V SA/Wa 1093/14

PostanowienieWSA w Warszawie2014-07-18

Skład orzekający: Anna Nasiłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy fundacja działająca od niedawna, opierająca swoją działalność na pracy własnej fundatorów i wolontariuszy, pozyskująca środki od osób fizycznych, przedsiębiorców i instytucji, nieprowadząca działalności gospodarczej i nieposiadająca znaczących dochodów własnych, może zostać zwolniona od kosztów sądowych oraz czy powinna jej zostać przyznana nieodpłatna pomoc prawna w postaci ustanowienia adwokata lub radcy prawnego?
Ratio decidendi
Fundacja, która wykaże, że nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów sądowych, może zostać zwolniona od tych kosztów, co jest zgodne z celem instytucji prawa pomocy, jakim jest zapewnienie prawa do sądu. Jednakże, wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ brak reprezentacji przez adwokata lub radcę prawnego nie wpływa na dostęp do sądu administracyjnego w pierwszej instancji, a sąd ma obowiązek udzielać stronom działającym bez pełnomocnika wskazówek procesowych.
Stan faktyczny
Fundacja Czysty Sport złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Fundacja wskazała, że działa od niedawna, opiera się na pracy własnej, pozyskuje środki od osób trzecich, nie prowadzi działalności gospodarczej i ma niewielki majątek oraz środki na koncie. W odpowiedzi na wezwanie przedstawiła dodatkowe dokumenty i wyjaśnienia dotyczące uzyskanych dotacji i darowizn. Sąd rozpoznał wniosek, uwzględniając częściowo żądanie fundacji.
Rozstrzygnięcie
1. Zwolniono skarżącą fundację od kosztów sądowych. 2. Odmówiono fundacji przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (ustanowienie adwokata lub radcy prawnego).

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Fundacji Czysty Sport w W. na uchwałę Prezydenta m.W. z dnia (...) marca 2014 r. Nr (...) Zarządu Dzielnicy Bielany M. W. w przedmiocie ogłoszenia otwartego konkursu ofert na realizację zadań publicznych w zakresie wspierania i upowszechniania kultury fizycznej p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącą fundację od kosztów sądowych 2. odmówić fundacji przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Fundacja Czysty Sport w W., dalej: "Skarżąca" albo "Fundacja" wystąpiła z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku Fundacja wskazała, że nie dysponuje żadnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na zapłatę wpisu sądowego. Fundacja działa od drugiej połowy 2013 r. i swoją działanośc opiera o pracę własną fundatorów lub wolontariuszy. Ewentualne środki finasowe lub rzeczowe na cele działności Fundacji są pozyskiwane od osób fizycznych, przedsiębiorców lub innych instytucji rynkowych. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej i przedsięwzięć komercyjnych co skutkuje brakiem innych dochodów własnych jak darowizny, zapisy. Obecnie prowadzi nieodpłatne wsparcie szkoleniowe dla niepełnosprawnych sportowców we współpracy z Urzędem m. st. Warszawy.Uzyskane dofinansowanie ze środków publicznych przeznaczone jest w 100 % na opłaty wynajmu obiektów sportowych, ubezpieczenie sportowców. Majątek Fundacji stanowi jej fundusz założycielski w kwocie 1000 zł, na rachunku bankowym Skarżąca posiada 831,10 zł. Ponadto oświadczyła, że nie posiada środków trwałych, w pierwszym roku funkcjonowania tj. w roku 2013, nie prowadziła działności gospodarczej , nie sporządzała sprawozdania finansowego i ciąży na niej zobowiązanie z tytułu najmu sali do prowadzonych działań wsparcia niepełnosprawnych sportowców w wysokości 1.180,10 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skierowane do Skarżącej w związku z treścią przepisu art. 255 p.p.s.a. wyjaśniła, że nie posiada żadnego majątku, nie prowadzi żadnej działnośc (gospodarczej i innej), za rok 2013 nie sporządziła bilansu i rachunku zysków i strat. Fundacja nadesłała statut, zeznanie podatkowe CIT-8, z załącznikami, wyciąg z rachunku bankowego za 2013 r. Wskazała również, że obecnie podpisała jedną umowę o dzieło na kwotę 4500 zł (brutto). Przedmiotem umowy jest prowadzenie zajęć w osobami niepełnosprawnymi. Skarżąca wyjaśniła również, że otrzymała dotację (wsparcie na działalność) w wysokości 7.500 zł na wsparcie zajęć z osobami niepełnosprawnymi od marca 2014 r. do września 2014 r. W dniu 28 marca 2014 r. na jej konto wpłynęła I transza dotacji w wysokości 4.500 zł. Od osób prywatnych Skarżaca otrzymała darowizny w wysokości 1.692,42 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej " p.p.s.a", właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Sąd może przyznać osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy jednostka taka wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a zwolnienie z części kosztów postępowania, jest możliwe jeśli jednostka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu, który wynosi 300 zł (§ 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz stan faktyczny sprawy, zasadne jest przyznanie Skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Fundacja nie posiada majątku, który mógłby stanowić źródło dochodu. Według statutu, na fundusze Fundacji składają się dochody z jej majątku, praw majątkowych, ze zbiórek publicznych, odsetek, dotacji, subwencji, grantów, lokat, darowizn, zapisów i spadki. Zgodnie z przedstawionym wyciągiem z rachunku bankowego z dnia 27 czerwca 2014 r. Skarżąca posiadała 274,30 zł. Nadesłana kserokopia zeznania podatkowego CIT – 8 wskazuje, że w roku 2013 Fundacja nie uzyskała przychodów i nie ponosiła kosztów. Zgodnie z oświadczeniem Prezesa Fundacja w 2014 r. uzyskała dotację w wysokości 7.500 zł na zajęcia z osobami niepełnosprawnymi, z czego na jej konto przelano pierwszą transzę w wysokości 4.500 zł. Złożone wyjaśnienia oraz przedstawione dokumenty wskazują, że zasadne jest zwolnienie Fundacji od kosztów sądowych, w tym zwolnienie od wpisu sądowego, co umożliwi rozpoznanie złożonej skargi przez sąd i zapewni tym samym realizację prawa do sądu. Równocześnie wniosek Skarżącej o udzielenie nieopłaconej pomocy prawnej, poprzez ustanowienie pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć należy, że brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata albo radcy prawnego), w żaden sposób nie wpływa na dostęp do sądu administracyjnego rozpoznającego złożoną skargę w pierwszej instancji. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co gwarantuje stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego wszechstronne rozpatrzenie jej sprawy w postępowaniu sądowym. Obowiązek określony w cytowanym przepisie, ciąży na sądzie niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy. Zatem na tym etapie postępowania strona, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. Tym bardziej, że jak wynika z treści art. 6 p.p.s.a., sąd ma obowiązek stronom działającym bez profesjonalnego pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 1 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 27/11 oraz z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 219/11 oddalających zażalenia skarżącego na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 969/10 oraz z dnia 23 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 929/10 przyznające skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz oddalające wniosek o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło