V SA/Wa 1166/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów (obecnie Minister Inwestycji i Rozwoju) z dnia (....) kwietnia 2017 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu środków przekazanych na dofinansowanie projektu; oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. P. (dalej "skarżąca", "strona", "beneficjent") jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów z [...] kwietnia 2017 r. znak [...], uchylająca decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z [...] września 2016 r. w części dotyczącej określenia okresów, za jakie powinny zostać naliczone odsetki jak dla zaległości podatkowych i w tym zakresie ponownie orzekająca, a w pozostałym zakresie utrzymująca tę decyzję w mocy. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. [...] sierpnia 2009 r. skarżąca zawarła z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości umowę o dofinansowanie nr [...], której przedmiotem było dofinansowanie projektu "[...]". Celem projektu, określonym przez beneficjenta w biznesplanie, stanowiącym załącznik do wniosku o dofinansowanie, który z kolei stanowi integralny dokument załączany do umowy o dofinansowanie, został określony jako: "[...]". Realizacja tego celu, zgodnie z informacjami zawartymi przez beneficjenta we wniosku o dofinansowanie, miała zostać wyrażona w osiągnięciu następujących wskaźników produktu: liczba wdrożonych systemów B2B -1 szt. liczba przedsiębiorstw objętych systemem B2B - 3 szt. procesy biznesowe objęte systemem B2B - 3 szt. liczba nabytych wartości niematerialnych i prawnych - 3 szt. liczba roboczogodzin prac wdrożeniowych - 349 oraz wskaźnika rezultatu - wzrost przychodów ze sprzedaży związany z wdrożeniem systemu B2B - 77 000 PLN. W biznesplanie beneficjent podał, iż realizacja wskaźnika nr 1. nastąpi poprzez "stworzenie zintegrowanego systemu zarządzania, który pozwoli na automatyczną komunikację handlową oraz koordynacje działań pomiędzy Wnioskodawcą a jego partnerami". Osiągnięcie drugiego wskaźnika, zgodnie z deklaracją Beneficjenta w biznesplanie miało wiązać się z objęciem w ramach realizacji projektu trzech podmiotów "na które składać się będzie Wnioskodawca, Spółka K. oraz Spółka S., która świadczy usługi informatyczne na rzecz klientów Wnioskodawcy, wspierające sprzedaż sprzętu IT". Ponadto system B2B będący przedmiotem projektu miał objąć trzy procesy biznesowe: proces realizacji zamówień, proces zarządzania gospodarką magazynową oraz proces obsługi sprzedaży. Dodatkowo projekt zakładał zakup licencji dwóch modułów (Logistyka i Administracja) oraz licencji Portalu Integracji Handlowej. Zgodnie z informacjami w biznesplanie wdrożenie systemu wymagało 349 roboczogodzin prac związanych z przygotowaniem i instalacją środowiska systemowego, konwersją danych, ich migracją oraz uruchomieniem systemu. Projekt miał zostać zrealizowany w okresie od [...] czerwca 2009 r. do [...] sierpnia 2010 r. Jednocześnie postanowienia umowy zobowiązały beneficjenta do osiągnięcia założonych celów projektu oraz do utrzymania trwałości projektu przez okres co najmniej 3 lat od dnia zakończenia realizacji projektu, a w szczególności do kontynuowania działalności będącej przedmiotem dofinansowania. Zgodnie z § 8 ust. 1 umowy o dofinansowanie, beneficjent zobowiązany był do osiągnięcia wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie. W ramach realizowanego projektu, beneficjent otrzymał dofinansowanie ze środków unijnych (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego) oraz ze środków budżetu państwa (w proporcjach 85% kwoty dofinansowania ze środków EFRR oraz 15% kwoty dofinansowania w formie dotacji celowej z budżetu państwa) z tytułu refundacji w łącznej kwocie 97 780,00 zł, w tym następujące kwoty w ramach kolejnych wniosków o płatność: nr [...] w dwóch częściach w dniu [...] listopada 2009 r. w wysokości 19 800,00 zł, nr [...] w dwóch częściach w dniu [...] września 2010 r. w wysokości 17 780,00 zł, nr [...] w dwóch częściach w dniu [...] grudnia 2010 r. w wysokości 60 200,00 zł. W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] marca 2012 r. kontroli przez Regionalną Instytucję Finansującą ([...] Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości sp. z o.o. - zwana dalej "RIF") wskazano istotne zastrzeżenia w stosunku do opisu zawartego we wniosku o dofinansowanie. W związku ze stwierdzonym brakiem wdrożenia przez beneficjenta systemu typu B2B, następujące wskaźniki uznano za nieosiągnięte: wskaźniki produktu: "Liczba wdrożonych systemów B2B", "Liczba przedsiębiorców objętych systemem B2B", "Procesy biznesowe objęte systemem B2B" oraz wskaźnik rezultatu "Wzrost przychodów ze sprzedaży związany z wdrożeniem systemu B2B". Ponadto zgłoszono zastrzeżenia dotyczące braku oznaczeń unijnych na zakupionym przez beneficjenta w ramach projektu systemie informatycznym oraz w odniesieniu do procedury wyboru dostawcy dwóch modułów systemu. W konsekwencji stwierdzono, iż projekt nie został zrealizowany zgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie a Beneficjent tym samym naruszył § 3 ust. 1 pkt 1 umowy o dofinansowanie. [...] sierpnia 2013 r. RIF przeprowadziła ponowną kontrolę projektu w siedzibie beneficjenta. W toku kontroli potwierdzono wystąpienie nieprawidłowości w zakresie braku osiągnięcia celów projektu, w terminie określonym umową o dofinansowanie, w tym brak osiągnięcia wskaźników produktu zaplanowanych do zrealizowania w okresie realizacji projektu. Ponadto stwierdzono, iż beneficjent nie wypełnił obowiązków informacyjnopromocyjnych w stosunku do realizowanego projektu, wynikających z § 11 ust. 3 umowy o dofinansowanie. Mając na uwadze powyższe, pismem z [...] sierpnia 2013 r. sygn. [...], PARP rozwiązała umowę o dofinansowanie nr [...] i wezwała beneficjenta do zwrotu wypłaconego dofinansowania w wysokości 97 780,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczonymi za okres od dnia wypłaty środków do dnia ich zwrotu. Beneficjent nie dokonał zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami. W związku z tym, decyzją z [...] września 2016 r. nr [...] Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, działając jako Instytucja Wdrażająca, zobowiązała skarżącą do zwrotu kwoty w wysokości 97 780,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek beneficjenta do dnia dokonania zwrotu. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania, Minister Rozwoju i Finansów decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] uchylił decyzję PARP w części określenia okresów, za jakie powinny zostać naliczone odsetki jak dla zaległości podatkowych i w tym zakresie orzekł, iż prawidłowy okres naliczania odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych to: - od kwoty w wysokości 16 830,00 zł wypłaconej z EFRR, od dnia przekazania środków, tj. [... listopada 2009 r. do dnia zwrotu, - od kwoty w wysokości 2 970,00 zł wypłaconej z budżetu Państwa, od dnia przekazania środków, tj. [...] listopada 2009 r. do dnia zwrotu, - od kwoty w wysokości 15 113,00 zł wypłaconej z EFRR, od dnia przekazania środków, tj. [...] września 2010 r. do dnia zwrotu, - od kwoty w wysokości 2 667,00 zł wypłaconej z budżetu Państwa, od dnia przekazania środków, tj. [...] września 2010 r. do dnia zwrotu, - od kwoty w wysokości 51 170,00 zł wypłaconej z EFRR, od dnia przekazania środków, tj. [...] grudnia 2010 r. do dnia zwrotu, - od kwoty w wysokości 9 030,00 zł wypłaconej z budżetu Państwa, od dnia przekazania środków, tj. [...] grudnia 2010 r. do dnia zwrotu, z zastrzeżeniem, iż z ww. okresów naliczania odsetek jak dla zaległości podatkowych wyłączony zostaje okres od [...] grudnia 2013 r. (data doręczenia Stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania I instancji) do [...] października 2016 r. (data doręczenia Stronie decyzji organu I instancji) oraz od [...] listopada 2016 r. (dzień następny po upływie terminu na wydanie decyzji w II instancji) do dnia doręczenia niniejszej decyzji. W pozostałym zakresie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, iż przeprowadzone postępowanie dowodowe, uwzględniające oględziny systemu w siedzibie beneficjenta, w siedzibie partnera projektu – K. S.A., przesłuchania świadków ze strony beneficjenta oraz firmy odpowiedzialnej za wdrożenie systemu – I. Sp. z o.o. a także opinię niezależnego biegłego sądowego z zakresu informatyki potwierdziło, iż system będący przedmiotem wsparcia w ramach przedmiotowego projektu nie spełnia wymogów i cech stawianych systemom B2B w ramach działania 8.2 POIG, których spełnienie zostało zadeklarowane przez beneficjenta w dokumentacji projektowej. W ocenie Ministra, przede wszystkim nie można uznać celu projektu za spełniony, z uwagi na brak wykazania przez beneficjenta prowadzenia współpracy z firmą S. Sp. z o.o. przy korzystaniu z systemu B2B objętego projektem. W toku postępowania stwierdzono ponadto brak dokumentacji przedwdrożeniowej, która potwierdzałaby istnienie autonomicznych systemów informatycznych u wszystkich trzech partnerów zaangażowanych w realizację projektu, które umożliwiałyby wdrożenie narzędzia B2B. Zgodnie z informacjami zawartymi w biznes planie wdrożenie systemu B2B miało polegać na zintegrowaniu modułów systemu automatyzacji wymiany informacji z pierwotnie stosowanym w firmie systemem informatycznym, w tym przewidziane były prace dotyczące przeniesienia danych z eksploatowanego systemu do nowej aplikacji. W wyniku realizacji projektu wdrożono zaś nowy system M. oraz Portal Integracji Handlowej. Nie został przedstawiony wewnętrzny system, który miał być zintegrowany z systemem M. Jak zostało wykazane, wdrożony w ramach projektu system M. jest autonomicznym systemem informatycznym. Zdaniem Ministra, opisane niezgodności systemu B2B z wymogami Rozporządzenia PARP oraz umowy o dofinansowanie, decydują o niekwalifikowalności całego projektu i skutkują zaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. W przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p., ponieważ Beneficjent wykorzystał dofinansowanie niezgodnie z przeznaczeniem określonym Rozporządzeniu PARP oraz w umowie, tzn. nie stworzył w ramach projektu systemu B2B, odpowiadającego definicji i warunkom określonym w ww. dokumentach. Ponadto system nie osiągnął funkcjonalności w stosunku do partnera gospodarczego - firmy S. sp. z o.o., co stanowi naruszenie celu określonego przez beneficjenta w ramach umowy o dofinansowanie. Jak dalej wyjaśnił Minister, zgodnie z definicją legalną systemu B2B, system informatyczny będący przedmiotem projektu miał służyć automatycznej komunikacji oraz koordynacji działań między trzema przedsiębiorcami, jednocześnie beneficjent w biznesplanie wskazał podmioty mające być objęte działaniem systemu. W związku z brakiem wdrożenia systemu o cechach wskazanych przez beneficjenta w biznesplanie, stanowiącym integralną część umowy o dofinansowanie oraz nawiązaniem współpracy w ramach realizacji projektu tylko z jednym z partnerów gospodarczych należy uznać, że nie została spełniona przesłanka zawarta w definicji systemu B2B wskazana w Rozporządzeniu PARP. Ponadto w opinii organu, ww. niezgodności systemu B2B z wymogami Rozporządzenia PARP, w tym nieosiągnięcie wskaźnika produktu "liczba przedsiębiorstw objętych systemem B2B - 3 szt.", jednoznacznie wskazują, iż beneficjent wykorzystał środki przeznaczone na realizację projektu niezgodnie z umową, a więc z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. W wyniku zaistnienia tych okoliczności spełniona została przesłanka określona w art. 207 ust. 1 u.f.p. umożliwiająca PARP dochodzenie zwrotu środków przekazanego wsparcia w trybie wynikającym z tego przepisu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie. Zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 105 k.p.a. w bezpośrednim związku z art.70 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na nieumorzeniu postępowania z uwagi na fakt jego przedawnienia, zważywszy, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, terminem tym jest dzień przekazania środków wydatkowanych niezgodnie z prawem, w związku z czym przedawnienie nastąpiło najpóźniej 1 stycznia 2015 r. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 207 oraz 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej jako ufp) w zw. z art. 98 rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006 z dnia 14 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (dalej rozporządzenie nr 1083/2006) w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (dalej: uzpr) poprzez naruszenie zasad zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów związanych z realizacją środków europejskich, tj. zobowiązanie beneficjenta do zwrotu środków z tytułu obniżenia dofinansowania pomimo braku wykazania przez organ administracji konstytutywnych przesłanek w szczególności w postaci: niewdrożenia i nie objęcia systemem wystarczającej liczby podmiotów (Symtec sp. z o.o.), wystąpienia (potencjalnej) szkody w budżecie Unii Europejskiej, a nadto, niezależnie od zarzutów wskazanych w pkt I - II, 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa poprzez przyjęcie, że sam fakt nieprzeprowadzenia oględzin w siedzibie firmy S. sp. z o.o. i przesłuchania prezesa tej spółki dowodzi faktu niewdrożenia i nieobjęcia tego podmiotu systemem B2B biorąc pod uwagę, że brak dowodu nie może stanowić dowodu na fakt, istnienia bądź nieistnienia okoliczności faktycznej (objęcia S. sp. z o.o. systemem B2B), 4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa, art. 31 § 3 kpa, art. 75 kpa, art. 77 kpa, art. 78 § 1 kpa oraz art. 80 kpa poprzez oddalenie wniosków dowodowych zgłaszanych przez skarżącą, w tym w szczególności o przeprowadzenie dowodu z: - opinii biegłego z opinii biegłego z zakresu informatyki, w osobie biegłego z listy Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu, - opinii prof. dr hab. W. A., prof. zw. UEP, kierownika katedry Informatyki Ekonomicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu z dnia 19 listopada 2015 roku, - przesłuchania M. F., - przesłuchania uzupełniającego A. F., - przesłuchania uzupełniającego B. M., - przesłuchania uzupełniającego M. M., w sytuacji, gdy nie ustalono wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a nadto organ administracji przyjął stanowisko odmienne z okolicznościami zgłaszanymi przez beneficjenta, a których wykazaniu służyły zgłaszane przez skarżącą wnioski dowodowe, znaczna część okoliczności sprawy została ujawniona w postępowaniu po pierwszym przesłuchaniu świadków i zasadnym było ich uzupełniające przesłuchanie; 5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 kpa i 107 § 3 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności: a) pominięcie zbadania kwestii przedawnienia, b) niewyjaśnienia na czym miałaby polegać wykorzystanie środków przeznaczonych na realizację projektu niezgodnie z umową, c) niewskazanie przez organ, na podstawie których dowodów stwierdził, ze nie doszło do realizacji projektu, z uwzględnieniem konkretnych świadków i fragmentów ich zeznań. Powyższe zarzuty skarżąca rozwinęła w motywach skargi, w sposób obszerny je uzasadniając. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, w związku z czym sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Ministra Rozwoju i Finansów z [...] kwietnia 2017 (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2005, nr 249, poz. 2104 ze zm.) w zakresie dotyczącym środków w wysokości 19 800,00 zł wypłaconych skarżącej do 31 grudnia 2009 r. (zgodnie z art. 111 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych /Dz. U. 2009 nr 157, poz. 1241/) oraz przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. , poz. 885 ze zm. dalej "u.f.p.") w zakresie pozostałych środków w wysokości 77 980,00 zł, wypłaconych po 1 stycznia 2010 r. Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem lub z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Zgodnie z art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Przesłanki zwrotu środków określone w art. 211 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych są tożsame z przesłankami określonymi w art. 207 u.f.p. W przedmiotowej sprawie procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p. ( i odpowiednio art. 208 , ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych) stanowi umowa o dofinansowanie projektu zawarta 11 sierpnia 2009 r. pomiędzy skarżącą a Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości. W § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie strona zobowiązała się do zrealizowania projektu w pełnym zakresie, zgodnie z umową i jej załącznikami, w szczególności opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie, stanowiącym załącznik nr 1 do umowy, obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego oraz wytycznymi Ministra Rozwoju Regionalnego dotyczącymi Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Nie powielając wszystkich ustaleń organu, szczegółowo wymienionych w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a które sąd uznaje za prawidłowe, należy stwierdzić, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego, skarżąca dopuściła się naruszenia wskazanych postanowień umowy o dofinansowanie, albowiem nie zrealizowała projektu zgodnie z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie. System będący przedmiotem projektu nie spełnia wymogów i cech stawianych systemom B2B w ramach działania 8.2 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, określonym w § 3 ust. 1 pkt 1 i § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z 13 sierpnia 2008 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej na wspieranie tworzenia i rozwoju gospodarki elektronicznej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007 – 2013 (Dz. U. z 2008 r., nr 153, poz. 956 z późn. zm.). Skarżąca nie wykazała współpracy przy korzystaniu z sytemu B2B firmy S. sp. z o.o., która została wskazana we wniosku jako jeden z dwóch dodatkowych (poza skarżącą) podmiotów, biorących udział w realizacji projektu. Spełnienie tych wymogów skarżąca zadeklarowała w dokumentacji projektowej. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy zbadał wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Wobec powyższego zarzuty skarżącej natury procesowej, w szczególności co do braku wyczerpującego wyjaśnienia sprawy i oddalenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów z przesłuchania po raz kolejny 3 świadków i 1 nowego świadka oraz sporządzenia kolejnej opinii biegłego, należy uznać za bezpodstawne. Kolejne wnioski dowodowe skarżącej nie wnosiły bowiem do sprawy niczego istotnego, a jedynie zmierzały do przedłużenia postępowania. Brak osiągnięcia przez skarżącą celów projektu zadeklarowanych we wniosku o dofinansowanie został jednoznacznie stwierdzony w opinii biegłego sądowego z zakresu informatyki i teleinformatyki, który zbadał dokumentację i dokonał oględzin systemu. Niekorzystne dla skarżącej wnioski płynące z tej opinii nie mogą same uzasadniać wniosku skarżącej o sporządzenie kolejnej opinii i przeprowadzenie kolejnych dowodów z zeznań świadków w sytuacji gdy skarżąca nie podważyła skutecznie fachowości i rzetelności sporządzonej opinii. Poza tym okoliczność, że w ciągu całego toku postępowania administracyjnego organom nie udało się skontaktować z firmą S. sp. z o.o., ani ustalić czy firma ta w ogóle prowadzi działalność, potwierdza wnioski biegłego, że badany system osiągnął funkcjonalność opisaną w dokumentacji aplikacyjnej na dzień rozpoczęcia trwałości projektu tylko w relacji Beneficjent – K., natomiast nie ma żadnych dowodów, które wskazywałyby na elektroniczną wymianę danych w relacji Beneficjent – S. Niezasadny jest podnoszony przez skarżącą zarzut przedawnienia. Zgodnie z § 3 ust. 1 w związku z § 6 ust. 3 umowy o dofinansowanie projekt miał być zrealizowany w okresie od [...] czerwca 2009 r. do [...] sierpnia 2010 r. Stosownie do § 8 ust. 1 umowy o dofinansowanie skarżąca była zobowiązana do osiągnięcia wskaźników określonych we wniosku o dofinansowanie, stanowiącym załącznik nr 1 do umowy. W § 8 ust. 2 umowy o dofinansowanie skarżąca zobowiązała się do osiągnięcia założonych celów projektu oraz utrzymania trwałości projektu, w szczególności przez utrzymanie inwestycji w województwie, w którym została zrealizowana przez okres co najmniej trzech lat od dnia zakończenia realizacji projektu, przy czym możliwa była wymiana przestarzałych instalacji lub sprzętu w związku z szybkim rozwojem technologicznym. Stosownie do § 1 pkt 22 umowy o dofinansowanie, przez zakończenie realizacji projektu należy rozumieć dzień złożenia w regionalnej instytucji finansującej wniosku beneficjenta o płatność końcową. Skarżąca złożyła wniosek o płatność końcową [...] sierpnia 2010 r., zatem termin osiągnięcia założonych celów projektu oraz utrzymania trwałości projektu upływał [...] sierpnia 2013 r. Nieprawidłowości w realizacji projektu zostały stwierdzone [...] sierpnia 2013 r., po przeprowadzeniu kontroli przez regionalną instytucję finansującą w dniach [...] marca 2012 r. i [...] sierpnia 2013 r. W piśmie z [...] sierpnia 2013 r. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości złożyła oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o dofinansowanie ze skutkiem natychmiastowym i wezwała skarżącą do zwrotu wypłaconego dofinansowania w łącznej wysokości 97 780 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Wobec braku uregulowania przez skarżącą zaległości [...] listopada 2013 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie. [...] września 2016 r. została wydana przez organ pierwszej instancji decyzja określająca kwotę do zwrotu, a [...] kwietnia 2017 r. została wydana przez organ II instancji decyzja ostateczna, która została doręczona skarżącej [...] maja 2017 r. Zgodnie z art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych u.f.p. stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Przypomnieć należy, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na uwzględnianiu indywidualnych odmienności, specyfiki i charakterystyki rozwiązań prawnych, do których, albo wespół z którymi, przepisy te z woli prawodawcy mają być stosowane. Prawo nie stanowi wówczas w regulacjach określonych instytucji pewnych przepisów, ale odsyła do innych, już obowiązujących zapisów prawnych, uznając, że te drugie, w obszarze pierwszych, mogą być odpowiednio stosowane. Inaczej rzecz ujmując – odpowiednie stosowanie przepisów oznacza, że unormowań stosowanych odpowiednio nie można przenosić w sposób "mechaniczny", bez uwzględnienia specyfiki i charakteru określonego obszaru prawnego, w jakim działa organ stosujący prawo (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2013 r. o sygn. akt II FSK 2877/11). Środki objęte zaskarżoną decyzją stanowią środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, których odzyskiwanie zostało uregulowane w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Jak to już wyżej wskazano, uzupełnieniem regulacji w zakresie postępowań kontrolnych prowadzonych przez organy w ramach udzielonych dofinansowań z budżetu Unii Europejskiej jest rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95. W rozporządzeniu tym znalazły się regulacje dotyczące instytucji przedawnienia. Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust.1 W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że skoro art. 3 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 dopuszcza możliwość by Państwa Członkowskie stosowały dłuższy okres przedawnienia niż przewidziany w ust. 1 i 2 (cztero- i trzyletni), to z możliwości tej skorzystała również Polska określając w prawie krajowym dłuższy termin przedawnienia. Chodzi mianowicie o zawarte w ustawie o finansach publicznych odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów działu III O.p. Zawarte w art. 67 u.f.p. odesłanie do przepisów działu III O.p., nie może być jednak stosowane "mechanicznie", lecz wymaga uwzględnienia szczególnej regulacji jaka została zawarta w przepisach art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95. W art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 postanowiono, iż "w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu". Wykładnię powyższego przepisu przeprowadził ostatnio Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. akt C-436/15 (polskie tłumaczenie wyroku dostępne w Systemie LEX). Trybunał zauważył, iż wobec braku definicji pojęcia "programu wieloletniego" w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2988/95, należy określić zakres tego pojęcia przy uwzględnieniu znaczenia każdego z terminów wchodzących w jego skład, kontekstu w jakim pojęcie to jest użyte, a także celów uregulowania odnoszącego się do tego pojęcia (punkt 45). W tym względzie, jeśli chodzi przede wszystkim o użyte terminy, należy zaznaczyć, że termin "program" ma szeroki zakres i że terminy "program" i "projekt" mogą być używane zamiennie w rozumieniu art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia (punkt 46). Tak więc pojęcie "programu wieloletniego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, stanowi pojęcie przekrojowe, mogące występować we wszystkich dziedzinach objętych politykami Unii, o ile ma miejsce wykorzystania środków budżetowych Unii (punkt 47). W związku z tym nie ma potrzeby ustalania ścisłego związku terminologicznego między tym pojęciem a pojęciami stosowanymi w różnych instrumentach ustanawiających różne fundusze przyznające pomoc finansową (punkt 48). Co się tyczy następnie kontekstu, w jaki wpisuje się to pojęcie oraz celów rozpatrywanego unormowania, po pierwsze [...] celem rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 jest przeciwstawianie się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym Unii (punkt 49). Po drugie art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie owego rozporządzenia jest częścią całości przepisów wskazanych w art. 3 ust. 1 mających na celu, jak wynika z pierwszego akapitu tego ustępu, określenie zasad przedawnienia postępować mających zastosowanie do nieprawidłowości określonych w art. 1 ust. 1 owego rozporządzenia, które odnoszą się do naruszenia przepisu prawa Unii wynikającego z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego powodującego lub mogącego spowodować szkodę w ogólnym budżecie Unii lub w budżetach przez nią zarządzanych (punkt 50). Ponadto, odnosząc się do pojęcia "ostatecznego zakończenia programu", Trybunał podniósł, iż rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 nie przewiduje konkretnego wiążącego momentu w odniesieniu do "ostatecznego zakończenie programu", ponieważ [...] moment ten różni się nieuchronnie w zależności od poszczególnych etapów i procesów przewidzianych w celu zakończenia każdego wdrożonego programu wieloletniego (punkt 60). Ustalenie momentu "ostatecznego zakończenie programu" w celu stosowania zasady przedawnienia właściwej dla "programów wieloletnich", przewidzianej w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, zależy zatem od przepisów, które normują każdy program wieloletni (punkt 61). W celu ustalenia momentu "ostatecznego zakończenie programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w owym przepisie. Przedawnienie przewidziane bowiem w owym przepisie pozwala po pierwsze zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii. Po drugie celem tego przepisu jest zapewnienie pewności prawa dla podmiotów gospodarczych. Podmioty te powinny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą być jeszcze przedmiotem dochodzenia (punkt 62). Ze względu na ten podwójny cel, aby określić datę "ostatecznego zakończenie programu", do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego "programu wieloletniego" (punkt 63). Po upływie nieprzekraczalnego terminu określonego przez Komisję dla zakończenia prac i dokonania płatności z tytułu związanych z tymi pracami wydatków kwalifikowalnych, projekt taki należy uznać za ostatecznie zakończony w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, bez uszczerbku dla ewentualnego przedłużenia na mocy nowej decyzji Komisji w tym zakresie (punkt 66). W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o dofinansowanie w ramach wieloletniego programu jakim był Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013. Program ten był jednym z programów operacyjnych wdrażanych w latach 2007-2013, zaś środki finansowe na jego realizację pochodziły z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR).Skoro projekt skarżącej był realizowany w ramach programu wieloletniego w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, to okres przedawnienia zwrotu środków udzielonych na ten projekt, biegnie do ostatecznego zakończenia programu. Jeżeli chodzi o "ostateczne zakończenie" Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013, to przyjąć należało termin określony przez Komisję Europejską w decyzji z dnia 30 kwietnia 2015 r. o numerze C(2015) 2771 final zmieniającej decyzję C(2013) 1573 w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów operacyjnych przyjętych do celów pomocy z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (2007–2013). Zgodnie z Wytycznymi w sprawie zamknięcia programów 2007-2013, stanowiącymi Załącznik do tej decyzji, wszystkie dokumenty zamknięcia należy złożyć do dnia 31 marca 2017 r., jak określono w art. 89 ust.1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (punkt 4.2 Załącznika). Wobec powyższego należy uznać, że momentem ostatecznego zakończenia Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013, a tym samym momentem do którego biegnie termin przedawnienia jest dzień 31 marca 2017 r. Tym samym, w niniejszej sprawie, w której przerwanie okresu przedawnienia nastąpiło trzykrotnie przed dniem [...] marca 2017 r. (doręczenie skarżącej wypowiedzenia umowy i wezwania do zwrotu środków z [...] sierpnia 2013 r. , doręczenie skarżącej postanowienia z [...] listopada 2013 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego, doręczenie skarżącej decyzji organu I instancji z [...] września 2016 r.), przedawnienie nie nastąpiło. Powyższe stanowisko nie wyklucza dotychczasowego stanowiska orzecznictwa, iż 5-letni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p., może mieć – co do zasady – zastosowanie do odzyskiwania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Tym niemniej, z uwagi na omówiony wyżej przepis szczególny art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że ostateczny termin przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia dodatkowo pogląd wyrażony w przywołanym już wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. akt C-436/15, zgodnie z którym, "ostateczne zakończenia programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed "ostatecznym zakończeniem programu", przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu (punkt 68). Innymi słowy, termin przedawnienia mający zastosowanie do "programów wieloletnich" przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie (punkt 69). Podsumowując, uznać należy, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego uznając, iż w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. polegające na wykorzystaniu środków z naruszeniem procedur, co obligowało organ do podjęcia działań mających na celu zwrot środków. Obowiązek taki stanowi konsekwencję art. 2 ust. 7 rozporządzenia (WE) 1083/2006 definiującego nieprawidłowość jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Dla stwierdzenia nieprawidłowości wystarczające jest przy tym stwierdzenie, że naruszenie prawa wspólnotowego mogło spowodować szkodę rozumianą jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Wydatkowanie środków na projekt, który nie osiągnął zakładanych rezultatów niewątpliwie doprowadziło do uszczuplenia środków unijnych poprzez wykorzystanie ich na nieefektywną inwestycję. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.