V SA/Wa 106/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. L. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 maja 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 106/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 maja 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 106/17 We wniosku sporządzonym na formularzu PPPr, który wpłynął do Sądu w dniu w dniu ... marca 2017 r. K. L. (dalej "skarżąca") – reprezentowana przez adw. P. N. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Skarżąca oświadczyła, że nie osiąga dochodów, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności oraz prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami. Wskazała ponadto, że jej miesięczne wydatki wynoszą ... zł. Do stałych wydatków rodziny ponoszonych w okresie jednego miesiąca Skarżąca zaliczyła opłaty za media, internet i telewizor oraz spłatę zobowiązań kredytowych. Wyjaśniła również, że jej rodzice posiadają działkę (... m.kw.) z posadowionym na niej domem (... m.kw.) oraz są współwłaścicielami domu (... m.kw.) oraz działki (... m.kw.). Wskazała również, że jej matka zarabia ... zł, a ojciec ... zł. Zarządzeniem z ... marca 2017 r., z uwagi na to, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych informacji oraz złożenie szeregu dokumentów. Odpowiadając na ww. wezwanie, skarżąca nadesłała zeznanie podatkowe PIT-36L oraz PIT/B za lata 2014-2016 oraz wniosek o likwidację rachunków bieżących dla przedsiębiorcy. Złożyła także oświadczenia, iż nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje z tego tytułu dochodu i nie posiada środków trwałych do jej prowadzenia, nie korzysta z pomocy społecznej oraz pomocy finansowej rodziny lub osób trzecich a także nie sprzedawała nieruchomości i ruchomości i nie jest właścicielem nieruchomości. Jak twierdziła skarżąca, koszty utrzymania w wysokości ... zł pokrywają jej rodzice, a sama skarżąca nie posiadała rachunków bankowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz nie składała deklaracji VAT-7 oraz nie posiadała zaświadczenia o dochodach, zarówno własnych jak i rodziców. Postanowieniem z ... maja 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie z ... czerwca 2017 r. skarżąca wniosła o zmianę postanowienia referendarza sądowego i przyznanie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wskazała, że postanowienie starszego referendarza sadowego pomija okoliczności wynikające z treści oświadczenia skarżącej o stanie rodzinnym, majątku i dochodach a także oświadczenia skarżącej stanowiące odpowiedź na wezwanie sądu z dnia ... marca 2017 r. Skarżąca podkreśliła, że nie dysponuje majątkiem, którego upłynnienie pozwoliłoby na pokrycie kosztów sadowych w niniejszej sprawie. Podniosła ponownie iż funkcjonuje dzięki pomocy rodziców. Bez tej pomocy skarżąca nie miałaby zaspokojonych podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Skarżąca uzupełniła, iż trudna do zaakceptowania byłaby sytuacja w której obowiązek uiszczenia wpisu od skargi został przeniesiony na rodziców. Co więcej, miarodajna dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie winna być wyłącznie sytuacją majątkowa skarżącej. W podsumowaniu skargi stwierdziła, że na podstawie zaskarżonego postanowienia nie sposób odkodować, jakie konkretne okoliczności, wynikające ze złożonych dokumentów i oświadczeń skarżącej, rodzą przekonanie o zbytniej lakoniczności stwierdzeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.). Skarżąca nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Przypomnieć zatem trzeba, iż ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia osobie fizycznej, ustawodawca wskazał w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią wykazanie, iż osoba fizyczna nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postepowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Sąd stwierdził, że starszy referendarz sądowy w sposób wyczerpujący przeanalizował nadesłane w sprawie dokumenty i oświadczenia, w tym te, które przedstawiono po wezwaniu skarżącej przez Sąd. W postanowieniu trafnie stwierdzono, że brak obiektywnych przyczyn nie podejmowania zatrudnienia ani nawet próby znalezienia źródła dochodu, w zestawieniu z ustawowymi przesłankami przyznania prawa pomocy musi powodować negatywne skutki dla strony. Referendarz uzasadnił to faktem, iż skarżąca oświadczając, iż nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, nie wyjaśniła jakie są powody tej sytuacji. Skarżąca nie wskazała i nie uzasadniła, iż dotyka ją jakikolwiek stopień niezdolności do pracy. Co za tym idzie, można domniemać iż posiada zdolność do zarobkowania. Idąc dalej, nie udokumentowano także starań o wyjście z ewentualnego stanu bezrobocia, nie przedstawiając stosownych dokumentów potwierdzających rejestrację w Urzędzie Pracy. W tym miejscu należy przywołać ponownie fakt, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Taka sytuacja rodzi obowiązek Sądu odwzorowania możliwie pełnej sytuacji finansowej wnioskującego w oparciu o dokumenty które znajdują się w posiadaniu ubiegającego się o przyznanie pomocy Państwa. Podnoszone przez skarżącą w sprzeciwie kwestie nie znajdują potwierdzenia, ponieważ skarżąca również do sprzeciwu nie załączyła dokumentacji poszerzającej materiał dowodowy w niniejszym postepowaniu. W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że to na stronie postępowania sądowego spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Co więcej, Sąd nie przychylił się do stanowiska skarżącej, iż trudna do zaakceptowania byłaby sytuacja w której obowiązek uiszczenia wpisu od skargi został przeniesiony na rodziców. Ten zarzut został sformułowany niejako obok uzasadnienia postanowienia referendarza. Tymczasem w ww. postanowieniu trafnie wywiedziono iż unormowania art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 682, dalej "k.r.o.") nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne. Co więcej, w postanowieniu powołano stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r., sygn.. akt GZ 71/04 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach www.cbois.nsa.gov.pl). W powyższym postanowieniu NSA, stan faktyczny sprawy opierał się na stosunkach pomiędzy małżonkami posiadającymi rozdzielność majątkową. NSA wskazał w niej, iż obowiązek niesienia pomocy spoczywa także na innych członkach rodziny. Wynika on również z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 k.r.o.). W powyższej sprawie skarżący oświadczył, że rodzice są gotowi wspomóc go w razie potrzeby. Taka sytuacja zachodzi także w przypadku wnioskującej o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Jak sama podkreśliła, to rodzice pokrywają koszty utrzymania w wysokości ... zł. Sąd stwierdzając, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, utrzymał w mocy orzeczenie referendarza sądowego o odmowie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.