V SA/Wa 1071/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę. Postanowieniem z dnia 8 października 2012 r. znak [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił [...] (zwanemu dalej: skarżącym) przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U-G) za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2009 r. oraz styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2010 r. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego zmianę i wypłatę żądanych refundacji z odsetkami od dnia zgłoszenia roszczenia. Wyjaśnił, że jako przyczynę nie dostarczenia wniosku w terminie podał trwałe inwalidztwo w związku z wypadkiem przy pracy (trwały uszczerbek zdrowia 51%), działalność gospodarczą, którą prowadzi od 2006 r. jednoosobowo - kiosk spożywczy we wsi [...], co wymaga pracy 7 dni w tygodniu po 10 godzin, aby zapłacić zobowiązania ZUS i inne ok. 2000 zł/ m-c i utrzymać 4-osobowa rodzinę, w tym dwoje dzieci, choroby powypadkowe, które spowodowały ograniczenie możliwości strony, aby zadbać o swe interesy związane z pomocą Państwa dla osób niepełnosprawnych, które pracują, płacą należne podatki i zobowiązania do państwowych instytucji oraz brak pomocy związanej z przepisami jakiejkolwiek instytucji dla osób niepełnosprawnych, aby mogli skutecznie korzystać z pomocy Państwa. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. znak [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, uznając jego słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności zauważył, że skarżący nie złożył wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za wskazane miesiące roku 2009 i 2010 w przewidzianym prawem terminie. Wniosek za styczeń 2009 r. został złożony w dniu 1 września 2011 r., pozostałe wnioski zostały przekazane w dniu 29 czerwca 2011 r. Prośba zaś o przywrócenie terminu do złożenia ww. dokumentów Wn-U-G została przekazana w dniu 30 czerwca 2011 r. Następnie organ przytoczył treść §9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych, zgodnie z którym termin do złożenia wniosków przywraca się na prośbę wnioskodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie organ wskazał, iż uzupełnieniem wskazanego przepisu jest art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – zwanej dalej: k.p.a. i stwierdził, że skarżący nie spełnił przesłanek z tego przepisu umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu. Zdaniem organu nie można w niniejszej sprawie uznać, że strona nie ponosi winy w uchybieniu terminowi oraz że dołożono wszelkiej staranności w dopełnieniu czynności, od których zależało uzyskanie refundacji. Jak wynika bowiem z informacji zawartych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, powodem niedotrzymania terminu był "nadmiar obowiązków oraz dodatkowo (...) spór sądowy z byłym pracodawcą (...) skutkujący tym, iż odwołujący "nie był w stanie śledzić przepisów refundacji i wiedzieć, że są mu należne". Organ wyjaśnił przy tym, iż nie ma obowiązku udzielania informacji o możliwości skorzystania przez stronę z uprawnień jej przysługujących, strona winna sama dołożyć należytej staranności i wykazać się troską o swoje interesy. Argumentacja strony dotycząca braku wiedzy o możliwości ubiegania się o refundację składek nie uprawdopodabnia, w ocenie organu, braku winy strony w niezachowaniu terminu do złożenia tych wniosków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej ze względu na to, iż organ pominął w swym uzasadnieniu – celowo – choroby skarżącego i odmówił wypłaty refundacji składek mu należnych z powodu niepełnosprawności. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, iż w 1993 r. w wypadku przy pracy z winy pracodawcy, jako członek załogi statku upadając z wysokości 6m na beton nabrzeża portowego doznał połamań obu nadgarstków, prawego przedramienia, lewej kończyny dolnej i wstrząśnięcia mózgu. Z tymi obrażeniami wpadł do kanału portowego, w nieprzytomności i tylko cudem uniknął śmierci. Po długim leczeniu w kilkunastu szpitalach ma trwałe inwalidztwo w wysokości 51%, ustalone sądownie i trwałą niepełnosprawność. Z powodu niezdolności do pracy otrzymywał rentę powypadkową do roku 2004. Upór, leczenie, nauka i nie poddawanie się pozwoliły mu podjąć pracę: jednoosobowa działalność gospodarcza w 20 m. sklepiku wiejskim w jego miejscowości od roku 2006 do chwili obecnej. Z tej pracy utrzymuje z żoną (obecnie bezrobotna zarejestrowana w PUP) dwoje uczących się dzieci. W związku z ww. praca wpłaca wymagane środki pieniężne do różnych instytucji w wysokości około 2000 zł miesięcznie (ZUS ponad 1000 zł, zezwolenia, koncesje, podatki). Biorąc pod uwagę dzisiejszą rzeczywistość trudno wypracować środki na obciążenia i wypłatę, co wiąże się z tym, iż Skarżący musi pracować we wszystkie dni tygodnia po kilkanaście godzin. Biorąc pod uwagę do tego stan zdrowia nie miał czasu, śledzić przepisów ustanawianych w setkach różnych aktów, a okoliczności go usprawiedliwiają. Skarżący podniósł również, iż choroby powypadkowe, a także związane z sercem – bieżące, lęk o życie i wychowanie dzieci spowodowały, że uchybił terminom sporym w sposób usprawiedliwiony, niezawiniony i zgodny z przepisami. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenie wymaga, że przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest postanowienie organu o charakterze procesowym o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U-G) za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2009 r. oraz styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2010 r. Zaskarżone postanowienie wydano w oparciu o przepis §9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 8, poz. 42 ze zm.) w związku z art. 58 k.p.a. Wskazany przepis rozporządzenia przewiduje możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku Wn-U-G i wniosku Wn-U-A na prośbę wnioskodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Rozstrzygając wyżej opisaną skargę przypomnieć należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z cytowanym wyżej przepisem wnoszący prośbę powinien uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie na skutek takich zdarzeń, za które nie ponosi odpowiedzialności. W prośbie o przywrócenie terminu powinien więc wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się go zachować. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Bogate orzecznictwo sądowe które dokonało wykładni przepisu art. 58 § 2 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że strona względnie jej pełnomocnik powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych, oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od nich niezależna (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1397/05 – lex nr 315129). Przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien nadto przyjąć tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tegoż miernika przywrócenia terminu nie byłoby zatem dopuszczalne gdyby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W nauce postępowania administracyjnego przyjmuje się z kolei, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy gdy nie mogła ona przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Jeśli jednak nawet taka przeszkoda nie istniała, ale strona miała podstawę do sądzenia, że istnieje to należy uznać, że niedopełnienie czynności procesowej było niezawinione (E. Iserzon J. Starościak k.p.a. komentarz wyd. IV str. 136-137). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że zarówno zaskarżone postanowienie jak i utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia 8 października 2012 r. były prawidłowe. Skarżący nie wykazał bowiem tego, iż złożenie wniosków o wypłatę refundacji składek za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2009 r. oraz styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2010 r. nastąpiło z uchybieniem terminu z przyczyn od niego niezależnych. Organy administracji prawidłowo wywiodły, iż wskazane przez skarżącego okoliczności tj. trwałe inwalidztwo, prowadzenie działalności gospodarczej i praca 7 dni w tygodniu oraz związany z tym brak wolnego czasu, choroby powypadkowe oraz brak pomocy jakichkolwiek instytucji dla osób niepełnosprawnych i nieświadomość przysługujących mu praw nie stanowią przeszkód nie do przezwyciężenia, zatem skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie dołożył należytej staranności w dopełnieniu czynności, od których zależało uzyskanie refundacji. Jednocześnie zasadnie organ wskazał, iż nie ma on obowiązku informować o możliwości skorzystania przez stronę z przysługujących jej praw. Skarżący od 2006 r. prowadzi działalność gospodarczą i powinien należycie dbać o swoje interesy. Fakt nie złożenia przez niego wniosków wynikający z niewiedzy czy też nieświadomości przysługujących mu praw nie uzasadnia braku winy. Żadna ze wskazanych okoliczności nie uzasadniła, iż we wskazanym okresie kiedy należało złożyć wnioski Skarżący był niezdolny do wykonywania czynności prawnych. Sąd nie kwestionuje dolegliwości zdrowotnych skarżącego oraz konieczności pracy we wskazanej ilości godzin, jednak o braku winy strony w niedochowaniu terminu można mówić wtedy, gdy strona wykaże, że w okolicznościach danej sprawy jej choroba uniemożliwiła zachowanie terminu, przy zachowaniu najwyższej staranności. Takich okoliczności skarżący nie wykazał. W świetle powyższego, wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony, gdyż Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosków o refundację. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.).