V SA/Wa 108/16

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. E. M. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z matką, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca wskazał, iż pozostaje na utrzymaniu matki, która otrzymuje emeryturę w wysokości 1.788 zł, jak również posiada dom i nieużytki rolne o pow. 3,2 ha. Skarżący przedstawił również miesięczne zobowiązania i wydatki stałe, do których zaliczył wydatki na: mieszkanie w wysokości 942 zł, środki czystości w wysokości 60 zł, leczenie w wysokości 190 zł oraz wyżywienie w wysokości 600 zł. Do wniosku załączył kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 22 lutego 2016 r., zaświadczenie z dnia 26 lutego 2016 r. o wysokości emerytury matki skarżącego w miesiącu lutym 2016 r., kopię PIT-40A matki skarżącego za 2015 r., wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego matki oraz kopie rachunków za gaz, energię elektryczną, wodę i ścieki. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu przed sądem administracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy była już przedmiotem oceny dokonanej w innych zainicjowanych przez skarżącego postępowaniach o prawo pomocy, toczących się w tutejszym Sądzie. Rozpoznając niniejszy wniosek referendarz wziął z urzędu pod uwagę oświadczenia złożone przez wnioskodawcę w sprawach o sygn. akt od V SA/Wa 2980/15 do V SA/Wa 2984/15, zgodnie z którymi ani on ani jego matka nie posiadają majątku ruchomego znacznej wartości, lokat ani oszczędności; skarżący nie jest zarejestrowanym bezrobotnym, ponieważ jego stan zdrowia uniemożliwia podejmowanie pracy. Uwzględniono nadto dokumenty złożone do akt wymienionych spraw i porównano z odpowiednimi dokumentami złożonymi w niniejszej sprawie. Wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę oświadczenia skarżącego oraz złożone dokumenty, przyjąć należało, iż sytuacja majątkowa w jakiej się znalazł jest trudna, jednakże nie jest pozbawiony możliwości uczestniczenia w jakichkolwiek kosztach postępowania sądowego. Zwalniając skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie należało mieć na uwadze, iż zainicjował on również inne postępowania o tożsamym przedmiocie, w których został wezwany do uiszczenia wpisów sądowych w łącznej wysokości 2.500 zł (po 500 zł od 5 spraw). Biorąc zatem pod uwagę konieczność jednorazowego poniesienia wydatku w takiej wysokości i porównując go ze zdolnościami majątkowymi wnioskodawcy, który nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu matki, uznać należało go za osobę, dla której poniesienie kosztów wpisu sądowego mogłoby spowodować uszczerbek w niezbędnym utrzymaniu. W pozostałym zakresie wniosek został uznany za niezasadny. Przypomnieć bowiem należy, iż podstawowym celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie stronie prawa do sądu oraz czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Pamiętać przy tym trzeba, że stanowi ono formę dofinansowania z budżetu państwa przez co jego udzielenie winno być ważone również pod kątem celowości stosowania z uwzględnieniem aspektu ochrony przed nadmiernym wydatkowaniem środków publicznych. Z analizy rachunków bankowych załączonych do wniosku wynika bowiem, że wnioskodawca nie był pozbawiony jakichkolwiek środków finansowych skoro na dzień 29 lutego 2016 r. posiadał środki zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości 1.419 zł, zaś jego matka regularnie otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.788,87 zł miesięcznie i na dzień 29 lutego 2016 r. posiadała kwotę 325,66 zł na rachunku bankowym. Ponadto wzięto pod uwagę analizę rachunków bankowych, dokonaną w innych spraw skarżącego (o wymienionych wyżej sygnaturach), z której wynika, że w dniu 16 września 2015 r. dysponował on kwotą 1.640,09 zł, a jego matka posiadała oszczędności w wysokości 7.084,89 zł. W tej sytuacji, udzielenie pomocy w zakresie całkowitym nie zasługiwało na uwzględnienie. Niezależnie od powyższego warto wskazać, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego znany jest pogląd, zgodnie z którym, podstawą do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest fakt, iż w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym brak przymusu adwokacko-radcowskiego, zaś skarżący jest w stanie samodzielnie dochodzić swoich praw, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi do sądu I instancji, jak również składanie odpowiednich pism w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GZ 774/13). Pogląd ten znajduje odpowiednie zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy. W konsekwencji – kierując się zasadą prawa do sądu – przyjąć należało, że wnioskodawca zasługuje na częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego. Natomiast odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie nie spowoduje wstrzymania biegu sprawy oraz nie pozbawi strony możliwości wystąpienia z takim wnioskiem na dalszym jej etapie. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.