V SA/Wa 121/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Robert Żukowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2007 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2006 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników skargę oddala Przedmiotem skargi z 29 marca 2006 r. wniesionej przez pana K. W. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...]wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 4 stycznia 2006 r. (data nadania) r. K. W. zwrócił się do KRUS o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu wniosku powołał się na kłopoty finansowe spowodowane m.in. obniżeniem opłacalności produkcji rolnej, zadłużeniem w bankach i u osób prywatnych oraz problemy ze zdrowiem. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...]Prezes KRUS odmówił umorzenia odsetek z tytułu nie opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz odsetek od tych składek za okres 2000.1-2001.3 oraz za część 2004.1. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,05 ha, z którego uzyskuje przychody. Podkreślił również, że co kwartał informowano wnioskodawcę o wysokości zadłużenia, jak też proponowano spłatę tego zadłużenia w układzie ratalnym. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w uzasadnieniu wniosku o umorzenie organ wyjaśnił, że niepowodzenia w produkcji rolniczej oraz zmieniające się ceny na produkowane artykuły rolnik powinien wkalkulować w ryzyko związane z prowadzeniem działalności rolniczej w swoim gospodarstwie. Podobnie organ ocenił okoliczność wzięcia kredytu przez wnioskodawcę, stwierdził bowiem, że kredytobiorca powinien właściwie ocenić swoje możliwości płatnicze. Na zakończenie organ stwierdził, że sytuacja materialno-bytowa wnioskodawcy nie odbiega od sytuacji innych rolników gospodarujących na tym samym terenie i opłacających terminowo należne składki. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] stycznia 2006 r. nr KU [...] uzasadniając to rozstrzygnięcie identycznie jak w decyzji pierwszoinstancyjnej. W skardze na powyższą decyzję skarżący nie zgodził się z argumentacją przedstawioną w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się wskazanymi przesłankami oraz dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa Kasy, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Pismem z 4 stycznia 2006 r. (data nadania) skarżący wystąpił do organu o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w którym ustawodawca przewidział m.in. instytucję umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Przywołane w cyt. art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, tj. tak w pierwotnym wniosku jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądanie swoje w zakresie umorzenia zaległości uzasadniał problemami finansowymi. Organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i dokonał ich oceny, co znalazło zaś swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Organ słusznie bowiem uznał, że niepowodzenia w produkcji rolnej oraz zmieniające się ceny produkowanych artykułów, zainteresowany powinien wkalkulować w ryzyko związane z prowadzeniem działalności rolniczej w swoim gospodarstwie. Również konieczność spłacania kredytu bankowego nie uzasadniają umorzenia zaległych składek. Organ wziął również pod uwagę okoliczność, że dochody z gospodarstwa rolnego nie są jedynym źródłem utrzymania skarżącego, ponieważ uzyskuje on dodatkowe dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Odnosząc się do podniesionego w skardze wniosku o rozpatrzenie okoliczności wyłączenia skarżącego z ubezpieczenia w KRUS Sąd wyjaśnia, iż decyzją z dnia [...] października 2004 r. stwierdzono ustanie ubezpieczenia społecznego rolników dla skarżącego. Decyzję o takiej treści wydano z uwagi na nie złożenie przez skarżącego w terminie 14 dni od dnia wznowienia prowadzenia zawieszonej działalności gospodarczej oświadczenia o kontynuowaniu ubezpieczenia społecznego rolników. Od tej decyzji przysługiwało skarżącemu odwołanie (które skarżący złożył) do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L.. To właśnie ten sąd, a nie sąd administracyjny mógł badać zasadność ww. decyzji z dnia [...] października 2004 r. Wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2005 r. sygn. akt VIII U 7632/04 Sąd Okręgowy w L. - VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie skarżącego, a wyrok stał się prawomocny. Dodatkowo, zaznaczyć należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Pomimo, iż pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wskazując raz jeszcze na uznaniowy charakter decyzji wydawanej w trybie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz fakt, iż Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania, stwierdził, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.