V SA/Wa 112/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-12
Skład orzekający: Beata Blankiewicz-Wóltańska, Michał Sowiński, Andrzej Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny ma prawo obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, gdy czynności egzekucyjne (zajęcie rachunku bankowego) okazały się nieskuteczne, a wysokość tych kosztów nie została ograniczona ustawowo?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy miały prawo, co do zasady, obciążyć wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji umorzenia postępowania. Jednakże, organy nie dokonały właściwej oceny wysokości tych kosztów, nie uwzględniając wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego niekonstytucyjności przepisów w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych. W związku z tym, zaskarżone postanowienia zostały uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obciążenia wierzyciela (Prezesa Zarządu PFRON) kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie ponad 10 tys. zł, prowadzonym wobec spółki w upadłości. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu nieskuteczności zajęć rachunków bankowych. Wierzyciel kwestionował zasadność naliczenia opłat, argumentując, że nie doszło do faktycznego zajęcia wierzytelności, a także podnosząc kwestię niekonstytucyjności przepisów dotyczących wysokości opłat egzekucyjnych. Organy egzekucyjne utrzymały w mocy postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie z dnia [...] października 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz [...] kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika ... M. Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2018 r. o obciążeniu wierzyciela - Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 10.686,10 zł prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] , wystawionych przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, obejmujących należności z tytułu nieuiszczonych wpłat na PFRON za okres 10-12/2012 i 01-06/2013, w łącznej kwocie należności głównej 128.793,00 zł.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Zawiadomieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] , wystawionym na podstawie tytułów wykonawczych z [...] czerwca 2016 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego [...] Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej w [...] S.A. Bank odebrał zawiadomienie w dniu 18 października 2016 r., natomiast korespondencja zawierająca zawiadomienie oraz odpis tytułu wykonawczego została doręczona Zobowiązanej Spółce w trybie zastępczym w dniu 2 listopada 2016 r.
Natomiast zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], wystawionym na podstawie tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2016 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego [...] Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej w [...]S.A. Bank odebrał zawiadomienie w dniu 12 stycznia 2017 r., natomiast korespondencja zawierająca zawiadomienie oraz odpis tytułu wykonawczego została doręczona Zobowiązanej Spółce w trybie zastępczym w dniu 27 stycznia 2017 r.
Powyższe zajęcia okazały się nieskuteczne.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik ...... Urzędu Skarbowego w W. dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, z czego skuteczne okazało się jedynie zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]S.A., dokonane zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] (zbieg egzekucji). Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone Zobowiązanej Spółce w trybie zastępczym w dniu 8 września 2017 r. zaś odebrane przez bank w dniu [...] sierpnia 2017 r.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Naczelnik ... ... Urzędu Skarbowego w W. umorzył na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Zobowiązanej Spółki. Niniejsze postanowienie zostało doręczone Zobowiązanej Spółce w trybie zastępczym w dniu 30 kwietnia 2018 r., natomiast Wierzycielowi w dniu 16 kwietnia 2018 r.
Zawiadomieniem z dnia 10 maja 2018 r. Naczelnik ... ... Urzędu Skarbowego w W. poinformował wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej w łącznej kwocie 10.686,10 zł.
Pismem z dnia 17 maja 2018 r. Prezes Zarządu PFRON złożył wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie (dalej: Naczelnik US) obciążył wierzyciela, tj. Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 10.686,10 zł prowadzonego wobec [...] Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2016 r oraz z dnia [...] grudnia 2016 r.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS) postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] uchylił w całości postanowienie Naczelnika US z dnia [...] czerwca 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem przeprowadzenia wnikliwej analizy pod względem prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego i w konsekwencji naliczenia kwot kosztów egzekucyjnych postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego wobec [...] Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. nr [...] obciążył wierzyciela, tj. Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 10.686,10 zł przeprowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z [...] czerwca 2016 r. oraz z [...] grudnia 2016 r., wystawionych na [...] Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej.
Argumentując wydane rozstrzygnięcie Naczelnik US przytoczył stosowne przepisy prawa, normujące kwestie związane z ponoszeniem kosztów egzekucyjnych oraz wykazał w jakiej wysokości koszty egzekucyjne zostały naliczone. Stwierdził, że wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, w sprawie tej wystąpiła przesłanka obciążenia wierzyciela kosztami, określona w art. 64c § 4 u.p.e.a.
Od postanowienia wierzyciel złożył zażalenie wskazując, iż brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., albowiem wskutek wystosowanych przez organ egzekucyjny zawiadomień o zajęciach nie doszło de facto do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Organ egzekucyjny nie mógł dokonać zajęcia wierzytelności, której nie było.
W opinii wierzyciela, nawet gdyby przyjąć, że czynność organu egzekucyjnego polegająca na zajęciu rachunku bankowego jest tą czynnością niezależnie od tego, czy dłużnik dysponuje wierzytelnością wobec banku z tytułu prowadzenia przez ten bank rachunku bankowego, absolutnie nie można wywieść, że czynność taka uprawnia Naczelnika do pobrania z tego tytułu opłaty na podstawie art. 64 § 1 ustawy egzekucyjnej. Wskazany przepis nie przewiduje opłaty egzekucyjnej za zajęcie rachunku bankowego, a pkt 4 tego przepisu wprost odnosi się wyłącznie do wierzytelności. Skoro więc ustawodawca w przepisach ustawy egzekucyjnej w ogóle nie uregulował opłaty za zajęcie rachunku bankowego, a organ egzekucyjny wyliczenie opłaty oparł na przepisie dotyczącym zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, uznać należy, iż warunkiem pobrania opłaty na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jest istnienie wierzytelności.
Prezes Zarządu PFRON wskazał, iż organ egzekucyjny w żaden sposób nie wykazał istnienia jakiejkolwiek wierzytelności zobowiązanego wobec banku z tytułu prowadzenia rachunku bankowego.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. Dyrektor IAS utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy.
Organ wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a., opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności egzekucyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.
W art. 64c § 1 u.p.e.a., została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Ustawa dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny art. (64c § 4 u.p.e.a.), który stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a.
Wskazał, że obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest uzasadnione i nastąpić może dopiero po uprzednim umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc się do stanowiska wierzyciela, że brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za dokonanie czynności egzekucyjnych bowiem na zajętym rachunku bankowym nie było środków i nie istniała tym samym wierzytelność wobec banku Dyrektor IAS wyjaśnił, że koszty egzekucyjne nie są zależne od wyegzekwowania wierzytelności. Nie jest więc konieczne wyegzekwowanie należności, aby zajecie było skuteczne, a tym samym powstał obowiązek naliczenia kosztów egzekucyjnych.
Od przedmiotowego postanowienia Prezes Zarządu PFRON wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego oraz zarzucił naruszenie:
1. art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie przez organ kosztów egzekucyjnych od zajęcia rachunku bankowego pomimo, iż nie doszło w istocie do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunkach bankowych nie było żadnych środków, co oznacza, iż organ nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej stronie skarżącej wobec banków nie powinien ustalić z tego tytułu kosztów egzekucyjnych,
2. art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika ... ...Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2018 r. pomimo, iż organ winien był na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji,
Wierzyciel w uzasadnieniu skargi rozwinął postawione zarzuty przedstawiając szczegółowe ich uzasadnienie W szczególności wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z [...] czerwca 2016 r. został opublikowany 16 sierpnia 2016 r. tymczasem postanowienie organu I instancji w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, zostało wydane [...] października 2018 r. zatem postanowienie to jak i postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. powinno uwzględniać stanowisko Trybunału dotyczące treści art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...] czerwca 2016 r. orzekł bowiem, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Odnośnie art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
skargę należało uwzględnić.
Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko [...] Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela będącego skarżącym w sprawie.
W ocenie Sądu stanowisko organów zajęte w wydanych postanowieniach, w tym w zaskarżonym postanowieniu nie jest prawidłowe.
Na wstępie należy wskazać, że skarżący, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 31/14, kwestionuje możliwość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy przeprowadzone czynności egzekucyjne tj. głównie zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanej, na którym nie było środków, nie pozwalały na skuteczne ich wyegzekwowanie jak również kwestionuje wysokość określonych kosztów egzekucyjnych.
Odnosząc się do tego stanowiska Sąd uznaje, że organy, w związku z umorzeniem postępowania przeciwko zobowiązanej miały prawo, co do zasady obciążyć wierzyciela powstałymi opłatami egzekucyjnymi jak również opłatą manipulacyjną, które składają się na koszty egzekucyjne.
Sąd nie uznaje za trafny poglądu, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję i podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii przez: WSA w Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r., sygn. akt I Sa/Gl 221/18; WSA w Opolu w wyroku z 21 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Op 33/18.
Zdaniem Sądu stanowisko takie jakie zajmuje Prezes Zarządu PFRON, nie znajduje potwierdzenia w treści przepisów u.p.e.a., które nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej.
Stosownie bowiem do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.
Natomiast § 9 pkt 2 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 80 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.
Odnosząc się do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i użycia określenia "egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności wskazuje zdaniem Sądu, że ustawodawca, nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności.
Tym niemniej Sąd podziela stanowisko strony skarżącej co do tego, że wydając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji powinien uwzględnić w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jak wynika z § 4 tego przepisu, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.
W odniesieniu do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jak również art. 64 § 6 u.p.e.a Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...] czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m.in., że:
"1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji".
TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji."
Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym.
Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty egzekucyjnej, czy manipulacyjnej w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.
Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a., wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018 r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".
Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne.
W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a jak również opłaty manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a.
Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu.
Zdaniem Sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione, wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu.
Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji należy stwierdzić, że nie dokonano w nich takiej oceny. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku SK 31/14.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło