V SA/Wa 116/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie) z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz M.P. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi M.P. (dalej jako Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z [...] stycznia 2014r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] września 2013r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją z [...] września 2013r. nr [...] określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w wysokości 1.684.867 zł z tytułu produkcji wyrobu akcyzowego – tytoniu do palenia za okres rozliczeniowy marzec 2010r. Następnie postanowieniem z [...] września 2013r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. nadał powyższej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Pismem z 1 października 2013r. (data nadania) skarżący złożył odwołanie na powyższą decyzję z [...] września 2013r. Ponadto pismem z 29 października 2013r. (data nadania) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z [...] września 2013r. Postanowieniem z [...] grudnia 2013r., Dyrektor Izby stwierdził, że odwołanie z 1 października 2013r. na decyzję z [...] września 2013r. wniesione zostało z uchybieniem terminu. Natomiast zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2014r. nr [...] Dyrektor Izby odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania na decyzję Naczelnika Urzędu z [...] września 2013r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że skarżący nie spełnił dwóch przesłanek do przywrócenia terminu. Zdaniem organu odwoławczego profesjonalny pełnomocnik skarżącego wnosząc zażalenie winien, w pierwszej kolejności, ustalić termin otrzymania postanowienia przez stronę i wnosząc środek zaskarżenia, ewentualnie wnieść jednocześnie podanie o przywrócenie terminu do dokonania powyższej czynności. Natomiast w sprawie skarżący złożył odwołanie w dniu 1 października 2013r., a wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w dniu 29 października 2013r. Pismem z [...] marca 2014r. strona złożyła skargę na postanowienie organu II instancji z [...] stycznia 2014r. wnosząc m.in. o jego uchylenie, a także o zaliczenie w poczet materiału dowodowego dokumentów w postaci: oświadczenia M.P. z [...] stycznia 2014 r., oświadczenia A.B. z [...] stycznia 2014 r. na okoliczność potwierdzenia, że M.P. odebrał i mógł zapoznać się z treścią decyzji Naczelnika Urzędu z [...] września 2013 r. dopiero w dniu 28 września 2013 r., istnienia w budynku przy ul. Z. w W. praktyki polegającej na przekazywaniu korespondencji urzędowej kierowanej do lokatorów ochronie budynku, a przez to wadliwości doręczeń w świetle przepisów procedury podatkowej. Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka A.B. i M.P. na okoliczność potwierdzenia, że skarżący otrzymał informację o wydanej w jego sprawie decyzji drogą elektroniczną dopiero w dniu 28 września 2013r., a także faktycznych okoliczności doręczenia stronie tej decyzji. Wyrokiem z dnia 26 września 2014r., sygn. akt V SA/Wa 887/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2014 r. wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W wyniku złożenia przez Skarżącego skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt I 11/15 uchylił wyrok WSA z dnia 26 września 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej, iż w tej sprawie nieprawidłowa była dokonana przez Sąd I instancji ocena, że organ właściwie ustalił datę doręczenia skarżącemu decyzji o określeniu zobowiązania akcyzowego. W konsekwencji skutkowało to przedwczesnym uznaniem, że skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem terminu, a dalszej konsekwencji - przedwcześnie odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie zwrócił należytej uwagi na specyfikę postępowania administracyjnego, które doprowadziło do wydania przez organ postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżania (w tym wypadku: odwołania), jest rozstrzygnięciem zamykającym drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji, co powoduje, że powinno być ono wydawane w takich sprawach, w których nie ma wątpliwości po pierwsze co do tego, że w ogóle doszło do uchybienia terminu, a dopiero w dalszej kolejności co do tego, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu. Wydanie takiego postanowienia jest zatem możliwe jedynie wówczas, gdy nie ma wątpliwości co do tego, że doszło do przekroczenia terminu. W sytuacji zatem niewyjaśnionych wątpliwości co do tego, czy doszło do uchybienia terminu, nie jest możliwe rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia tego terminu. Wydanie postanowienia na podstawie art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami co do tego, czy termin ustawowy do wniesienia środka odwoławczego został przez stronę zachowany. NSA podkreślił, że przeprowadzenie oceny dotyczącej zaistnienia w sprawie przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania powinno było zostać poprzedzone nie pozostawiającym żadnych wątpliwości rozstrzygnięciem dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminu. Kwestia prawidłowości doręczenia decyzji nie mogła być pominięta przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, gdyż dotyczy okoliczności faktycznych stanowiących podstawę do jej rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonanie w tym zakresie w tej sprawie oceny przez Sąd I instancji, niepoprzedzonej żadnym postępowaniem dowodowym, zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i sądowego, w sytuacji, gdy skarżący kwestionował ustalenia organu dotyczące doręczenia i przedstawiał na tę okoliczność wnioski dowodowe, uznać należy za naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie NSA uznać należy, iż wobec braku prawidłowego rozstrzygnięcia zasadniczych wątpliwości do tego, czy w ogóle doszło do uchybienia tego terminu, a jeśli tak, to czy zachowano termin do wniesienia wniosku o jego przywrócenie, pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, naruszałoby art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, co trafnie zarzuca skarga kasacyjna. Powyższe okoliczności nie zostały ustalone w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Nie przeprowadzono bowiem żadnego postępowania dowodowego weryfikującego twierdzenia skarżącego dotyczące nieprawidłowości w doręczeniu, a także w zachowaniu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Wobec zarzutów, które sformułował skarżący w skardze i złożonych przez niego wniosków dowodowych, nieprawidłowe było oparcie się Sądu I instancji w zaskarżonym wyroku wyłącznie na ustaleniach organu i uznanie braku potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego dotyczącego okoliczności podnoszonych przez skarżącego. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę miał na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 października 2016 r., sygn. akt I GSK 11/15 uchylił wyrok tut. Sądu z 26 września 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 887/14 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd rozpoznając ponownie niniejszą sprawę na podstawie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) pozostawał związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w powyżej opisanym wyroku NSA. Podkreślić należy, że wykładnia prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie nie tylko sąd, lecz także organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także strony postępowania. Art. 190 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić wykładni prawa dokonanej przez NSA w jego wcześniejszym orzeczeniu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) NSA oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (patrz: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, LEX nr 526493; z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, LEX nr 594010). Mając na uwadze powyższe Sąd zobligowany był do przyjęcia i zastosowania wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny we wspomnianym już wyroku z 21 października 2016 r. o sygn. akt I GSK 11/15. NSA uwzględniając skargę kasacyjną wskazał, że nieprawidłowe było oparcie się Sądu I instancji w zaskarżonym wyroku wyłącznie na ustaleniach organu i uznanie braku potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego dotyczącego okoliczności podnoszonych przez skarżącego. Tym samym - wobec braku prawidłowego rozstrzygnięcia zasadniczych wątpliwości co do tego, czy w ogóle doszło do uchybienia tego terminu, a jeśli tak, to czy zachowano termin do wniesienia wniosku o jego przywrócenie - pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, naruszałoby art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Sąd kasacyjny podkreślił przy tym, że powyższe okoliczności nie zostały ustalone w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Nie przeprowadzono bowiem żadnego postępowania dowodowego weryfikującego twierdzenia skarżącego dotyczące nieprawidłowości w doręczeniu aktu administracyjnego, a także w zachowaniu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Wobec zarzutów, które sformułował skarżący w skardze i złożonych przez niego wniosków dowodowych, jak również stosując się do przywołanej regulacji art. 190 p.p.s.a., uznać należy, iż Dyrektor Izby Celnej w Warszawie nie ustalił jednoznacznie dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się siedmiodniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, a tym samym postanowienie z dnia [...] stycznia 2014 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W prowadzonym postępowaniu organy winny zatem ponownie rozpatrzyć sprawę, mając na względzie wskazane powyżej rozważania Sądu, ze szczególnym uwzględnieniem cyt. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 litera c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika (w tym przypadku radcy prawnego) reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz wynagrodzenia radcy prawnego.