V SA/Wa 115/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na usunięcie braków formalnych wniosku; oddala skargę. M. K. (zwana dalej także jako "Strona") w dniu [...].07.2018 r.(data nadania przesyłki poleconej) złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014 - 2020. Przedmiotowy wniosek został poddany weryfikacji formalnej. W dniu 13.09.2018 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR skierował do Strony wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku. W ww. wezwaniu zawarto pouczenie, iż niedokonanie uzupełnień lub poprawek w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało wysłane na adres wskazany przez Stronę i skutecznie doręczone Stronie w dniu 19.09.2018 r. Termin na usuniecie braków formalnych we wniosku upływał w dniu 24.09.2018 r. W odpowiedzi na ww. Wezwanie w dniu 25.09.2018 r. (data nadania przesyłki poleconej) Strona złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR dokumentację dot. Wniosku o przyznania pomocy. W dniu 04.10.2018 r. (data nadania przesyłki poleconej) Strona złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wyjaśnienia dotyczące usunięcia braków formalnych we wniosku po wyznaczonym terminie. W dniu 12.10.2018 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej. Decyzja została skutecznie doręczona Stronie za pośrednictwem pełnoletniego domownika w dniu 17.10.2018 r. W dniu 30.10.2018 r. ( data nadania przesyłki poleconej) Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji z zachowaniem ustawowego terminu, w którym doprecyzowała, że uzupełnienia, które wpłynęły do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu 26.09.2018 r. należy potraktować jako prośbę o przywrócenie terminu. W dniu 08.11.2018 r .Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych. W dniu 19.11.2018 r. ( data nadania przesyłki poleconej) Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie, z zachowaniem ustawowego terminu. Uznając jego bezzasadność Prezes ARiMR postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie podnosząc m.in., że zgodnie z art.144Kpa: "W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań." Z kolei art. 58 Kpa stanowi: "§ 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. § 3. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne" W art. 58 § 1 i § 2 Kpa zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. (Termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu zaczyna biec dopiero od dnia ustania przyczyny i licząc od tego dnia wynosi 7 dni.) Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony termin. Czynności tej należy, zatem dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu. W ocenie organu odwoławczego M.K., nie dochowała 7 dniowego terminu do usunięcia braków formalnych we wniosku liczonego od dnia doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych. Wezwanie zostało doręczone Stronie w dniu 17.09.2018 r. a zatem termin do usunięcia braków formalnych dokumentów przypadał na dzień 24.09.2018 r. M. K. nie usunęła braków formalnych we wniosku w terminie przewidzianym przepisami prawa, albowiem dopiero w dniu 25.09.2018 r. (data nadania przesyłki poleconej) Strona złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wskazane w ww. wezwaniu dokumenty. W dniu 04.10.2018 r. (data nadania przesyłki poleconej) złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wyjaśnienia dotyczące usunięcia braków formalnych we wniosku po wyznaczonym terminie, ze względu na wystąpienie siły wyższej i niemożności złożenia poprawek w wyznaczonym terminie. Następnie, pismem odwoławczym z dnia 30.10.2018 r. doprecyzowała, że uzupełnienia, które złożyła do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu 25.09.2018 r. należy traktować jako jednoczesne złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych we wniosku. Strona wyjaśnia, iż nie mogła złożyć wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie ponieważ była chora i przedstawiła zaświadczenie lekarskie z dnia [...].10.2018 r. wydane przez Prywatny Oddział Chirurgiczny z Poradniami Specjalistycznymi "[...]" s. c., poświadczające że była leczona w poradni specjalistycznej w okresie od dnia 21.09.2018 r. do dnia 24.09.2018 r. Prezes ARiMR zauważa, iż w orzecznictwie i literaturze wyrażany jest pogląd, że zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez skarżącego z zachowaniem terminu osobiście, lub korzystając z pomocy innych osób. Organ odwoławczy zaznacza, iż z dostarczonego zaświadczenia lekarskiego z dnia [...].10.2018 r. (zostało wydane 9 dni po zakończeniu leczenia) nie wynika, żeby choroba M. K. miała charakter nagły, związany z brakiem możliwości podejmowania decyzji we własnym imieniu, np. w kwestii ustanowienia pełnomocnika. Jak wynika z dokumentacji sprawy Strona mieszka w jednym gospodarstwie domowym z pełnoletnimi domownikami (odbieranie przesyłek poleconych), czyli mogła również skorzystać z pomocy osób trzecich do dokonania czynności procesowej jaką jest uzupełnienie braków formalnych we wniosku. W tych okolicznościach argumentacja Strony dotycząca choroby i złożona dokumentacja potwierdzająca leczenie (a nie hospitalizację) nie usprawiedliwia nieusunięcia braków formalnych we wniosku w przewidzianym terminie. W ocenie organu odwoławczego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR słusznie uznał, że M. K. nie uprawdopodobniła braku swojej winy i nie uwiarygodniła stosowną argumentacją swojej staranności przy prowadzeniu swoich spraw zatem brak jest możliwości przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 i § 2 Kpa. Wyżej opisane postanowienie zaskarżyła M. K. domagając się jego uchylenia. Postanowieniu temu zarzuciła: 1. naruszenie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niedokładnym i błędnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a wskutek tego bezzasadną odmowę przywrócenia terminu na złożenie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" podczas gdy jako strona wnioskująca o przyznanie pomocy - spełniła wszystkie wymogi konieczne dla jej przyznania, zaś organ niestety nie rozpatrzył wniosku w sposób merytoryczny, co więcej organ błędnie zakwalifikowała chorobę (która spowodowała opóźnienie w uzupełnieniu braków formalnych) jako taką, która nie miała charakteru nagłego - podczas gdy w tamtym czasie kompletowała już dokumenty i chciała je wysłać w terminie - lecz z powodu niespodziewanej choroby nie mogła tego uczynić, zrobiła to jednak niezwłocznie po tym gdy stało się to możliwe, ponadto organ błędnie uznał, że jako strona mogła ustanowić pełnomocnika dla dokonania czynności w terminie - jednak nie było to możliwe właśnie z uwagi na chorobę (gdyby leczenie miało charakter planowany - wówczas byłoby to możliwe ponadto jako strona wykazała się starannością - z dokumentów wynika, że były one kompletowane niezwłocznie po otrzymaniu wezwania jednak choroba te czynności przerwała, o staranności świadczy również fakt niezwłocznego (1 dzień po terminie) dokonania czynności, z którą pozostawała w zwłoce, 2. z ostrożności naruszenie art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 58 § 1 i 2 poprzez niepotraktowanie uzupełnienia braków formalnych wniosku po terminie jako jednoczesnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku 3. naruszenie art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym w sytuacji opisanej powyżej organ administracji publicznej był obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, organ winien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu winien udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, organ winien poinformować stronę, że powinna prawidłowo złożyć wniosek o przywrócenie terminu - a nawet wezwać do uzupełnienia braków formalnych poprzez prawidłowe złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Rozstrzygając wyżej opisaną skargę przypomnieć należy, że zgodnie z art 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z cytowanym wyżej przepisem wnoszący prośbę powinien uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie na skutek takich zdarzeń za które nie ponosi odpowiedzialności. W prośbie o przywrócenie terminu powinien więc wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się go zachować. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Bogate orzecznictwo sądowe, które dokonało wykładni przepisu art. 58 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że strona względnie jej pełnomocnik powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych, oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od nich niezależna (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. Akt II OSK 1397/05 – lex nr 315129). Przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien nadto przyjąć tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tegoż miernika przywrócenia terminu nie byłoby zatem dopuszczalne gdyby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W nauce postępowania administracyjnego przyjmuje się z kolei, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy gdy nie mogła ona przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Jeśli jednak nawet taka przeszkoda nie istniała, ale strona miała podstawę do sądzenia, że istnieje należy uznać, że niedopełnienie czynności procesowej było niezawinione (E. Iserzon J. Starościak k.p.a. komentarz wyd. IV str.136-137). Co niemniej istotne prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem tej prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 kpa). Z akt sprawy niespornie wynika, że skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku o przyznanie pomocy 1 dzień po terminie, a mianowicie 25 września 2018 r. Tegoż dnia tj. 25 września 2018 r. ani w przeciągu kolejnych 7 dni nie złożyła jednak wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie pomocy. Ów 7 - dniowy termin upływał w dniu 2 października 2018 r. Strona natomiast złożyła wyjaśnienia dotyczące usunięcia braków formalnych wniosku w dniu 4 października 2018 r. Wyjaśnienia te nie zawierały wniosku o przywrócenie terminu. Wniosek taki został sformułowany dopiero w odwołaniu z dnia 30 października 2018 r. od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] odmawiającej przyznania skarżącej płatności. Powyższe oznacza, iż 7 dniowy termin przewidziany w art. 58 § 2 kpa nie został przez skarżącą zachowany czego organ z niewiadomych względów nie eksponuje ograniczając się do wykazania, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu w przypadku uzupełnienia braków wniosku nastąpiło bez jej winy. Odnosząc się do tej kwestii sąd uznaje, iż argumentacja organu jest po części trafna. Niewątpliwie skarżąca była leczona w poradni specjalistycznej w okresie od dnia 21 września 2018 r. do dnia 24 września 2018 r. Leczenie w poradni nie jest leczeniem szpitalnym a tylko pobyt w szpitalu jest równoznaczny z usprawiedliwioną nieobecnością w pracy, oraz z usprawiedliwieniem uchybień terminom dla dokonania określonych czynności mających znaczenie prawne i to niezależnie od tego czy tenże pobyt odnosi się do całego okresu pozwalającego na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, czy choćby tylko do jednego dnia. Sąd zauważa nadto, iż zaświadczenie lekarskie dotyczące leczenia w przychodni zostało wydane 9 dni po jego zakończeniu i nie jest równoznaczne z uznaniem niezdolności do pracy w terminie tamże wskazanym z dodatkowym zastrzeżeniem, iż chory nie może chodzić. To zaś oznacza, iż skarżąca nie wykazała, iż w okresie od 21 września do 24 września 2018 r. nie mogła uzupełnić braków złożonego wniosku o przyznanie pomocy, ani tym bardziej, że w dniu 25 września 2018 r. nie mogła wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Nie sposób zgodzić się ze skargą, iż wniosek o przywrócenie terminu, który został złożony de facto dopiero w odwołaniu od decyzji odmawiającej przyznania pomocy organ winien wyinterpretować z wcześniejszej korespondencji skarżącej. W ocenie sądu nie wynikał on bowiem ani z dokumentacji złożonej w dniu 25 września 2018 r., ani z wyjaśnień nadanych do organu drogą pocztową w dniu 4 października 2018 r., ale nawet gdyby istotnie tak było to "wniosek" ten należałoby uznać za złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 58 § 2 kpa. Końcowo sąd podnosi, że w sprawach dotyczących przyznania pomocy finansowej na operacje "Premia dla młodych rolników" zastosowanie ma m.in. art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem (...) – Dz.U. z 2018 r. poz. 627. Z przepisu tego wynika, że w postępowaniu w sprawach o przyznanie pomocy organ, przed którym to postępowanie toczy się udziela stronom, ale na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. To zaś oznacza, iż ze stosowaną inicjatywą w omawianej materii musi wystąpić strona, a zatem obowiązki organu zostają tu ograniczone w porównaniu z tymi które wynikają z przepisów kpa. Mając powyższe na względzie sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. uznając tym samym iż żaden z zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie.