V SA/Wa 1235/18

WyrokWSA w Warszawie2019-02-21

Skład orzekający: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Irena Jakubiec-Kudiura, Andrzej Kania

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy utworzenie nowej grupy producentów rolnych, której członkowie wcześniej należeli do innej grupy producentów rolnych, a która sprzedaje swoje produkty do tej samej spółdzielni, może być uznane za stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy finansowej z UE, sprzeczne z celami wsparcia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły przyznania środków finansowych, ponieważ utworzenie nowej grupy producentów rolnych, bazującej na składzie osobowym poprzedniej grupy i sprzedającej produkty do tej samej spółdzielni, stanowiło stworzenie sztucznych warunków w celu obejścia przepisów prawa i uzyskania pomocy finansowej w sposób sprzeczny z celami wsparcia. Wystąpiły zarówno obiektywne okoliczności (brak realizacji celów wsparcia, struktura sprzedaży) jak i subiektywny zamiar (ominięcie limitów pomocy, przedłużenie okresu wsparcia).
Stan faktyczny
Skarżąca grupa producentów rolnych ubiegała się o środki finansowe na piąty rok korzystania z pomocy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Organy odmówiły przyznania środków, uznając, że grupa została utworzona w sposób sztuczny. Grupa powstała na bazie członków poprzedniej grupy (S. w Ż.), która wyczerpała limit pomocy. Nowe grupy, w tym skarżąca, miały tę samą siedzibę, były zarządzane przez tę samą osobę i sprzedawały swoje produkty do tej samej spółdzielni, która pełniła rolę pośrednika. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" oddala skargę. Przedmiotem skargi S. w Ż. (dalej jako: "Skarżąca", "Strona" lub "Grupa") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR" lub "organ II instancji") z [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Dyrektor" lub "organ I instancji") z [...] grudnia 2017 r., nr [...] o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych za okres od 31 kwietnia 2016 r. do 30 sierpnia 2017 r., to jest za piąty rok korzystania z pomocy. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Dyrektor przyznał Stronie pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej: "PROW 2007- 2013"). W dniu 25 września 2017 r. Skarżąca złożyła do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o płatność w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych" objętej PROW 2007-2013 za okres od 31 sierpnia 2016 r. do 30 sierpnia 2017 r., to jest za piąty rok korzystania z pomocy. Pismem z 5 grudnia 2017 r. Dyrektor wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie Strona złożyła wyjaśnienia oraz kserokopie dokumentów finansowo-księgowych. Pismem z 13 grudnia 2017 r. organ I instancji zawiadomił Stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz poinformował, że do akt sprawy został dołączony materiał dowodowy zebrany w trakcie prowadzonego postępowania dotyczącego wniosku o płatność za okres referencyjny trwający od 31 sierpnia 2014 r. do 30 sierpnia 2015 r. oraz od 31 sierpnia 2015 r. do 30 sierpnia 2016 r. Decyzją z [...] grudnia 2017 r. Dyrektor odmówił Stronie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych w okresie od dnia 31 sierpnia 2016 r. do dnia 30 sierpnia 2017 r. to jest za 5 rok korzystania z pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że w okresie objętym pomocą finansową dla S. w Ż. (trwającym od 19 stycznia 2005 r. do 18 stycznia 2010 r.) jej członkowie dostarczali wytworzony produkt, tj. mleko do tejże spółdzielni. Po upływie okresu objętego pomocą finansową, utworzono pięć nowych podmiotów tj. 1) S., 2) S., 3) S., 4) Ż., 5) "M." sp. z o.o. Przypomniał, że skarżąca jako siedzibę wskazała adres: ul. [...], [...], który jest jednocześnie adresem siedziby ww. producentów mleka i odbiorcy mleka od grupy. Dodał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym umów i faktur sprawdzonych podczas przeprowadzonej kontroli, w siedzibie grupy pozwala stwierdzić, iż działalność Strony, która nie zatrudnia żadnego pracownika, opiera się wyłącznie na zlecaniu podmiotom zewnętrznym wykonywania usług związanych z jej działalnością. Ten sam adres siedzib wszystkich podmiotów, w których Prezesem Zarządu jest R. M. oraz fakt zlecania i wykonywania różnego rodzaju usług na podstawie umów zawieranych pomiędzy ww. podmiotami, które są reprezentowane przez tego samego Prezesa Zarządu, w ocenie Dyrektora, wskazuje na fikcję w działalności grupy. Zdaniem organu I instancji brak jest zatem przesłanek by uznać Skarżącą za podmiot samodzielnie prowadzący działalność, posiadający autonomię w zakresie zarządzania, jak również samodzielność techniczną i ekonomiczną. Dokonując analizy powiązań podmiotów, w których R. M. jest Prezesem Zarządu ww. podmiotów jak również umów zawartych pomiędzy tymi podmiotami oraz faktu ich siedzib, które są zlokalizowane pod jednym adresem i w jednym wspólnie użytkowanym pomieszczeniu, pozwalają, w ocenie organu I instancji, na potwierdzenie tezy, iż zostały one stworzone wyłącznie celem maksymalizacji zysków płynących z unijnych dotacji przysługujących grupom producentom rolnym. Podkreślił dalej, że udziałowcami i członkami tychże podmiotów (w przeważającej większości) są dotychczasowi członkowie S. w Ż.. Produkt wytworzony przez członków poszczególnych grup producentów rolnych, sprzedawany jest przez te grupy do S. w Ż.. A zatem "łańcuch" sprzedaży funkcjonujący w okresie od 19 stycznia 2005 r. do 18 stycznia 2010 r. został rozszerzony o jeszcze jedno ogniwo jakim są nowopowstałe grupy producentów rolnych. Ponadto rozszerzony "łańcuch" sprzedaży w żaden sposób w wyniku podjętych działań nie wyszedł z obszaru zależności tych samych osób i kapitału. Zdaniem organu I instancji w niniejszej sprawie wypełnione zostały zarówno obiektywne jak i subiektywne warunki skutkujące uznaniem, że strona stworzyła sztuczne warunki mające na celu uzyskanie wsparcia z działania "Grupy Producentów Rolnych" objętej PROW 2007-2013. Grupa została utworzona bowiem niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 lit. b Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 21 października 2005 r. Nr 277 s. 1 i nast., dalej jako: "rozporządzenie nr 1698/2005") natomiast cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1698/2005, co w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia. W następstwie poczynionych ustaleń organ uznał, że działanie Skarżącej wyczerpało przesłanki art. 4 pkt 3 Rozporządzenia Rady (WE EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 1995 r. Nr 312/1, dalej jako: "rozporządzenie nr 2988/95") jak i art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z dnia 28 stycznia 2011 r. Nr 25 s. 8 i nast., dalej jako: "rozporządzenie nr 65/2011"). Strona odwołała się od ww. decyzji zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez zastosowanie go w niniejszej sprawie podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika, że Spółdzielnia podjęła działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej w związku z art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005 poprzez dokonanie błędnej wykładni przedmiotowego przepisu i w konsekwencji uznanie, że Grupa nie spełnia celów wsparcia; b) art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., Nr 347 s.549 i nast., dalej jako: ,,rozporządzenie nr 1306/2013) poprzez zastosowanie go w niniejszej sprawie podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że Grupa nie stworzyła sztucznych warunków, o których mowa w tym przepisie; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako ,,k.p.a.’’) poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o błędną interpretację obowiązujących przepisów w tym zakresie; b) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez sformułowanie zarzutu tworzenia sztucznych warunków, nie mającego oparcia w zaistniałym stanie faktycznym; c) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i z art. 21 ust. 2 z ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskutek czego dokonano nieprawidłowej oceny zaistniałego stanu faktycznego; d) art. 11 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez sporządzenia uzasadnienia decyzji w sposób ogólnikowy z pominięciem jej uzasadnienia prawnego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Prezes ARiMR decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych za piąty rok korzystania z pomocy. Po przeprowadzonym postępowaniu, organ II instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania Grupie środków z tytułu pomocy finansowej za piąty rok korzystania z pomocy. S. została zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym (nr KRS [...]) w dniu 14 sierpnia 2012 r. zaś decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Marszałek Województwa [...] wpisał ją do rejestru Grup Producentów Rolnych. Zgodnie z KRS (stan na dzień 9 maja 2018 r.) siedzibą Grupy jest miejscowość Ż., ul. [...], a organem uprawnionym do reprezentowania Grupy są dwaj Członkowie Zarządu lub jeden Członek Zarządu i pełnomocnik. W skład Zarządu wchodzą: R. M. pełniący funkcję Prezesa Zarządu oraz J. M. pełniący funkcję Członka Zarządu. Organ podkreśla, że analiza akt sprawy przeprowadzona na etapie odwoławczym wykazała, iż 16 z 27 członków Grupy było wcześniej członkami S. w Ż., której decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] października 2005 r. została przyznana pomoc finansowa na wspieranie grup producentów rolnych w okresie od dnia 19 stycznia 2005 r. do dnia 18 stycznia 2010 r. Na podstawie wniosków o płatność S. w Ż. przyznano płatność w maksymalnych limitach przypadających na każdy rok działalności. Zgodnie z danymi zawartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym nr [...] siedzibą S. w Ż. jest miejscowość Ż., ul. [...], natomiast organem uprawnionym do reprezentacji jest Zarząd. Oświadczenia woli za Spółdzielnię składają dwaj członkowie zarządu. W przypadku Zarządu jednoosobowego oświadczenie woli składa Prezes Zarządu i pełnomocnik. Prezesem Zarządu S. w Ż. jest R. M., natomiast pełnomocnikiem jest M. S. W dniu 29 czerwca 2012 r. do organu I instancji wpłynęło pismo marszałka Województwa [...] informujące o uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. czego skutkiem było skreślenie S. w Ż. z Rejestru Grup Producentów Rolnych. Ponadto, z akt sprawy wynika, iż w dniu 30 maja 2012 r. Nadzwyczajne Zebranie Przedstawicieli S. w Ż. podjęło uchwałę o wprowadzeniu zmian do statutu spółdzielni polegających m.in. na ustaleniu, iż członkami S. w Ż. mogą być wyłącznie osoby prawne. Na mocy tej uchwały wszyscy dotychczasowi członkowie (osoby fizyczne) wystąpili z członkostwa w Spółdzielni i przeszli w zależności od miejsca zamieszkania do następujących podmiotów: • S. • S. • S. • Ż. • M. Prezes ARiMR stwierdził, że na bazie składu osobowego S. w Ż. – będącego beneficjentem programu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – utworzono pięć nowych podmiotów. 21 członków z 29 członków z Grupy było w latach 2005 – 2012, tj. bezpośrednio poprzedzających zarejestrowanie Grupy, członkami S. w Ż. Wszystkie nowe podmioty ubiegają się o wsparcie w ramach działania "Grup producentów rolnych". Organ odwoławczy stwierdził, że Grupa w pierwszym, czwartym i piątym roku swojej działalności całość swojej produkcji sprzedawała do S. w Ż., natomiast w drugim i trzecim roku działalności sprzedaż do S. w Ż. była na poziomie powyżej 90%. Organ II instancji, stwierdził również, że S. w Ż. nie jest końcowym odbiorcą produktu, a jedynie pośrednikiem. Zgodnie z wieloletnią umową handlową na obrót mlekiem surowym S. w Ż. odsprzedaje towar dalej, a cena za mleko wynikać będzie z ceny, za jaką towar zostanie sprzedany końcowemu odbiorcy. Jak wynika z akt spraw pozostałych spółdzielni oraz spółek powstałych po podjęciu przez S. w Ż. uchwały o przyjmowaniu w poczet członków jedynie osób prawnych, S. w Ż. skupuje mleko od wszystkich osób będących członkami nowo powstałych podmiotów. Tym samym nie uległ zmianie sposób dystrybucji mleka produkowanego, przez członków grup producentów rolnych. Przed utworzeniem nowych podmiotów, większość z ich członków była członkami S. w Ż., która to odbierała od nich mleko i sprzedawała do odbiorcy końcowego. W obecnej sytuacji, nowo powstałe podmioty są jedynie dodatkowym ogniwem w łańcuchu sprzedaży mleka. Zdaniem organu II instancji mało prawdopodobnym jest aby podmiot będący jedynie pośrednikiem w sprzedaży mógł zaproponować korzystniejsze warunki np. cenowe niż podmioty, które są końcowymi odbiorcami i przetwarzają dany produkt i mogli by go odebrać "po drodze" do innych producentów, a nie tak ja S. w Ż. pokonywać ponad 150 km, żeby odebrać towar od członka Grupy i dostarczać go do odbiorcy końcowego. Organ odwoławczy podkreśla, że R. M. pełni funkcję Prezesa Zarządu wszystkich podmiotów zrzeszających byłych członków S. w Ż., jak również jest Prezesem Zarządu w S. w Ż., który zgodnie z KRS wraz z pełnomocnikiem może składać oświadczenia woli za spółdzielnię, ma możliwość weryfikacji zarówno stanu finansowego poszczególnych podmiotów, jest upoważniony do podejmowania decyzji i zobowiązań związanych z prowadzeniem działalności przez grupę podmiotów działającą w sektorze mleczarskim. Tym samym, wykazane powyżej okoliczności świadczą niezbicie o zależnościach osobowych i kapitałowych podmiotów: S.; S.; S.; Ż., M. sp. z o.o. oraz S. w Ż. To świadczy o możliwości koordynacji tych podmiotów, a chronologia zdarzeń doprowadzająca do powołania Grupy oraz innych ww. podmiotów, jak również dalsze jej funkcjonowanie wskazują niezbicie, iż czynności te zostały podjęte w celu obejścia przepisów prawa i stworzeniu sztucznych warunków uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych przez każdy ww. podmiot. Prezes ARiMR zauważył, że istotny w niniejszej sprawie jest fakt, w jakich okolicznościach Grupa powstała, tj. powołanie Grup, w tym S. utworzonych w dużej mierze przez osoby, które były członkami S. w Ż., w krótkim okresie po wykreśleniu S. w Ż. z rejestru prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] oraz po otrzymaniu maksymalnych płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Zawiązanie nowych grup producentów, w tym S. przez osoby będące członkami S. w Ż., którzy, uchwałą Nadzwyczajnego Zebrania Przedstawicieli S. w Ż. nie mogli być nadal członkami ww. spółdzielni, gdyż uchwała ta wprowadziła zmiany do Statutu, zgodnie z którymi członkami powyższej spółdzielni mogą być jedynie osoby prawne, jest działaniem przemyślanym i stanowi celowe działanie w kierunku uzyskania wsparcia finansowego ze środków Unii Europejskiej przez okres nie 5 a 10 lat przez te same osoby, działające na tym samym rynku sprzedaży. Prezes ARiMR nie dał wiary wyjaśnieniom Strony w kwestii zmian członkowskich S. w Ż., gdyż fakt przejścia osób fizycznych do innych spółdzielni w zależności od miejsca zamieszkania, które to spółdzielnie dopiero rozpoczynają działalność w branży pomimo, iż ugruntowaną pozycję na rynku posiadała jej "poprzedniczka", stanowi jedynie decentralizację potencjału produkcyjnego jednego podmiotu w celu spełnienia wymogów formalnych dotyczących centralizacji sprzedaży i uzyskania pomocy finansowej w ramach systemu wsparcia przez inny podmiot. W szczególności, iż dotychczasowi członkowie S. w Ż., pośrednio nadal wchodzą w skład powyższej spółdzielni, gdyż podmioty do których Ci członkowie przeszli, tj. S., S., S. oraz Ż. są członkami S. w Ż.. Zatem, w tym przypadku trudno uznać, aby utworzenie Grupy spowodowało realizację celów zawartych w art. 35 ust. 1 lit. a, lit. b oraz lit. c rozporządzenia nr 1698/2005, polegającego na centralizacji sprzedaży oraz wspólnego wprowadzania do obrotu, gdyż członkowie Grupy już przed jej utworzeniem, poprzez członkostwo w S. w Ż. realizowali te cele. Poza tym, większościowym odbiorcą mleka od wszystkich nowo powstałych spółdzielni jest S. w Ż., która jest jedynie pośrednikiem w dalszej odsprzedaży do podmiotów zajmujących się jego przetwórstwem, a osobą zarządzającą wszystkimi spółdzielniami jest R. M. Co istotne, Grupa pomimo 5 lat funkcjonowania, jako grupa producentów rolnych, nie weszła w posiadanie jakiejkolwiek infrastruktury niezbędnej do wprowadzania do obrotu produktów wyprodukowanych przez jej członków, jak również nie wypracowała w tym zakresie własnej struktury organizacyjnej i procedur. Wszystkie zadania związane z odbiorem i dostarczaniem mleka do odbiorcy końcowego zlecone zostały podmiotowi powiązanemu ze Stroną osobowo i organizacyjnie, tj. S. w Ż. W opinii Prezesa ARiMR Grupa pełni rolę sztucznego ogniwa w sztucznie rozszerzonym łańcuchu dostaw produktu do odbiorcy końcowego. Organ II instancji nie dostrzega różnic w fizycznym procesie dostaw produktów wytworzonych przez członków S., w odniesieniu do stanu poprzedniego, tj. funkcjonowania S. w Ż., jako grupy producentów rolnych. Zdaniem Organu odwoławczego, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala stwierdzić, iż działalność S., które nie zatrudnia żadnego pracownika, polega w zasadzie na zlecaniu podmiotom zewnętrznym wykonywania usług związanych z jej działalnością (dotyczy to: najmu lokalu, prowadzenia dokumentacji, prowadzenia księgowości, ewidencji skupu i rozliczania dostaw mleka oraz wszystkich spraw związanych z funkcjonowaniem Spółdzielni). Organ zauważył, iż tak jak przed przekształceniem, siedziba każdej z nowopowstałych grup producentów rolnych mieści się przy ul. [...], [...]. Nie można także doszukać się korzyści z powołania nowych grup dla usprawnienia procesu transportu mleka pozyskanego od członków Grupy. Transport mleka, tak jak miało to miejsce przed przekształceniem S. w Ż., jest organizowany nadal przez ten podmiot, a nie przez poszczególne nowo utworzone grupy producentów rolnych, które w ocenie organu odwoławczego pełnią rolę sztucznego pośrednika. Organ podkreślił, iż pomoc finansowa dla grup producentów rolnych przyznawana jest przez okres 5 lat w formie ryczałtu określanego na podstawie jej rocznej wartości netto produktów sprzedanych i wytworzonych w gospodarstwach członków grupy i wynosi: 1) 5%, 5%, 4%, 3% oraz 2% wartości produkcji do wysokości 1 000 000 EUR, wprowadzonej do obrotu odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym i piątym roku, oraz 2) 2,5 %, 2,5 %, 2,0%, 1,5% oraz 1,5% wartości produkcji przekraczającej 1 000 000 EUR, wprowadzonej do obrotu odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym i piątym roku. W każdym przypadku, wsparcie nie przekracza maksymalnych kwot, tj.: a) 100 000 EUR za pierwszy rok działalności, b) 100 000 EUR za drugi rok działalności, c) 80 000 EUR za trzeci rok działalności, d) 60 000 EUR za czwarty rok działalności, e) 50 EUR za piąty rok działalności. S. w Ż. podjęła uchwałę, zgodnie z którą jedynie osoby prawne mogą być jej członkami i powołanych zostało pięć nowych podmiotów (ponad 70% członków należała do S. w Ż.) z których każdy stara się o wsparcie finansowe w ramach działania "Grupy producentów rolnych", a zatem tego samego działania w ramach którego S. w Ż. otrzymała maksymalne wsparcie, co przedłuża okres należnej pomocy z 5 do 10 lat. Zdaniem Prezesa ARiMR, wyżej opisane działania noszą znamiona naruszenia prawa polegającego na stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści majątkowych, gdyż Strona, działając jako nowoutworzona Grupa w okresie pięcioletniego dofinansowania miałaby możliwość otrzymania wsparcia w maksymalnej wysokości 390 000 Euro. Dlatego też, aspekt finansowy był decydującym czynnikiem dążenia wspólników do założenia nowej Grupy, a działanie to miało na celu ominięcie przepisów w zakresie przysługującego na jednego wnioskodawcę, limitu pomocy. Chronologia zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy wskazuje, że zamiarem osób zawiązujących nową grupę producentów, było działanie mające na celu w pierwszej kolejności ominięcie warunku wskazanego w art. 35 ust. 1 lit. a), lit. b) oraz lit. c) rozporządzenia nr 1698/2005 oraz kwestii limitu pomocy, a w dalszej kolejności, otrzymanie płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Organ odwoławczy podkreślił nadto, iż nie kwestionuje spełniania przez Stronę formalnych warunków koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, gdyż odmienną kwestią jest spełnienie formalnych warunków do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, o czym decyduje właściwy miejscowo marszałek województwa, a odmienną spełnienie przesłanek do otrzymania pomocy finansowej. Uznanie powyższego argumentu prowadziłoby do sytuacji, w której rola organu I instancji sprowadzona zostałaby wyłącznie do naliczenia wysokości pomocy, gdyż sam fakt wpisania grupy do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa przesądzałby o zasadności przyznania pomocy. Taką możliwość wyklucza art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, który nakazuje badanie, czy przyznanie pomocy nie jest konsekwencją stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków. Reasumując, Prezes ARiMR stwierdził, że Grupa wypełniła, zarówno obiektywny warunek do uznania, wskazujący na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy, poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 35 ust. 1 lit. a), lit. b) oraz lit. c) rozporządzenia nr 1698/2005 oraz subiektywny warunek do uznania, poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy był zaplanowanym działaniem, które miało na celu ominięcie warunku art. 35 ust. 1 lit. a), lit. b) oraz lit. c) rozporządzenia 1698/2005, a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia. W skardze na powyższą decyzję Skarżąca zarzuciła organowi II instancji 1) naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 w zw. z art. 4. ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez zastosowanie ich w niniejszej sprawie z pominięciem dokonania ich wykładni i w konsekwencji zastosowanie, podczas gdy nie powinny one być zastosowane, bowiem w niniejszej sprawie nie wykazano bezspornie, iż zostały spełnione warunki obiektywne i subiektywne, uzasadniające odmowę udzielenia pomocy; b) art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005 poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że działania Grupy nie wypełniają celów tam oznaczonych; c) § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie Grupy Producentów Rolnych objętej Programem Rozwoju i Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm., dalej: ,,rozporządzenie gpr’’) poprzez jego niezastosowanie i nieudzielenie Grupie pomocy finansowej, mimo spełniania przez Grupę warunków do jej przyznania; 2. przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 8 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez sformułowanie zarzutu tworzenia sztucznych warunków, nie mającego oparcia w zaistniałym stanie faktycznym; b) art. 6 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o błędną interpretację obowiązujących przepisów w tym zakresie; c) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.; dalej jako "u.w.r.o.w.") poprzez dokonanie ustaleń niezgodnych, a nawet sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym; d) art. 11 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób ogólnikowy oraz nieustosunkowanie się do dowodów przedstawionych przez Skarżącą i ich pominięcie. W oparciu o powyższe zarzuty Strona wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2) zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że stosownie do art. 2 ustawy z 15 września 2000 r. o Grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 88, poz. 983 ze zm., dalej: "ustawa o gpr") osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej, mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu: dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Treść art. 3 ustawy o gpr określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, między innymi zgodnie z ust. 1 pkt 1 art. 3 Grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa Grupa (art. 4). Na podstawie art. 7 ustawy o gpr, spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie o Grupach producentów stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy, który dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa (art. 12 ustawy). Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu na terytorium RP reguluje ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w tym w odniesieniu do grup producentów (art. 5 ust. 1 pkt 10). W treści art. 10 ust. 1 u.w.r.o.w. przewidziano, że pomoc jest przyznawana, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia nr 1698/2005 oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu gpr. Zgodnie z § 3 rozporządzenia gpr pomoc jest udzielania grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia gpr pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru. Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa. Wobec uzyskania przez Skarżącą wpisu do prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] rejestru grup producentów rolnych, Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że Grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych. Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia gpr wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu. W niniejszej sprawie badaniu Sądu została poddana decyzja Prezesa ARiMR utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji dotycząca odmowy przyznania Stronie środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za okres od 31 sierpnia 2016 roku do 30 sierpnia 2017 roku, tj. za piąty rok korzystania z pomocy. Przechodząc do analizy zawartych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji prawidłowo również oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zgodnie z art. 21 ust. 1 i ust. 2 u.w.r.o.w., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z ust. 3 tego przepisu Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem z treści ww. przepisu wynika, że organ działa na podstawie k.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią m.in. art. 7 i art. 77 § 1 tej ustawy, zatem zawarty w skardze zarzut dotyczący ich naruszenia nie jest zasadny. Obowiązkiem organu jest natomiast rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organ II instancji odniósł się do dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonał oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w oparciu zarówno o dokumenty oraz twierdzenia przedstawione przez Stronę i znajdujące się aktach sprawy dokumenty, jak i materiały pochodzące z postępowania dotyczącego wniosku o płatność złożonego przez Grupę za poprzednie okres referencyjne, tj. za trzeci i czwarty rok korzystania z pomocy, o czym Strona została poinformowana w piśmie z 13 grudnia 2017 r. r. Ponadto organy dokonały ustalenia stanu faktycznego w oparciu o ogólnie dostępne rejestry publiczne (KRS). Fakt nieuznania przez organy dowodów przedstawionych przez Stronę za wystarczające do zmiany oceny stanu faktycznego oraz wskazanie powodów dokonania takiej oceny nie może być natomiast traktowane jako przeprowadzenie postępowania niezgodnie z zasadami określonymi w art. 21 u.w.r.o.w. W ocenie Sądu nieuwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącej nie naruszało art. 78 k.p.a., który w ust. 1 stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Przesłuchanie świadków wnioskowane przez Skarżącą nie wniosłoby nowych okoliczności w sprawie, w której prawidłowe ustalenie stanu faktycznego poprzedzone zostało, zgodnie z wymogami u.w.r.o.w., wyczerpującym rozpatrzeniem całego materiał dowodowy przy jednoczesnym zapewnieniu Skarżącej czynnego udziału na każdym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, w tym także w zakresie możliwości przedkładania dowodów oraz dawania wyjaśnień. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 107 § 1 oraz art. 11 k.p.a. Wbrew zarzutom Skarżącej organ II instancji właściwie ustalił stan faktyczny oraz wskazał mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa krajowego i unijnego. Dokonując ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Prezes ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśnił podjęte rozstrzygnięcie, w tym w zakresie odmowy uwzględnienia wniosków dowodowych Skarżącej, opierając argumentację na zgromadzonym materiale dowodowym. Nie naruszył tym samym również art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 u.w.r.o.w. Za niezasadne uznać również należało zarzut dotyczący naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie zarzutu tworzenia sztucznych warunków, nie mającego oparcia w zaistniałym stanie faktycznym. Jak zostało już wskazane powyżej organ II instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszył przepisów postępowania w zakresie wymogów oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co z kolei doprowadziło do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Przypomnieć należy, że postępowanie w sprawach przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest podzielone na dwa etapy. Pierwszy to przyznanie pomocy, który zarazem jest warunkiem obligatoryjnym do przyznawania w kolejnych latach płatności, a drugi to przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Decyzja o przyznaniu pomocy finansowej wydawana jest po sprawdzeniu spełnienia przez grupę określonych § 3 ust. 1 rozporządzenia gpr wymogów formalnych, zaś wniosek o płatność składany jest po upływie konkretnego okresu faktycznej działalności grupy i realizacji przyjętego przez nią celu działania. Tak więc, składając wnioski o płatność ARiMR wszczyna nowe postępowanie administracyjne. Mając na uwadze powyższe, fakt przyznania pomocy finansowej w latach ubiegłych nie jest gwarancją otrzymania płatności w całym pięcioletnim okresie, na który pomoc została przyznana. Podkreślić należy, iż dopiero wraz z wnioskiem o przyznanie płatności składanych jest szereg dokumentów na podstawie, których ARiMR może wywieść konkretne wnioski w zakresie stworzenia sztucznych warunków przez Stronę. Ponadto, na etapie oceny wniosku o przyznanie płatności przeprowadzana jest kontrola, m.in. w siedzibie grupy, podczas której sprawdzane są dokumenty do których organ nie miał dostępu na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy. Tym samym, brak jest możliwości, aby przed rozpatrzeniem dostarczanych do wniosku o płatność dokumentów ARiMR mogła stwierdzić zaistnienie okoliczności świadczących o stworzeniu sztucznych warunków przez Stronę. Należy zwrócić uwagę, iż w trakcie badania mogą zostać ujawnione fakty, które dotychczas nie były brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji, a są istotne dla rozstrzygnięcia. Art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.w.r.o.w. stanowi, iż: "W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy." Tym samym ARiMR zobowiązana jest rozpatrzyć ponownie całość materiału dowodowego. Wskazać ponadto należy, iż organ dokonujący płatności (organ ARiMR) ma obowiązek badać, czy w kolejnym roku spełnione są warunki do otrzymania kolejnej części pomocy. Okoliczność ta została potwierdzona m.in. przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt. II GSK 2138/11 (dostępny, tak jak wyroki powołane poniżej, w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać należy, że organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz, czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty. Wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia gpr. Tymczasem badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku jak również tego, czy spełnione są cele działania grupy określone przepisami nie tylko krajowymi, ale i unijnymi. Przechodząc do oceny zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego przypomnieć należy, że na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów: a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup; b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych; c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności. Z ust. 2 art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005 wynika natomiast, że wsparcia udziela się w postaci zryczałtowanej pomocy w formie rocznych rat przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie, w której Grupa producentów została uznana. Oblicza się je na podstawie rocznej produkcji grupy skierowanej na rynek do pułapu określonego w załączniku. Na mocy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 działania nakierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (unijnego) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Przepis ten stanowi generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 1462/17). W tym miejscu wskazać należy, że obejście prawa dotyczy sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Podkreślić trzeba także, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 E. GmbH przeciwko L. (pkt 52-53) (patrz: LEXIS.pl nr 405322). Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: "TSUE"). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. m.in. wyrok z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 K. i in., dostępny na Stronie internetowej: https://curia.europa.eu). Przy interpretacji regulacji przewidującej klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa sięgnąć trzeba do w wyroku TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12, który odnosi się do uprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 – to jest przepisu o zbliżonym brzmieniu do aktualnego art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 – a zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W wyroku w sprawie C-434/12 Trybunał stwierdził, że art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia po pierwsze, ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny), a po drugie, woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny; pkt 29 cytowanego wyroku). W ocenie Sądu organy analizując całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, zasadnie uznały, że w sprawie wystąpił zarówno element obiektywny wskazujący na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy, poprzez utworzenie grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 35 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia nr 1698/2005 jak i element subiektywny poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 35 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia nr 1698/2005, a w dalszej kolejności spowodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia, warunkujące zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95. Organy orzekające nie kwestionowały, że Grupa spełniła formalne warunki konieczne do uzyskania statusu grupy producentów rolnych. Organy jednakże zasadnie zakwestionowały faktyczny powód powstania Skarżącej grupy. Jak wynika z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego przedstawionego w pierwszej części uzasadnienia, na bazie składu osobowego S. w Ż. utworzono pięć nowych podmiotów tj.: - S., - S., - S., - Ż., - "M." Sp. z o.o., Wymienione pięć podmiotów, aktualnie ubiegających się o wsparcie w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej PROW 2007-2013, jak również, w przeważającej części, wyłączny odbiorca produktu (mleka krowiego) jakim jest S. w Ż. (której przyznano pomoc finansową na wspieranie grup producentów rolnych w latach 2005-2010 w łącznej wysokości 390.000 euro): - mają siedzibę w tej samej miejscowości pod tym samym adresem, - są powiązane osobowo przez pełniącego funkcję Prezesa (R. M.), - głównym odbiorcą produktu (mleka krowiego) wytworzonego w gospodarstwach jej członków jest S. w Ż.. Dla przykładu w przypadku Skarżącej w pierwszym, czwartym i piątym roku funkcjonowania S. w Ż. była jedynym odbiorcą produktu, w drugim roku funkcjonowania odebrała prawie 96 % produktu, w trzecim roku funkcjonowania S. w Ż. odbierała prawie 92% produktu. Należy się zgodzić z oceną organu odwoławczego, że m.in. powyższe stanowi przejaw dekoncentracji, tj. rozdzielenia potencjału produkcyjnego jednego podmiotu, w celu stworzenia nowych podmiotów mogących ubiegać się o wsparcie w ramach działania "Grupy producentów rolnych" i uzyskiwania przez poszczególne podmioty wsparcia na poziomie nieograniczonym limitami finansowymi zawartymi w rozporządzeniu nr 1698/2005. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3945/17 - art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 zawiera zamknięty katalog zindywidualizowanych celów systemu wsparcia. Nie oznacza to jednakże, że dekoncentracja produkcji (dokonana przed założeniem grupy producenckiej) nie może być brana pod uwagę przy ocenie okoliczności zawiązywania grupy producentów rolnych w kontekście tego, czy zawiązanie danej grupy rzeczywiście zmierzało w celu zapewnienia konkurencyjności produkowanym przez poszczególnych członków grupy produktów, co wypełnia przesłankę sztucznego stworzenia warunków do uzyskania wsparcia wskazaną w wykonawczym przepisie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 (obecnie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013). Zamknięty katalog celów wsparcia, nieobejmujący dekoncentracji/koncentracji produkcji (lecz m.in. koncentrację sprzedaży), powiązany jest natomiast z elementem obiektywnym i w ramach tego elementu jest oceniany. Badanie w okolicznościach danej sprawy elementu obiektywnego zmierza zaś do tego, czy na skutek sztucznego stworzenia warunków przyznania wsparcia nie będą mogły zostać osiągnięte cele związane z określoną działalnością (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1096/16). Skoro istotą funkcjonowania grup producentów rolnych jest podejmowanie wspólnych działań przez "rozdrobnionych" co do wielkości produkcji producentów rolnych, zaś wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów m.in. wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, czy centralizacji sprzedaży (lit. b ust. 1 art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005) to, w ocenie Sądu, wobec ww. ustalonych i skutecznie niezakwestionowanych w sprawie okoliczności faktycznych towarzyszących zawiązaniu grupy, Strona nie mogła osiągnąć tych celów, a dążyła jedynie do przedłużenia okresu korzystania z pomocy na wspieranie grup producentów rolnych. Cele określone w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 były natomiast, jak słusznie podkreślał organ II instancji, realizowane przez członków grupy przed jej utworzeniem, poprzez ich uczestnictwo w innej grupie producentów rolnych, czyli w S. w Ż. Podkreślenia wymaga, że produkt wytworzony przez członków poszczególnych grup producentów rolnych powstałych na bazie S. w Ż., sprzedawany jest przez te grupy właśnie do tej spółdzielni. Sprzedaż produktu (mleka krowiego) funkcjonująca w okresie od 19 stycznia 2005 r. do 18 stycznia 2010 r. została zatem jedynie rozszerzona o kolejne ogniwo dystrybucji, jakim są nowopowstałe grupy producentów rolnych. Skarżąca wykorzystuje ponadto potencjał S. w Ż. w prowadzonej działalności produkcyjnej, o czym świadczą wszelkie umowy zawarte pomiędzy tymi podmiotami wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Grupa nie dysponuje właściwie żadnym zapleczem technicznym. Pomimo pięciu lat funkcjonowania, jako Grupa producentów rolnych, Strona nie weszła w posiadanie jakiejkolwiek infrastruktury niezbędnej do wprowadzania do obrotu produktów wyprodukowanych przez jej członków, jak również nie wypracowała w tym zakresie własnej struktury organizacyjnej i procedur. Jej powstanie organy słusznie zatem wiążą jedynie z faktem, iż funkcjonująca poprzednio S. w Ż. skorzystała już w pełnym wymiarze z pomocy na wspieranie grup producentów rolnych. O powyższym świadczy również fakt, iż ww. spółdzielnia nie figuruje już w rejestrze grup producentów rolnych. Sąd stwierdza, że brak jest przepisu powszechnie obowiązującego prawa, który wprost zabraniałby grupie producentów rolnych w ramach PROW 2007-2013 przystąpienia do niej członków będących wcześniej członkami innej grupy producentów rolnych założonej ze względu na ten sam produkt. Brak jest również przepisu wykluczającego ze wsparcia finansowego grupy, której członkowie byli wcześniej członkami innej grupy producentów rolnych. Jednakże tam, gdzie prawo ustala pewne ograniczenia (ilość członków grupy, limity pomocy) lub cele, dla których ta pomoc jest przyznawana, organ ma prawo i obowiązek badać i oceniać m.in. przyczyny powstania grupy jak i sposób jej funkcjonowania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 344/15 zasadnie zauważył, że "z punktu widzenia istoty spornego w sprawie zagadnienia nie sposób nie zwrócić uwagę i na ten jego aspekt, który w kontekście odnoszącym się do odzwierciedlanej w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Trybunału Konstytucyjnego tożsamości podstaw aksjologicznych obowiązywania systemu prawa krajowego oraz systemu prawa unijnego nakazuje uwzględniać tę jego konsekwencję, że prawo unijne - a więc tak samo, jak i prawo krajowe - sprzeciwia się powoływaniu się na wprost wynikające z jego uregulowań, czy też wyinterpretowane z nich przez Trybunał Sprawiedliwości uprawnienia, w sytuacji gdy, polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie, przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. To jest takich, które znajdowałyby uzasadnienie w prawnie chronionych wartościach. Znajduje to swoje potwierdzenie w tym stanowisku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (por. np. wyrok dnia 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawy C-131/13, C-163/13 i C-164/13)." Raz jeszcze podkreślić należy, że członkowie grupy już przed jej utworzeniem byli "scentralizowani" poprzez udział w S. w Ż. (będącej uprzednio grupą producentów rolnych) i sprzedaży do niej mleka oraz wspólnego (poprzez spółdzielnię) wprowadzania tego produktu do obrotu. W tym przypadku trudno uznać zatem, aby utworzenie kolejnych podmiotów (w tym Skarżącej) na bazie istniejącej wcześniej spółdzielni spowodowało realizację celów zawartych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, które realizowane były już wcześniej – poprzez członkostwo w tejże spółdzielni – jako grupy. W ocenie Sądu istnienie limitów wysokości przyznawanej corocznie pomocy finansowej dowodzi, że wyodrębnienie sześciu grup producentów rolnych (S. w Ż., korzystającej z pomocy finansowej w okresie od 19 stycznia 2005 r. do 18 stycznia 2010 r., a następnie S., S., S., Ż. oraz "M." sp. z o.o.) w zakresie tej samej branży przez te same osoby, miało na celu zwielokrotnienie pomocy poprzez obejście przepisów prawa, związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnej kwoty wsparcia w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych". Należy również zgodzić się z organem, iż tworząc dodatkowe podmioty korzystające z pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" członkowie S. w Ż. dążą do przedłużenia i zwielokrotnienia okresu należnej pomocy finansowej z 5 do 10 lat. Gdyby członkowie S. w Ż. nie stworzyli nowych grup producentów rolnych, w tym Skarżącej, to nie mogliby już czerpać korzyści finansowych z tytułu PROW 2007-2013. Z tego względu zasadny jest wniosek organu, że powołanie nowej grupy producentów, miało na celu jedynie uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego niezgodnego z założeniami działania "Grupy producentów rolnych" objętego PROW 2007-2013. Tym samym w ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, iż w niniejszej sprawie wypełnione zostały zarówno obiektywne jak i subiektywne warunki skutkujące uznaniem że Strona stworzyła sztuczne warunki mające na celu uzyskanie wsparcia z działania "Grupy Producentów Rolnych". Wykazane przez organy działania S. w Ż., jej byłych członków, a następnie podmiotów utworzonych na bazie składu osobowego tej spółdzielni (w tym Skarżącej) zostały podjęte w celu stworzenia nowych podmiotów mogących ubiegać się o wsparcie w ramach działania "Grupy producentów rolnych" i uzyskiwania wsparcia na poziomie nieograniczonym limitami finansowymi zawartymi w rozporządzeniu nr 1698/2005, a nie potrzebą dostosowania procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, centralizacją sprzedaży, czy ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, co rzutuje na ocenę spełnienia celu określonego w treści art. 35 ust. 1, lit a-c rozporządzenia nr 1698/2005. Sąd jest zdania, iż działania podjęte przez S. w Ż. (podjęcie uchwały o określonej treści, tj. ograniczenie jej członków jedynie do osób prawnych), co siłą rzeczy doprowadziło do dekoncentracji i rozdzielenia jej potencjału produkcyjnego, stworzyło, w ocenie Strony, podstawy do uznania jako naturalne i możliwe stworzenie nowych podmiotów mogących ubiegać się o wsparcie w ramach działania "Grupy producentów rolnych", czego Sąd nie podziela. Również sposób funkcjonowania Skarżącej (jej wielopłaszczyznowa zależność od S. w Ż.) wskazuje, iż cele pomocy, tj. dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, będących członkami grupy, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży i dostawa do odbiorców hurtowych oraz ustanowienie wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności nie mogą zostać osiągnięte przez Stronę. Chronologia kolejnych zdarzeń poprzedzających utworzenie Skarżącej daje bowiem podstawy do stwierdzenia, że zamiarem osób zawiązujących grupę było działanie mające na celu w pierwszej kolejności ominięcie warunków wskazanych w art. 35 ust. 1 lit. a-c rozporządzenia nr 1698/2005, a w dalszej kolejności otrzymanie płatności w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych", a zatem ubiegając się o pomoc Strona zamierzała uzyskać korzyść sprzeczną z celami systemu wsparcia. Za niezasadne uznać zatem należało zarzuty naruszenia przez Prezesa ARiMR art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 w związku z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005. W konsekwencji przyjmując jako prawidłową, dokonaną przez organy, interpretację ww. przepisów prawa materialnego, za niezasadny uznać ponadto należało zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. Nietrafny okazał się także zarzut naruszenia § 3 rozporządzenia gpr, poprzez niezastosowanie i nieudzielenie grupie pomocy finansowej, pomimo spełnienia przez grupę warunków do jej przyznania. Organy ARiMR, o czym była już mowa wyżej, mają bowiem zarówno uprawnienie jak i obowiązek badać, w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności (zarówno w pierwszym roku korzystania z pomocy, jak i następnych), czy spełnione są warunki do otrzymania płatności. Sam fakt, iż istniejąca Grupa prowadzi działalność w zakresie produkcji mleka i osiąga określony, wymierny poziom produkcji, a co za tym idzie dochodów z jej sprzedaży, nie jest tożsamy z uznaniem, iż doszło do spełnienia celu, dla jakiego została utworzona. Należy zwrócić także uwagę na fakt, że jakkolwiek podmiotem uzyskującym płatności jest Grupa, to jest ona utworzona przez producentów wchodzących w jej skład. Utworzenie grupy ma ułatwić działającym na rynku, rozproszonym podmiotom m.in. zasady wspólnego działania i konkurowania z innymi podmiotami, w tym w zakresie produkcji zbytu wytworzonego produktu. Działanie grupy, która powinna spełnić określony cel szczegółowy, pozwala na jej finansowanie. W sytuacji, gdy określeni producenci działali już w grupie, której przyznano pomoc finansową, ze względu na spełnienie celów z art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, w ocenie Sądu, powyższe dodatkowo wskazuje, że cel grupy, w której producenci ci ponownie działają, nie może być uznany za spełniony – mimo faktycznego prowadzenia działalności. W tym stanie rzeczy, ze względu na stworzenie przez Stronę sztucznych warunków, co miało miejsce w niniejszej sprawie, brak było podstaw do przyznania płatności na podstawie powołanego art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005. Z uwagi na powyższe powoływane przez Skarżącą (zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowego) okoliczności świadczących o spełnieniu, w jej ocenie, przez nowo powstałą grupę celów wskazanych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 nie mogły stanowić podstawy do zajęcia oczekiwanego przez Skarżącą stanowiska Sądu w niniejszej sprawie. Reasumując, w ocenie Sądu, wszystkie kwestie sporne zostały przez organ wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wykładnią prawa dokonaną również w przytoczonych orzeczeniach. Wyjaśniono dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy Grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa. Poprzez wykazanie chronologii zdarzeń poprzedzających powstanie grupy organ II instancji w sposób czytelny odniósł się do elementu subiektywnego - zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia. Wykazał również zaistnienie elementu obiektywnego, czyli brak spełnienia celów wsparcia. Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło