V SA/Wa 1129/12

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, adwokata w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... marca 2012 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Skarżący złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż posiada dom o pow. ... m ², nie posiada innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Skarżący oświadczył, iż po przejściu i uzyskaniu prawa do renty strukturalnej nigdzie nie zarobkuje i nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej, nie uzyskuje żadnych dochodów. Miesięczne wydatki wynoszą prąd – ... zł, woda- ... zł, tel i TV – ... zł, tel. kom. – ... zł. Dodatkowo Skarżący ponosi koszty podatku w kwocie ... zł rocznie oraz ubezpieczenia budynków – ... zł. W chwili obecnej korzysta częściowo z pomocy rodziny. Do wniosku Skarżący załączył polisę ubezpieczenia samochodu, decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, za rok 2011 oraz rachunku za prąd. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie Skarżący wyjaśnił, iż pozostaje w jednym gospodarstwie domowym z żoną, która uzyskuje miesięczny dochód w wysokości ... zł, ale faktycznie pozostaje z nią w separacji. Skarżący wyjaśnił, iż nie posiada informacji o kondycji finansowej żony. Odnosząc się do własnej sytuacji wskazał, iż dotychczas jedynym źródłem utrzymania była renta strukturalna, przekazał całą ziemię synowi. W chwili obecnej utrzymuje się z prac dorywczych, zamieszkuje w niewielkiej miejscowości gdzie nie ma dużych możliwości zarobkowania na lokalnym rynku pracy. W związku z tym syn wspomaga go niewielkimi kwotami ... zł miesięcznie, które przeznacza na artykuły pierwszej potrzeby (wyżywienie). Nadto na zimę otrzymuje opał od rodziny w postaci drzewa. Skarżący nie posiada lokat dewizowych, lecz konto w banku na którym zgromadzone są środki w kwocie ... zł. Skarżący przedstawił wyciąg z rachunku bankowego z dnia ... października 2012 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi kasacyjnej w wysokości ... zł oraz ewentualne wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W myśl art. 255 ustawy p,p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Co istotne, to wezwanie takie może odnosić się także do osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza PPF, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (v. postanowienie NSA z 17.05.2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z inną osobą – w tym przypadku z żoną – to właśnie łączne wydatki i potrzeby finansowe oraz dochody tych osób kształtują status majątkowy wnioskodawcy. W dalszej kolejności fakt ten bezpośrednio przesądza o tym, czy wnioskodawca może ponieść koszty postępowania czy też nie jest w stanie ich ponieść. Wskazać należy, iż przedmiotowe wezwanie może być skierowane wyłącznie do wnioskodawcy, nie wykazanie natomiast stanu majątkowego osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym naraża go na negatywne konsekwencje w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący wskazał, iż nie jest w stanie udzielić informacji na temat kondycji finansowej żony, gdyż pozostaje z nią w separacji. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, gdyż w myśl art. 614 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) nawet w przypadku orzeczenia separacji przez Sąd jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż Skarżący zamieszkuje wraz z żoną w jednym lokalu oraz prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Zgodnie z oświadczeniem to Skarżący opłaca prąd, wodę, tel. i TV oraz ubezpieczenie budynków. Skarżący nie wykazał, oprócz dochodów małżonki w kwocie ... zł, jaki jest jej dokładny stan majątkowy, a skoro separacja, na którą się powołał nie zwalania z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi, Skarżący nie wykazał, iż żona nie może mu udzielić pomocy z uwagi na własną sytuację finansową czy rodzinną. Dodatkowo wskazać należy, iż Skarżący zobowiązany był do nadesłania wykazów i wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy. W odpowiedzi nadesłał wyłącznie wyciąg dzienny (na dzień ....10.2012 r.) z rachunku bankowego, na którym zgromadzono środki pieniężne w kwocie ... zł. Brak powyższy uniemożliwia analizę wpływów i wypłat z rachunku, a tym samym ustalenie czy wskazane środki są pożytkowane w związku z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego, czy też stanowią jego oszczędności pieniężne. Stwierdzić również należy, iż pomimo ciężkiej sytuacji finansowej na jaką wskazuje skarżący nie wszystkie środki finansowe znajdujące się w jego dyspozycji są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne). Skarżący ujawnił w swoim oświadczeniu posiadanie samochodu osobowego. Bez względu na rodzaj pojazdu tzn. jego markę i rok produkcji nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z posiadaniem i eksploatacją samochodu (koszty ubezpieczenia, paliwa i napraw). Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Dodatkowo zauważyć należy, iż skarżący uzyskuje pomoc finansową od syna (... zł miesięcznie) i pozostałej rodziny (opał na zimę). Ponadto Skarżący na początku twierdził, iż nie uzyskuje żadnych dochodów, natomiast w dodatkowym oświadczeniu wyjaśnił, iż pracuje dorywczo, ale nie wskazał wysokości dochodów z tejże pracy. Podsumowując wskazać należy, iż Skarżący nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku i nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości swojej sytuacji finansowej, zatem nie uprawdopodobnił przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy .p.p.s.a. Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępstwa procesowego, o co wnosi w niniejszej sprawie Skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych oraz wynajęcia zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.