V SA/Wa 1089/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Arkadiusz Tomczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z 8 sierpnia 2017 r. V SA/Wa 1089/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia ... kwietnia 2017 r. nr ... w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 sierpnia 2017 r. V SA/Wa 1089/17. L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek powołała się na wydane wobec Spółki przez organy celne decyzje wymiarowe dotyczące jej zobowiązań (zaległości) w podatku akcyzowym za lata 2012 – 2014. Skutkiem wydanych decyzji wymiarowych było zakończenie prowadzonej działalności gospodarczej i rozpoczęcie procesu jej likwidacji. Skarżąca wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 3.500.000 zł. Spółka od 2013 r. nie sporządza bilansów ani też rachunków zysków i strat, ponieważ całość jej dokumentacji została zabezpieczona przez Prokuraturę Okręgową w B. (dalej: "Prokuratura"). Po otwarciu likwidacji Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie zgłosił wierzytelność w kwocie 645.730.778 zł. Skarżąca do wniosku załączyła wyciąg z postanowienia Prokuratury o dowodach rzeczowych, z którego w jej ocenie wynika, że zabezpieczone środki pieniężne (49.590 zł i 1.050 Euro) stanowią jedyne środki, które Spółka posiada. Oświadczyła, że w wyniku działań organów podatkowych jej sytuacja majątkowa stała się na tyle zła, że uiszczenie wpisu od skargi i pokrycie pozostałych kosztów postępowania znacznie przekracza jej możliwości finansowe, a ze względu na cofnięcie z urzędu zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego Skarżąca została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Na podstawie zarządzenia z 18 lipca 2017 r., w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Spółka została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez udzielenie dodatkowych informacji i złożenie wymienionych w wezwaniu dokumentów. Odpowiadając na wezwanie Skarżąca przedstawiła zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego przez Dyrektora Izby Celnej w Warszawie, deklaracje VAT-7K za I i II kwartał 2017 r., kserokopię wniosku skierowanego do urzędu skarbowego o zaliczenie zwrotu VAT z deklaracji VAT-7K za I kwartał 2017 r. na poczet zobowiązań z tytułu zaległego podatku VAT oraz podatku dochodowego od osób fizycznych - płatnik (PIT-4). Powołując się informacje otrzymane od likwidatora Spółki, jej pełnomocnik oświadczył, że Spółka nie składała zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2015-2016, nie posiada środków trwałych, nie sporządziła sprawozdania finansowego za rok 2016, ponieważ w tym roku nie prowadziła żadnej działalności. Z uwagi na zabezpieczenie całości dokumentacji przez Prokuraturę nie dysponuje również sprawozdaniami finansowymi za wcześniejsze lata oraz nie ma możliwości ich sporządzenia, ponieważ oryginalne dokumenty oraz zapisy cyfrowe zostały zabrane przez Straż Graniczną w B. na polecenie Prokuratury Okręgowej w B.. Spółka nie posiada majątku nieruchomego (oprócz biura) i jakichkolwiek zasobów finansowych. Posiada natomiast tytoń o przybliżonej wartości 4.500.000 zł stanowiący przedmiot zajęcia egzekucyjnego. Pełnomocnik wskazał, iż z informacji uzyskanych od likwidatora wynika, że zamierza on sprzedać przedmiotowy tytoń, aby w ten sposób uzyskać środki na spłatę zobowiązań wobec kontrahentów (plantatorów). Wyjaśnił również, że prowadzone wobec Spółki egzekucje są nieskuteczne z powodu braku majątku. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa Spółki nie pozwala na zastosowanie przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Postawiła przy tym zarzuty naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieprzyznanie jej prawa pomocy, a tym samym uniemożliwienie jej skorzystania z prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Stronę (zarówno we wniosku, jak i nadesłanych dokumentach) okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sadowego, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Prawidłowo ustalił referendarz, że Skarżąca nie wykazała niemożności zgromadzenia środków finansowych niezbędnych do partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jej skargi. Sąd stwierdza, że ustalenie to jest szczególnie istotne z uwagi na wysokość wpisu sądowego w sprawie (100 zł). Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów dotyczących jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu. Zabezpieczyła środki finansowe celem zapłaty "z góry" za usługi prawnicze świadczone przez jej pełnomocnika, ale nie zabezpieczyła – jak twierdzi – żadnych środków niezbędnych do kontynuowania postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek starania w celu przedstawienia dowodów, o których mowa w wezwaniu wystosowanym do niej w trybie art. 255 p.p.s.a. Skarżąca nie wykazała nadto, że nie posiada możliwości uzyskania dopłat ze strony wspólników i nie przedstawiła okoliczności towarzyszących utracie zgromadzonego w przeszłości majątku. Sądowi z urzędu wiadome jest, że Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Spółka powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2014 r., I OZ 304/14). Zarówno liczba wszczętych przez Spółkę procesów sądowych, jak i łączna kwota zobowiązań (zaległości) podatkowych z tytułu podatku akcyzowego, nie stanowią automatycznie podstawy do przyznanie Spółce prawa pomocy. Pełnomocnik Spółki zdaje się nie dostrzegać, że w świetle powołanych wyżej przepisów, to wnioskujący obowiązany jest wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa bowiem na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rolą Sądu nie jest zaś poszukiwanie za Spółkę takich dowodów lub (i) okoliczności, które świadczyłyby o konieczności przyznania jej prawa pomocy. Pomimo tego, że kwota ciążących na Skarżącej zobowiązań jest niewątpliwie znaczna (wielomilionowa), to nie przesądza okoliczność ta automatycznie o tym, że należy przyznać jej prawo pomocy. Sąd podzielił zatem stanowisko starszego referendarza sądowego zgodnie z którym Spółka nie wykazała, iż jej sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze są na tyle złe, że nie ma ona możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego z jej skargi. Sąd uznał zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Nie dopatrzył się naruszenia w niniejszej sprawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem konstytucyjna gwarancja prawa do sądu nie ma charakteru absolutnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.