V SA/Wa 1165/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi G. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia ... maja 2019 r., nr ... w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez G. Z. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora III Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...].04.2019r znak [...] w przedmiocie zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym : Dyrektor III Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku G. Z. na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 25.01.2019r nr [...] , obejmującego zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń za luty - grudzień 2015r na kwotę 20.792,30 zł należności głównej. W celu wyegzekwowania dochodzonych należności Dyrektor III Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie dokonał następujących czynności egzekucyjnych, na podstawie zawiadomień z dnia: - 25.01.2019r nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. S.A. (doręczone wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 12.02.2019r); - 06.02.2019r nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w I. S.A. (doręczone w dniu 25.02.2019r). W dniu 19.02.2019r wpłynęło do Dyrektora III Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie pismo z dnia 18.02.2019r, w którym G. Z. wniósł o uchylenie tytułu wykonawczego nr [...] oraz skargę na zajęcie egzekucyjne nr [...]. Uzasadniając wniesione pismo dłużnik stwierdził, że działania Dyrektora ZUS, biorąc pod uwagę stan faktyczny od 2011r., naruszają w sposób rażący unormowania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kodeks postępowania administracyjnego, zasady współżycia społecznego oraz zasady prawne państwa prawa. Zdaniem skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym, które jest postępowaniem odrębnym od postępowania, którego efektem było wydanie decyzji o zwrocie świadczeń rentowych, podstawową zasadą jest dążenie do ustalenia prawdy obiektywnej. Wyroki sądów cywilnych posiadają status dowodów. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego, którego podstawą jest jedynie wyrok sądu cywilnego narusza zasadę prawdy obiektywnej. W dalszej części pisma G. Z. , powołując liczne orzecznictwo sądów administracyjnych, kwestionował wydane przez ZUS decyzje o zwrocie świadczeń rentowych. Pismem z dnia 26.02.2019r znak [...] Dyrektor III Oddziału ZUS w Warszawie wezwał G. Z. o sprecyzowanie żądania zawartego w piśmie z dnia 18.02.2019r. W dniu 20.03.2019r wpłynęło do organu egzekucyjnego pismo dłużnika z dnia 19.03.2019r, który wskazał, że żądanie przez ZUS sprecyzowania żądań nie jest zasadne. Żądania i podniesione okoliczności są na tyle jasne, że organ w swoim wezwaniu odnosi się do części z nich. Pozostawienie żądań zgłoszonych zgodnie z ustawą o egzekucji w administracji nakłada na organ obowiązek wydania w tej sprawie odpowiednich aktów administracyjnych wraz z uzasadnieniem, wykładnią przepisów prawnych oraz wskazanie drogi odwoławczej. Postanowieniem z dnia [...] .04.2019r. znak [...] Dyrektor III Oddziału ZUS w Warszawie uznał złożone przez G. Z. zarzuty za niezasadne. Po rozpoznaniu zażalenia, wskazanym na wstępie postanowieniem, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ omówił zarzuty podniesione w piśmie skarżącego, wskazując jednocześnie, że ponieważ G.Z. odmówił skonkretyzowania zarzutów , organ był zmuszony sam dokonać interpretacji złożonego pisma , gdyż zakres zgłoszonych w postępowaniu przez stronę żądań i wniosków winien być odczytywany według ich treści, a organ administracji publicznej powinien rozpatrzyć sprawę co do jej istoty w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma. Dalej organ wskazał, że z treści pisma z dnia 19.02.2019r, uzupełnionego pismem z dnia 19.03.2019r wynika, że intencją G. Z. było wniesienie zarzutu nieistnienia obowiązku (pkt 1), zarzutu niedopuszczalności egzekucji (pkt 6) oraz zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (pkt 8) . Następnie organ omówił przyczyny, dla których uznał zgłoszone zarzuty za niezasadne. Od powyższego postanowienia G. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania . Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Zdaniem strony uzasadnienie decyzji organu nadzorczego nie spełnia wymogów art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił swoje stanowisko co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga podlega oddaleniu. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Należy także dodać, że skarga podlegała rozpoznaniu w trybie uproszczonym. Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca określił w art. 119 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że jest ono prawidłowe. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4. błąd co do osoby zobowiązanego; 5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Skarżący wniósł zarzuty, które prawidłowo zostały zakwalifikowane jako określone w pkt 1, 6 i 8 art. 33 u.p.e.a. Trafnie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym pojęcie "nieistnienia obowiązku", określone w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., odnosi się przede wszystkim do sytuacji, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, czy też decyzja taka została co prawda wydana, lecz następnie ją uchylono bądź stwierdzono jej nieważność albo wygaśnięcie, względnie obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. W spawie niniejszej Sąd podziela stanowisko Dyrektora IAS , że instytucja zarzutów nie służy zwalczaniu podstaw faktycznych i prawnych decyzji , bądź decyzji wprawdzie nieostatecznej, ale już wykonalnej z racji nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Do tego służy zaskarżenie decyzji w zwykłym toku instancji (odwołanie) albo też w odniesieniu do decyzji ostatecznej - skorzystanie z jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji takiej decyzji przewidzianych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 145 § 1, art. 156 § 1, czy też art. 155 K.p.a.). W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy z dnia 25.01.2019r nr [...] został wystawiony w oparciu o decyzję Dyrektora III Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...].10.2016r nr [...] o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 20.792,26 zł. Od powyższej decyzji G. Z. wniósł odwołanie, które zostało jednak oddalone przez Sąd Okręgowy w [...] VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (wyrok z dnia [...].04.2017r. sygn. akt [...]). Następnie Sąd Apelacyjny w [...] III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (wyrok z dnia [...].06.2018r sygn. akt [...]) oddalił wniesioną od tego wyroku apelację. Oznacza to, że przedmiotowa decyzja stała się prawomocna i w postępowaniu egzekucyjnym nie może być kwestionowana. Stanowi podstawę do przyjęcia, że tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o istniejący tytuł egzekucyjny. Również pozostałe zarzuty nie są zasadne. Organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił dlaczego egzekucja jest dopuszczalna i dlaczego nie można uznać zastosowanego środka egzekucyjnego za zbyt uciążliwy. W sprawie niniejszej egzekwowany obowiązek to nienależnie pobrane świadczenia, którego wysokość została określona decyzją Dyrektora III Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] .10.2016r nr [...] . Obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot, tj. Dyrektora III Oddziału ZUS w Warszawie oraz spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec powyższego, egzekucję administracyjną należało uznać za dopuszczalną i przystąpić do niej. Postępowanie egzekucyjne wszczęte na wniosek wierzyciela lub z urzędu, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązków poddanych egzekucji administracyjnej. Egzekucyjne postępowanie w administracji to zorganizowany ciąg czynności procesowych podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz inne podmioty w celu przymusowego wykonania obowiązków objętych egzekucją administracyjną. Zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przepis ten statuuje zatem dwie zasady: zasadę celowości, czyli podejmowanie w toku postępowania takich postanowień i innych czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez zobowiązanego spoczywającego na nim obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Słusznie organ zauważył, że przepis ten nie określa które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe, co musi stanowić przedmiot odrębnej oceny w każdym konkretnym przypadku, przy uwzględnieniu tego, że specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, iż zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe. Sąd podziela pogląd organu, że zajęcie rachunku bankowego jest, co do zasady, uznawane za najłagodniejszy środek przymusu. Taki pogląd został wyrażony m.in. w wyrokach: WSA w Warszawie z dnia 01.07.2007r, sygn. akt III SA/Wa 403/07; WSA w Krakowie z dnia 17.02.2011r, sygn. akt I SA/Kr 2090/10 oraz WSA w Olsztynie z dnia 14.03.2013r, sygn. akt I SA/Ol 72/13, zgodnie z którymi egzekucja z rachunków bankowych nie jest zaliczana do kategorii najbardziej uciążliwych. Natomiast sama konieczność spełnienia celu postępowania egzekucyjnego jakim jest dążenie organu egzekucyjnego do przymusowego wykonania obowiązku, nie świadczy automatycznie o stosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Również za nietrafny należy uznać zarzut dot. naruszenia art. 6, 7, 7a § 1, 8 § 1, 10, 11, 12, 13, 67 § 1 i 2, 75, 77, 80, 81, 81a, 86, 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. Po pierwsze należy zauważyć, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na specyfikę postępowania egzekucyjnego, znacznie ograniczone zastosowanie ma np. wynikająca z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż całe postępowanie toczy się wyłącznie w oparciu o dokumenty urzędowe, zgromadzone w postępowaniu egzekucyjnym oraz o dokumenty i inne dowody przedłożone przez zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. W postępowaniu egzekucyjnym w zasadzie nie prowadzi się postępowania dowodowego, gdyż jest wszczynane po zakończeniu postępowania , które doprowadziło już do ustalenia istnienia obowiązku lub uprawnienia. A postępowanie egzekucyjne ma wyłącznie na celu przymusowe doprowadzenie do realizacji wykonania tego obowiązku prawnego. Reasumując , w ocenie Sądu, brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości badanego rozstrzygnięcia, gdyż znajduje ono w pełni potwierdzenie w obowiązującym stanie prawnym oraz okolicznościach faktycznych. Z tych względów skarga podlega oddaleniu w oparciu o art. 151 p.p.s.a