V SA/Wa 1088/13
WyrokWSA w Warszawie2014-01-22
Skład orzekający: Beata Blankiewicz-Wóltańska, Piotr Piszczek, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może żądać zwrotu środków Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie art. 49e ustawy o rehabilitacji, jeśli stosunek prawny, z którego wynikają obowiązki zwrotu, powstał przed dniem wejścia w życie tego przepisu (przed 1 stycznia 2009 r.)?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ nadzoru musi zbadać, czy istniała podstawa prawna do dochodzenia zwrotu środków od skarżącego na podstawie przepisów obowiązujących w dacie ich przekazania. Wprowadzenie art. 49e ustawy o rehabilitacji od 1 stycznia 2009 r. nie może być stosowane do stosunków prawnych powstałych przed tą datą, zgodnie z przepisami intertemporalnymi ustawy nowelizującej.Stan faktyczny
Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa PFRON nakazującej zwrot środków Funduszu, argumentując, że decyzja została wydana na podstawie przepisu (art. 49e ustawy o rehabilitacji), który nie miał zastosowania do stosunku prawnego powstałego przed jego wejściem w życie. Minister odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że postępowanie o zwrot środków zostało wszczęte po wejściu w życie nowego przepisu. WSA uchylił decyzję Ministra, uznając, że organ nadzoru musi zbadać, czy istniała podstawa prawna do dochodzenia zwrotu środków na podstawie przepisów obowiązujących w dacie ich przekazania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2013 r. oraz zasądził od Ministra na rzecz P. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zwrotu wypłaconych środków 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz P. kwotę [...] zł [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 5 kwietnia 2013 r. przez P.O. (zwany dalej: skarżącym) jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej (zwanego dalej: Ministrem) z [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Ministra z [...] września 2012 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej: Prezesem Zarządu PFRON) z [...] września 2011 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z [...]września 2011 r. Prezes Zarządu PFRON nakazał skarżącemu zwrot, w terminie 3 miesięcy od otrzymania decyzji, środków Funduszu w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż w związku z notą sygnalizacyjną Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Kielcach z [...] listopada 2009 r., zawierającą informacje o nieprawidłowościach w realizacji umowy nr [...] z [...] czerwca 2002 r. podpisanej pomiędzy Starostą O. i W.W. "[...]", kontrola organu stwierdziła, że na podstawie umowy dzierżawy urządzeń do dystrybucji paliw płynnych wraz z obsługą z [...] maja 2003 r. firma "[...] " wydzierżawiła urządzenia, których zakup zrefundowany został ze środków Funduszu, oraz udostępniła przeszkolonych pracowników firmie "[...] " S.A. Wydzierżawiając przedmiotowe urządzenia firma "[...] " nie dotrzymała warunków umowy nr [...] z [...] czerwca 2002 r., zgodnie z którą w § 3 pkt 11 zobowiązała się do nieobciążania wyposażenia nowych stanowisk pracy ograniczonymi prawami rzeczowymi i nieoddawania urządzeń osobom trzecim do użytkowania - do czasu wygaśnięcia umowy. Ponadto "[...] " zapewniła dzierżawcy przeszkolonych pracowników do obsługi tych urządzeń, ustalając jednocześnie w § 5 ust. 1 umowy dzierżawy, że w ramach czynszu dzierżawnego sfinansowane zostaną koszty wynagrodzenia tych pracowników, przez co zgodnie z kodeksem pracy utraciła status pracodawcy. Tak więc, "[...] " pobierał od dzierżawcy zwrot kosztów wynagrodzenia pracowników, a jednocześnie składała wnioski o refundację wynagrodzeń oraz składek na ubezpieczenia społeczne pracowników i otrzymywała od Powiatu refundację ich wynagrodzeń zgodnie z § 4 ust. 3 umowy nr [...] . Organ stwierdził, że od daty wydania przedmiotu umowy dzierżawy zawartej z firmą "[...] ", tj. od 1 czerwca 2003 r., "[...] " nie była pracodawcą pracowników, o których mowa w umowie nr [...] i do których zatrudnienia zobowiązała się w § 3 ust. 6 umowy przez okres nie krótszy niż 54 miesiące.
Na podstawie powyższego organ stwierdził, że firma "[...] " nie dotrzymała warunków określonych w § 3 ust. 6 i 11 umowy nr [...] . Zgodnie z § 3 ust. 6 umowy nr [...] "[...] " zobowiązał się do zatrudnienia pracowników przez 54 miesiące w zamian za zwrot kosztów wynagrodzenia za co drugi miesiąc w okresie 36 miesięcy (tj. za 18 miesięcy), o czym stanowi § 4 ust. 3 umowy. "[...] " wystąpiła z wnioskami o refundację wynagrodzeń i otrzymała zwrot kosztów wynagrodzenia pracowników za 18 miesięcy w okresie od grudnia 2002 r. do grudnia 2005 r. Jednakże pracodawca od czerwca 2003 r. przekazał swoich pracowników innej firmie w ramach umowy dzierżawy urządzeń wraz z obsługą, w związku z czym utracił prawo do otrzymywania refundacji ich wynagrodzeń za okres od czerwca 2003 r. do grudnia 2005 r. w kwocie [...] zł.
W związku z powyższym organ stwierdził, że wobec ujawnionych nieprawidłowości nastąpiło niedotrzymanie warunków umowy, o których mowa powyżej, na skutek czego środki przekazane przez stronę należy uznać za nienależne i podlegające zwrotowi na rzecz Funduszu w kwocie łącznej [...] zł, z czego [...] zł tytułem refundacji kosztów zakupu urządzeń i [...] zł tytułem refundacji wynagrodzeń za okres od czerwca 2003 r. do grudnia 2005 r.
Prezes PFRON następnie wskazał, że w myśl art. 48 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.); dalej: "ustawa o rehabilitacji" – Prezes Zarządu Funduszu przekazuje środki Funduszu samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań, na wyodrębniony rachunek bankowy - według algorytmu. Natomiast art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji stanowi, że środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości jak dla zaległości podatkowych. W myśl art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji, zwrotu dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu.
Mając na uwadze powyższe Prezes PFRON wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie administracyjne ujawniło, że w ramach realizacji umowy nr [...] , zawartej pomiędzy P.O. a W.W. "[...] ", dotyczącej otrzymania ze środków Funduszu zwrotu kosztu zakupu wyposażenia w ramach zorganizowania nowych stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych oraz refundacji wynagrodzeń pracowników zatrudnionych na tych stanowiskach, firma "[...]" nie dotrzymała warunków umowy z Powiatem, określonych w § 3 ust. 6 i 11 umowy, tj. od 1 czerwca 2003 r. obciążyła urządzenia objęte umową ograniczonymi prawami rzeczowymi i oddała je osobom trzecim do użytkowania oraz przekazała pracowników do ich obsługi na podstawie umowy dzierżawy urządzeń do dystrybucji paliw płynnych wraz z obsługą z [...] maja 2003 r. zawartej pomiędzy "[...] " a [...] ".
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.
Postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. Minister stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Wnioskiem z [...] lutego 2012 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] września 2011 r. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzję wydaną na podstawie art. 49e ust. 1 i 2 należy uznać za decyzję wydaną bez podstawy prawnej i nadto rażąco naruszającą art. 26 ustawy o rehabilitacji. Skarżący podniósł, iż art. 49e ustawy o rehabilitacji został dodany ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 237, poz. 1652), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2009 r. Zgodnie z art. 6 ustawy nowelizującej do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Skarżący zauważył w powyższym kontekście, iż umowa nr [...] została zawarta [...] czerwca 2002 r. zatem przepis art. 49e ustawy o rehabilitacji wszedł w życie, gdy stosunek prawny już istniał i zgodnie z treścią art. 6 ww. ustawy nie może mieć zastosowania do niego. Decyzja została zatem oparta na nieistniejącej podstawie prawnej i wbrew konstytucyjnej zasadzie lex retro non agit, zakazującej wstecznego działania prawa. W ocenie skarżącego, biorąc pod uwagę wykładnię systemową art. 49e ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którą nie można tłumaczyć przepisu w oderwaniu od pozostałych regulacji w tej ustawie, należy dojść do wniosku, że zwrotu ma dokonywać osoba, której przyznano dotację. Przemawiają za tym w szczególności art. 26, art. 26e oraz art. 49f ustawy o rehabilitacji.
Decyzją z [...] września 2012 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] września 2011 r. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych sprawy wszczęte, a niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy rozpatruje się według przepisów dotychczasowych. Sprawa niniejsza została wszczęta po dniu wejścia w życie ustawy. Pismem z 22 lipca 2011 r. skarżący został powiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków. Minister wyjaśnił, iż postępowanie w przedmiocie zwrotu środków nie jest kontynuacją postępowania w przedmiocie przyznania środków PFRON, ale samodzielnym postępowaniem. Oznacza to, że do postępowania w przedmiocie zwrotu środków PFRON, które powinno zakończyć się wydaniem decyzji ma zastosowanie art. 49e ustawy. Minister wyjaśnił ponadto, iż Prezes Zarządu PFRON nie jest stroną umowy nr [...] dlatego nie może żądać zwrotu środków od pracodawcy. Tym samym, w ocenie organu, w sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", co powoduje brak podstaw do przychylenia się do żądania strony.
Rozpoznając sprawę w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z 14 marca 2013 r. Minister utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 66 oraz art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji polegające na ich błędnej wykładni i uznaniu, że przepisy te stanowią wystarczającą podstawę do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu środków przekazanych samorządowi na realizację jego zadań, podczas gdy nie dotyczą one w żadnym zakresie zwrotu środków, która to błędna wykładnia doprowadziła w konsekwencji do niewłaściwego zastosowania tych przepisów i utrzymania w mocy na ich podstawie zaskarżonej decyzji organu I instancji;
b) art. 49e ustawy o rehabilitacji poprzez zastosowanie przepisu art. 49e, który to przepis, w ocenie skarżącego, nie znajduje zastosowania do stosunków prawnych powstałych przed dniem jego wejścia w życie, a więc przed dniem 1 stycznia 2009, zatem także do stosunków między P. O. a PFRON w roku 2002;
c) art. 26 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 49e, poprzez przyjęcie, że Prezes PFRON może żądać od jednostki zwrotu środków udzielonych od przedsiębiorcy, pomimo ich niewyegzekwowania od przedsiębiorcy, któremu została udzielona dotacja;
d) art. 2 Konstytucji, art. 3 Kodeksu cywilnego poprzez stosowanie do określonych zdarzeń przepisów, które nie obowiązywały w momencie zajścia tych zdarzeń;
2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, w tym zwłaszcza braku winy skarżącego z niewywiązania się przez "[...] " W.W. z zapisów umowy.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i wspólnotowego.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie, Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrolowane w sprawie decyzje zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym przypadku decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] września 2011 r. nakazującej skarżącemu zwrot, w terminie 3 miesięcy od otrzymania decyzji, środków Funduszu w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych, korzystającej z przymiotu ostateczności. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Sądowa kontrola decyzji wydanej w trybie nieważnościowym stanowić musi rzecz jasna kontrolę decyzji, której wyeliminowanie możliwe jest w ograniczonym zakresie, bowiem wyłącznie pod kątem przepisów uznanych za naruszone w sposób rażący. Mowa jest tu oczywiście nie tyle o przepisach wskazanych w podstawie prawnej decyzji, ile o przepisach przede wszystkim prawa materialnego, tudzież ustrojowego i procesowego, tworzących stan prawny właściwy dla rozstrzygania danej sprawy w jej aspekcie podmiotowym i przedmiotowym (vide: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 11, C.H.Beck, str. 630). O rażącym tzw. kwalifikowanym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w oczywisty sposób sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej (podobnie: J. Borkowski, op.cit., str. 631; J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym, PiP 1986, z.1 str. 69 i nast.; P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd.8, LexisNexis, str. 425). Powyższy pogląd ma w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominujący charakter, choć prezentowane jest również stanowisko, że dla oceny czy dane naruszenie ma charakter rażący niezbędne jest żeby skutki tego naruszenia były nie do pogodzenia z punktu widzenia praworządnego państwa (A. Zieliński, O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a., Polemiki, PiP 1986, z.2, str. 104 i nast., wyrok NSA z dnia 27 maja 1988r., sygn. akt IV SA 23-28/88). W ocenie Sądu, przedstawione stanowiska nie są ze sobą sprzeczne i ostatecznie zgodzić należy się z nowym sposobem myślenia o rażącym naruszeniu prawa stanowiącym pogodzenie i połączenie obu stanowisk (wyrok NSA z dnia 9 marca 1999r. sygn. akt V SA 1970/98, LEX nr 5095, wyrok NSA z dnia 26 września 2000r. sygn. akt V SA 2998/99, LEX nr 51249, wyrok NSA z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10), zgodnie z którym decyzja rażąco naruszająca prawo to decyzja, która nie może egzystować w demokratycznym państwie prawa ze względu na jej oczywistą bezprawność wyrażającą się w załatwieniu części lub w całości sprawy wbrew obowiązującemu dla tej sprawy stanowi prawnemu.
Odnosząc powyższe rozważania do stanu prawnego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w kontrolowanej w ramach postępowania nieważnościowego decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków jako podstawa prawna wskazany jest art. 45 ust. 3a i art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji.
Art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji ustanawia stosowanie przepisów k.p.a. przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz. Jest więc przepisem procesowym regulującym, co do zasady, procedurę postępowania w tych sytuacjach, gdy Fundusz, na mocy konkretnego przepisu prawa, jest uprawniony do rozpatrywania i rozstrzygania spraw o charakterze administracyjnym.
Art. 49e ustawy o rehabilitacji jest przepisem o charakterze materialnoprocesowym. Ustanawia on nowy tryb dochodzenia zwrotu środków oraz materialnoprawne uwarunkowania zasadności żądania zwrotu, a także zmienia charakter stosunku prawnego między Funduszem a podmiotem, który uzyskał środki z Funduszu.
Z powiązania art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji z art. 49e ustawy o rehabilitacji wynika, że na mocy omawianego uregulowania w sprawie zwrotu środków wydawana jest decyzja w trybie k.p.a. Jak wyżej wskazano decyzję tę w imieniu Funduszu wydaje Prezes Funduszu. Z powołanego nowego uregulowania wynika także, że skoro to Fundusz jest uprawniony do rozstrzygania w formie decyzji o zwrocie środków, to mamy do czynienia ze stosunkiem prawnym o charakterze administracyjnoprawnym, w którym Fundusz wobec podmiotu, któremu przekazał swoje środki, działa jako organ administracji.
W tym miejscu zauważyć należy, że omawiany art. 49e dodany został do ustawy o rehabilitacji cytowaną wyżej ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. i wszedł w życie 1 stycznia 2009 r. Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. zawiera dwa przepisy intertemporalne.
Zgodnie z art. 6 ustawy zamieniającej, do stosunków prawnych powstałych przed jej wejściem w życie, tj. przed dniem 1 stycznia 2009 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Natomiast zgodnie z art. 7 tej ustawy sprawy wszczęte, a niezakończone przed dniem 1 stycznia 2009 r. rozpatruje się wg przepisów dotychczasowych.
Oba te przepisy powinien mieć na względzie organ domagając się zwrotu środków w oparciu o art. 49e ustawy o rehabilitacji, bowiem oba w znaczącym stopniu ograniczają możliwość wydawania decyzji o zwrocie środków Funduszu na podstawie tego przepisu. Omawiane przepisy intertemporalne wymagają precyzyjnej wykładni, wyjaśnić bowiem trzeba nie tylko jakie sprawy należy uważać za wszczęte przed dniem 1 stycznia 2009 r. w rozumieniu art. 49e ustawy o rehabilitacji, ale także i przede wszystkim, co oznacza określenie "stosunki prawne powstałe przed dniem 1 stycznia 2009 r.".
Należy wskazać, że "stosunek prawny" pojmuje się najczęściej jako stosunek zachodzący pomiędzy co najmniej dwoma podmiotami, polegający na tym, że norma prawna wyznacza jakiemuś podmiotowi określone zachowanie wobec innego podmiotu. W sprawie niniejszej dwa podmioty powiązane kontrolowanym stosunkiem prawnym to Fundusz i samorząd powiatowy. Stosunek prawny między nimi powstał na skutek przekazania w roku 2002 oraz corocznie w kolejnych latach do 2005 roku, w trybie art. 48 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, przez Prezesa Zarządu Funduszu, środków Funduszu m.in. na dofinansowanie zwrotu kosztów organizacji nowych stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych oraz wynagrodzenia wypłaconego osobom niepełnosprawnym wraz ze składkami na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia. Zauważyć trzeba, że przekazanie środków wg algorytmu stanowi czynność realizacji prawa, bowiem sam stosunek prawny został ukształtowany bezpośrednio przepisami prawa tj. w szczególności przepisami ustawy o rehabilitacji oraz cytowanym wyżej rozporządzeniem w sprawie algorytmu. Natomiast normy prawne wyznaczające samorządowi powiatowemu określone zachowanie się wobec Funduszu oraz wyznaczające Funduszowi określone obowiązki wobec samorządu, to obowiązujące w dacie przekazania środków przepisy ustawy o rehabilitacji i przepisy ustawy o finansach publicznych. To w świetle tych przepisów należy oceniać prawidłowość działania samorządu powiatowego co do środków Funduszu przekazanych w latach 2002-2005 zgodnie z art. 6 ustawy zmieniającej ustawę o rehabilitacji.
Mając na względzie powyższe, uznać należy, że wynikające z art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. ograniczenie stosowania nowych przepisów w powiązaniu z treścią art. 49e ustawy o rehabilitacji powinno być rozumiane w ten sposób, iż stosunki prawne powstałe przed dniem 1 stycznia 2009 r. powinny być oceniane wg przepisów dotychczasowych, natomiast w przypadku wszczęcia postępowania o zwrot środków po dniu 1 stycznia 2009 r. wydanie decyzji administracyjnej będzie dopuszczalne, jeżeli dotychczasowe przepisy prawa materialnego uzasadniają żądanie zwrotu (por. wyrok NSA z 28 października 2013 r. sygn. akt II GSK 863/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wyjaśnić przy tym należy, iż przepis art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji – na podstawie którego przekazano skarżącemu środki Funduszu – nie może stanowić wystarczającej podstawy do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu środków przekazanych samorządowi powiatu na realizację jego zadań. Z przepisu tego wynika bowiem, że środki Funduszu są przekazywane przez Prezesa Zarządu tego Funduszu samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań, na wyodrębniony rachunek bankowy – według algorytmu, co powoduje, że stanowi on podstawę do określenia wysokości środków, jakie przekazać należy na rzecz samorządu powiatu, nie zawiera on jednak zapisu co do ewentualnego zwrotu środków. Podstawy takiej nie można też upatrywać w treści art. 66 ustawy o rehabilitacji, bo wskazuje on wprawdzie, że w sprawach z zakresu ustawy o rehabilitacji stosuje się przepisy k.p.a. ale wskazując na tryb postępowania, nie zawiera zapisu stanowiącego podstawę domagania się zwrotu dofinansowania. Skoro zatem podstawy takiej co wskazano wyżej nie może stanowić art. 49e ustawy o rehabilitacji to należy uznać, że na podstawie tej ustawy do środków Funduszu przyznanych samorządom przed 1 stycznia 2009 r., nie można było żądać zwrotu tych środków. (por. wyroki WSA w Warszawie: z 23 października 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1318/12 oraz z 21 marca 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1670/11 pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając zatem na względzie, iż przedmiotem postępowania nieważnościowego jest zbadanie zaistnienia przesłanek nieważności, powyższa okoliczność powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w celu wyjaśnienia przez organ nadzoru czy w świetle przepisów prawa materialnego obowiązujących w datach przekazania Powiatowi Opatowskiemu zakwestionowanych środków Funduszu istniała podstawa prawna do dochodzenia od skarżącego zwrotu środków Funduszu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło