawidłowości odnośnie działki referencyjnej nr [...]. Zdaniem organu wyniki przeprowadzonej w 2010 r. kontroli na miejscu powinny zostać ponownie zestawione z ortofotomapą obrazującą prawidłową lokalizację ww. działki referencyjnej. Skarżący od przedmiotowej decyzji odwołał się do Prezesa ARiMR. Prezes ARiMR decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] uchylił w całości decyzją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] nr [...] z [...] grudnia 2011 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] nr [...] z [...] grudnia 2010 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR wyjaśnił, że w toku przeprowadzonego postępowania odwoławczego ustalił, że z danych zawartych w systemie identyfikacji działek rolnych wynika, że maksymalny kwalifikowany obszar przypadający na działkę referencyjną dla celów płatności obszarowych (PEG), do którego mogą zostać przyznane płatności na działce ewidencyjnej o nr [...] wynosi 0,94 ha. Tym samym stwierdził, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego w [...] z [...] grudnia 2010 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 r., nie zapadła z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w jej uzasadnieniu prawidłowo wskazano, że nie został spełniony konieczny warunek do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. posiadania przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1,00 ha. Na powyższą decyzję skarżący złożył 4 kwietnia 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący podniósł, iż jego ziemia znajduje się po obu stronach rzeki na dwóch działkach nr [...] i [...], jest to razem 1,60 ha użytków zielonych. Skarżący zarzucił, że organ każdorazowo w swoich pismach zmienia wielkość tych działek z niezrozumiałych dla niego powodów. Poza tym przy płatnościach organ nie uwzględnia reszty jego ziemi na działkach nr [...],[...],[...] i [...]. Skarżący podkreślił, że we wniosku na 2011 r. działki te zostały uwzględnione. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że zadeklarował do płatności w 2010 r. jedną działkę nr [...]. W związku z faktem, iż zarówno podczas kontroli na miejscu jak i w oparciu o ortofotomapę, stwierdzono że przedmiotowa działka nie kwalifikuje się do przyznania płatności, ponieważ nie posiada wymaganej powierzchni 1 ha, skarżącemu odmówiono przyznania płatności. Biorąc pod uwagę, iż skarżący zadeklarował do płatności w 2010 r. tylko jedną działkę organ nie mógł brać pod uwagę innych, znajdujących się w gospodarstwie skarżącego, niezadeklarowanych. działek. Tym samym w sprawie nie mają znaczenia inne rozstrzygnięcia administracyjne, wydawane w oparciu o inne wnioski skarżącego, w których deklarował do płatności inne działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione, jak również ma prawo uwzględnić jedynie część wniosków skargi. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie należy stwierdzić, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podniesione w skardze. Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji jest bowiem zastosowanie w sprawie niewłaściwego nadzwyczajnego trybu wzruszenia ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] grudnia 2010 r. Wskazać należy, iż art. 16 k.p.a. statuuje zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. Przy czym pamiętać należy, że system weryfikacji decyzji ostatecznych oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. W sprawie niniejszej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. decyzją z [...] grudnia 2011 r. stwierdzono nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] grudnia 2010 r. odmawiającej przyznania skarżącemu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2010 r. W jej uzasadnieniu stwierdzono, że decyzja z [...] grudnia 2010 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] w sposób niedostateczny ustalił stan faktyczny sprawy poprzez nieporównanie wyników kontroli na miejscu, ze znajdującą się posiadaniu organu ortofotomapą czym rażąco naruszył art. 7 k.p.a. Zatem wadą decyzji z [...] grudnia 2010 r. było dotknięte samo postępowanie, poprzez niedostateczne wyjaśnienie i w rezultacie błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Taka zaś sytuacja – w której w toku procesu głównego organ zaniedbał ustalenia istotnych okoliczności faktycznych i nie zebrał dowodów na te okoliczności – zgodnie z poglądami doktryny, stanowi przyczynę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję) (v. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz dla praktyków." pod red. dra Artura Mudrackiego, wyd. Gdańsk 2008, str. 392). Dodać należy, że przy wznowieniu postępowania – w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego – tak jak to stwierdzono w zaskarżonej decyzji), czy z innych powodów (v. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z 27 stycznia 1984 r., sygn. akt SA/Wr 649/83, LexPolonica nr 297574, ONSA 1984/1 poz. 7; a także podobnie wyrok NSA OZ w Lublinie z 10 lutego 1999 r., sygn. akt I SA/Lu 19/98, LexPolonica nr 343869). Zaznaczyć także należy, iż w niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] nie dokonał błędnej oceny stanu faktycznego pod względem prawnym (co mogło by stanowić ewentualną podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji), ale niewłaściwie ustalił stan faktyczny sprawy (co stanowi podstawę do wznowienia postępowania), do którego prawidłowo zastosował przepisy prawa. Wskazać należy, że w odróżnieniu od sytuacji, które uzasadniają wznowienie postępowania, gdy wadą jest dotknięte samo postępowanie, w przypadkach wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. wada – i to wyjątkowo ciężka – musi tkwić w samej decyzji. Tak więc nie będą to wady ze swojej istoty o charakterze proceduralnym, ponieważ usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowienie postępowania (v. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" B. Adamiak / J. Borkowskiego, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006, str. 720). Mając na uwadze powyższe uwagi, stwierdzić należy, iż przyjęty nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji Kierownika Biura Powiatowego w Koninie z [...] grudnia 2010 r. w drodze stwierdzenia nieważności był błędny, co spowodowało konieczność uchylenia decyzji obu instancji. Organ ponownie rozpoznając sprawę powinien zweryfikować decyzję ostateczną Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] grudnia 2010 r. w trybie wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., o ile skarżący wyrazi wolę rozpoznania jego wniosku z [...] lipca 2010 r. w tym trybie. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O przyznaniu kosztów zastępstwa procesowego świadczonego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).