II GSK 1096/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-02-09
Skład orzekający: Andrzej Kuba, Joanna Kabat - Rembelska, Ewa Cisowska - Sakrajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie działania "Grupy producentów rolnych", może odmówić płatności na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, jeśli stwierdzi, że beneficjent sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, a jednocześnie nie wykazał, że obiektywnie nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARiMR, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzje organów niższych instancji. Sąd I instancji zasadnie wskazał, że organy ARiMR nie wykazały w sposób należyty, iż w przypadku skarżącej grupy producentów rolnych miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, co jest warunkiem zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. W szczególności, organy nie wykazały, że obiektywnie nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia, określony w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Zarzuty dotyczące koncentracji lub dekoncentracji produkcji, jako podstawy odmowy przyznania pomocy, nie mogą być rozpatrywane przez ARiMR, lecz należą do kompetencji marszałka województwa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie działania "Grupy producentów rolnych" dla spółki [A.] sp. z o.o. Organ odwoławczy (Prezes ARiMR) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że organy nie wykazały w sposób należyty przesłanek do odmowy przyznania pomocy na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Prezes ARiMR wniósł skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 i art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędzia del. WSA Ewa Cisowska - Sakrajda (spr.) Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2109/15 w sprawie ze skargi [A.] sp. z o.o. w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie działania "Grupy producentów rolnych" 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz [A.] sp. z o.o. w S. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 20 listopada 2015r., V SA/Wa 210[...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. z dnia [...] listopada 2014r. w przedmiocie odmowy przyznania [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w S. środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie "Grupy producentów rolnych" i zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu tego wyroku – przedstawiając stan sprawy – Sąd I instancji wskazał, że podstawą złożenia przez Grupę Producentów Rolnych "[A.]" w dniu [...] sierpnia 2014r. wniosku o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych", za okres od dnia [...] lipca 2013r. do dnia [...] lipca 2014r. (za trzeci rok działalności) była decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2011r. o wpisie do Rejestru Grup Producentów Rolnych oraz decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. z dnia [...] stycznia 2012r. o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od dnia [...] lipca 2011r. do dnia [...] lipca 2016r.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. decyzją z dnia [...] listopada 2014r. odmówił przyznania środków finansowych za okres od dnia [...] lipca 2013r. do [...] lipca 2014r. (za trzeci okres działalności), zaś Prezesa ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2015r. utrzymał ją w mocy.
Prezes ARiMR podał, że poprzednio istniejącej Grupie Producentów "[A.]" decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. odmówił przyznania płatności za pierwszy rok działalności Grupy, tj. za okres od dnia [...] października 2008r. do dnia [...] października 2009r. z uwagi na to, że Grupa ta dokonywała sprzedaży produktów nabytych uprzednio od poszczególnych członków do jednego z członków, tj. [B.] Sp. z o.o. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezes ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010r. Na podstawie wniosku Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. wykreślił tę Grupę z rejestru Grup Producentów Rolnych, po czym Grupa Producentów "[A.]" ponowie została wpisana do rejestru decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2011r.
W toku postępowania odwoławczego Prezes ARiMR ustalił, że Grupa ta została zawiązana przez pięciu członków, tj. M. W., J. W., "[C.]" Sp. z o.o., "[D.]" Sp. z o.o. oraz D. W. (obecnie D. I.). M. W., był członkiem pierwotnie funkcjonującej [A.] Sp. z o.o., która dnia [...] października 2008r., na mocy decyzji Marszałka Województwa [...], nr [...] została wpisana do rejestru Grup Producentów Rolnych prowadzonego przez Marszałka Województwa [...]. Grupa producentów rolnych na podstawie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej, złożyła w dniu [...] listopada 2009r. wniosek o płatność za okres od [...] października 2008r. do [...] października 2009r., tj. pierwszy rok działalności grupy. Grupa składała się z pięciu członków, tj. D. W. (obecnie D. I.), A. W., M. W., M. W. oraz [B.] Sp. z o.o. Zgodnie z planem działania Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. z dnia [...] sierpnia 2008r., infrastruktura dla poszczególnych jej członków przedstawiała się następująco: A. W. prowadziła produkcję drobiu w 6 obiektach w miejscowości D. oraz w 6 obiektach w miejscowości S.; D. W. (obecnie D. I.) prowadziła produkcję drobiu w 2 obiektach w miejscowości O.; M. W. prowadził produkcję drobiu w 5 obiektach w miejscowości L. oraz w 2 obiektach w miejscowości L. (rozbudowa do 7 obiektów); M. W. prowadził produkcję drobiu w 3 obiektach w miejscowości S. przy ul. [...]
Dyrektor [...] Oddziału ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. odmówił poprzednio istniejącej [A.] przyznania płatności za pierwszy rok działalności Grupy, z uwagi na to, że Grupa ta dokonywała sprzedaży produktów nabytych uprzednio od poszczególnych członków do jednego z członków, tj. [B.] Sp. z o.o. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezes ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010r. Na podstawie wniosku Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. wykreślił tę Grupę z rejestru Grup Producentów Rolnych, po czym Grupa Producentów "[A.]" ponowie została wpisana do rejestru decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2011r.
Następnie Prezes ARiMR podał, że M. W. dnia [...] czerwca 2011r. zawarł z członkiem Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. - "[D.]" Sp. z o.o. umowę dzierżawy nieruchomości położonej na działce ewidencyjnej nr 81/2 w miejscowości L. oraz z J. W. umowę dzierżawy nieruchomości położonej na działce ewidencyjnej nr 81/1 w miejscowości L. Organ odwoławczy zauważył, że w obiektach położonych w miejscowości L., M. W. prowadził działalność w zakresie hodowli drobiu, będąc członkiem Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., która pierwotnie wpisana została do rejestru przez Marszałka Województwa [...] w dniu [...] października 2008r. W planie działania pierwotnie działającej grupy z dnia [...] sierpnia 2008r., fermy M. W., położone w miejscowości L., zostały opisane jako: "obiekty wyremontowane dostosowane do hodowli indyków brojlerów. W obiektach znajduje się podstawowe wyposażenie technologiczne. Stan techniczny dobry".
Ustalił też, że członkowie Grupy: "[D.]" Sp. z o.o. oraz J. W. rozpoczęli prowadzenie działalności w zakresie chowu i hodowli drobiu w dniu [...] lipca 2011r. - tego dnia zostały im nadane weterynaryjne numery identyfikacyjne. Przed dniem złożenia wniosku o wpis Grupy do rejestru Grup Producentów Rolnych, prowadzonego przez Marszałka Województwa [...], tj. przed [...] lipca 2011r., działalność w zakresie chowu i hodowli drobiu prowadzili trzej członkowie Grupy: D. W., M. W. oraz "[C.]" Sp. z o.o., natomiast J. W. oraz "[D.]" Sp. z o.o., na dzień składania przez Grupę wniosku nie byli producentami drobiu. Ponadto Grupa a także "[D.]" Sp. z o.o. oraz "[C.]" Sp. z o.o. mają siedzibę w tej samej miejscowości, pod tym samym adresem, ul. [...].
Prezes ARiMR ustalił również, że udziały własnościowe członków Grupy, działających w formie spółki z o.o., przedstawiają się w następujący sposób:
1) "[D.]" Sp. z o.o. – L. W., udziałowiec spółki (25 % udziałów) oraz członek [E.] Sp. z o.o., oraz M. W. - udziałowiec spółki (75% udziałów), Prezes Zarządu, były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., która dnia [...] stycznia 2011r. została wykreślona z Rejestru Grup Producentów Rolnych oraz obecny członek [E.] Sp. z o.o.,
2) "[C.]" Sp. z o.o. – A. W., były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., która dnia [...] stycznia 2011r. została wykreślona z rejestru Grup Producentów Rolnych oraz udziałowiec spółki (50% udziałów) oraz obecny członek [E.] Sp. z o.o. oraz M. W., były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., która dnia [...] stycznia 2011r. została wykreślona z rejestru Grup Producentów Rolnych oraz udziałowiec spółki (50% udziałów) oraz obecny członek "[A.]" Sp. z o.o., Prezes Zarządu, M. W., były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o. o.
Z kolei [E.] Sp. z o.o. została wpisana do rejestru Grup Producentów Rolnych decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2011r. Grupę tworzą następujące podmioty: "[F.]" Sp. z o.o., L. W., M. W., "[G.]" Sp. z o.o. oraz "[H.]" Sp. z o.o.
[B.] Sp. z o.o. (były członek pierwotnie działającej Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o.) podzieliła swoje gospodarstwo i wydzierżawiła członkom [E.] Sp. z o.o. część swoich nieruchomości.
Prezes ARiMR ustalił również, iż udziały własnościowe członków [E.] Sp. z o.o., przedstawiają się w następujący sposób:
1) "[G.]" Sp. z o.o. – D. W. (obecnie D. I.) – udziałowiec spółki (40% udziałów), były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. oraz obecny członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o.; M. W.– udziałowiec spółki (40% udziałów), Prezes Zarządu, były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. oraz obecny członek [E.] Sp. z o.o., L. W. – udziałowiec spółki (10% udziałów) oraz członek [E.] Sp. z o.o. oraz J. W. – udziałowiec spółki (10% udziałów) oraz członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o.;
2) "[F.]" Sp. z o.o. – D. W. (obecnie D. I.) - udziałowiec spółki (50% udziałów), były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. oraz obecny członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., M. W. – udziałowiec spółki (50% udziałów), były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. oraz obecny członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., M. W.– Prezes Zarządu, były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. oraz obecny członek [E.] Sp. z o.o.;
3) [H.] Sp. z o.o. – A.W., były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., udziałowiec spółki (50% udziałów) oraz obecny członek [E.] Sp. z o.o. oraz M. W., Prezes Zarządu [H.] Sp. z o.o., były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., udziałowiec spółki (50% udziałów) oraz obecny członek "[E.]" Sp. z o.o.
Organ odwoławczy wskazał nadto, że "[G.]" Sp. z o.o., "[F.]" Sp. z o.o. oraz "[H.]" Sp. z o.o. mają siedzibę w tej samej miejscowości, pod tym samym adresem (ul. [...]). Pod tym samym adresem znajduje się również siedziba Grupy "[A.]" Sp. z o.o. oraz dwóch jej członków "[D.]" Sp. z o.o. oraz "[C.]" Sp. z o.o., jak również [E.] Sp. z o.o.
Decyzją z dnia [...] października 2011r. "[I.]" Sp. z o.o. została wpisana do Rejestru Grup Producentów Rolnych prowadzonego przez Marszałka Województwa [...]. Grupa ta składała się z pięciu członków, tj. A. W., "[J.]" Sp. z o.o., K. P., "[K.]" Sp. z o.o. oraz "[T.]" Sp. z o.o.
Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, iż A. W. (były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o.) podzieliła swoje gospodarstwo i wydzierżawiła członkom Grupy Producentów Rolnych "[I.]" Sp. z o.o. swoje nieruchomości. W dniu [...] lipca 2011r. A. W. wydzierżawiła "[K.]" Sp. z o.o. nieruchomość położoną w miejscowości S., na działkach ewidencyjnych nr 1545/6 i nr 1545/16 zaś "[J.]" Sp. z o.o. -nieruchomość położoną w miejscowości S., na działkach ewidencyjnych nr 1545/6 i nr 1545/16. Na tych obiektach A. W. prowadziła działalność w zakresie hodowli drobiu będąc członkiem Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., która pierwotnie wpisana została do rejestru Marszałka Województwa [...] w dniu [...] października 2008r. W planie działania grupy z dnia [...] sierpnia 2008r., fermy A. W. położone w miejscowości S. zostały opisane jako: "(f)erma dobrze zorganizowana. Wyposażenie dobre w linie technologiczne (...). Ferma spełnia wymagania przepisów Unii Europejskiej".
Prezes ARiMR ustalił również, iż udziały własnościowe członków Grupy "[I.]" Sp. z o.o., przedstawiają się następujący sposób:
1) "[K.]" Sp. z o.o. – D. W. (obecnie D. I.) – udziałowiec spółki (75% udziałów), były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., która z dniem [...] stycznia 2011r. została wykreślona z Rejestru Grup Producentów Rolnych oraz obecny członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., K. P. – udziałowiec spółki (25% udziałów) oraz członek Grupy Producentów Rolnych "[I.]" Sp. z o.o., M. W. – Prezes Zarządu, były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. oraz obecny członek [E.] Sp. z o.o.;
2) "[J.]" Sp. z o.o. –A. W. – udziałowiec spółki (75% udziałów), były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. oraz obecny członek Grupy Producentów Rolnych "[I.]" Sp. z o.o., J. W. – udziałowiec spółki (25% udziałów) oraz członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o., M. W. – Prezes Zarządu, były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. oraz obecny członek Grup Producentów Rolnych "[E.]" Sp. z o.o.;
3) "[T.]" Sp. z o.o. – M. W., Prezes Zarządu, były członek Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o.o. oraz obecny członek [E.] Sp. z o.o., udziałowiec spółki (25% udziałów), K. P. – udziałowiec spółki (75% udziałów) oraz członek Grupy Producentów Rolnych "[I.]" Sp. z o.o.
Prezes ARiMR stwierdził, że "[K.]" Sp. z o.o., "[T.]" Sp. z o.o. i "[J.]" Sp. z o.o. mają siedzibę w tej samej miejscowości, pod adresem, ul. [...]. Pod tym adresem znajduje się również siedziba Grupy "[A.]" Sp. z o.o. oraz dwóch jej członków "[D.]" Sp. z o.o. oraz "[C.]" Sp. z o.o., jak również Grupa "[E.]" Sp. z o.o. oraz trzech jej członków, tj. "[G.]" Sp. z o.o. , "[F.]" Sp. z o.o. i "[H.]" Sp. z o.o. oraz Grupa "[I.]" Sp. z o.o.
Organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji, że podział bazy produkcyjnej M. W., [B.] Sp. z o.o. oraz A. W., poprzez wydzierżawienie kurników położonych w miejscowości L., S. i S. dla poszczególnych członków Grup Producentów Rolnych, tj. J. W. i "[D.]" Sp. z o.o., "[G.]" Sp. z o.o., "[F.]" Sp. z o.o., "[K.]" Sp. z o.o. oraz "[J.]" Sp. z o.o. miało na celu dekoncentrację, tj. rozdzielenie potencjału produkcyjnego trzech podmiotów, a następnie ponowne ich połączenie w celu utworzenia trzech osobnych grup producentów rolnych. To zaś prowadzi do wniosku, że Grupa "[A.]" nie została powołana, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 15 września 2000r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. nr 88, poz. 983 ze zm.), zwanej u.g.p. Zdaniem organu istotne znaczenie mają zależności pomiędzy podmiotami tworzącymi Grupę, dotyczące zarówno miejsca, struktury własnościowej, jak i powiązań osobowych pomiędzy poszczególnymi podmiotami wchodzącymi w skład grup. Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców nie jest – jak podniósł organ - sprzeczne z obowiązującym prawem, jednak związek pomiędzy poszczególnymi spółkami (wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej), a przez to i członkami grupy producentów rolnych, pozostaje w sprzeczności z celami prawa "wspólnotowego" i ma na celu ominięcie przepisów dotyczących ograniczeń w zakresie płatności. Utworzenie Grupy Producentów Rolnych z pięciu członków, z których dwóch członków prowadzi działalność rolniczą wyłącznie na wydzierżawionych gruntach, będących wcześniej w posiadaniu innego członka wskazuje, iż w sprawie doszło do podziału gospodarstwa, celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów prawa, związanych z ograniczeniami dotyczącymi wymaganej minimalnej liczby pięciu członków, a wynikającej z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz.U. z 2013 poz. 642), zwanego rozporządzeniem z 2008r. Załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE.L 277 z dnia 21 października 2005r., str. 1), zwanego rozporządzeniem nr 1698/2005, określa maksymalne limity przyznawanego wsparcia. Istnienie limitów wysokości przyznawanej corocznie pomocy finansowej dowodzi, że wyodrębnienie trzech grup producentów rolnych, tj. "[A.]" Sp. z o.o., "[I.]" Sp. z o.o. oraz "[E.]" Sp. z o.o., w zakresie tej samej branży przez te same osoby miało na celu obejście przepisów prawa, związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnej kwoty wsparcia w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Wyliczona zgodnie z przedstawionymi przez te Grupy dokumentami wartość rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona i wskazanych jako wytworzonych w gospodarstwach jej członków, w oparciu o ustalony kurs euro w wysokości 4.1543 zł, na podstawie § 8 ust. 3 rozporządzenia z 2008r., pomoc finansowa w przypadku każdej z Grup przekracza pułap określony jako maksymalny w załączniku nr 1 do rozporządzenia nr 1698/2005, tj. w drugim roku, stanowi obecnie równowartość kwoty 415.430 zł.
Zdaniem organu odwoławczego, chronologia kolejnych zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy wskazuje, jak wywodził Sąd I instancji, że zamiarem osób zawiązujących Grupę oraz jej poszczególnych członków, było działanie mające na celu w pierwszej kolejności ominięcie warunku w art. 35 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 1698/2005, a w dalszej kolejności otrzymanie płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych", tj. stworzenie sztucznych warunków w celu sprzecznym z celami systemu. Oznacza to, że w tej sprawie zostały wypełnione co podniósł Prezes ARiMR przesłanki wskazane w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r.
ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.25 z dnia 28 stycznia 2011r., s. 8), zwanego rozporządzeniem nr 65/2011.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 listopada 2015r. - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej p.p.s.a., uchylił decyzje obu instancji.
Sąd I instancji podniósł, że stosownie do art. 2 u.g.p. osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. W ramach programu wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich obejmującego między innymi działanie pod nazwą "Grupy producentów rolnych", grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu na terytorium RP reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r. poz.173), zwanej u.r.o.w., w tym w odniesieniu do grup producentów (art. 5 ust. 1 pkt 10). Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.r.o.w. pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia nr 1698/2005, oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, a także w przepisach wydanych na podstawie art. 29 u.r.o.w., czyli w rozporządzeniu z dnia 20 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013. (Dz.U. nr 81, poz. 550 ze zm.), zwanym rozporządzeniem z 2007r. Zgodnie z § 3 rozporządzenia z 2007r. pomoc jest udzielania grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. Sąd I instancji podkreślił, że organy - wydając decyzje o płatności - są zobowiązane sprawdzić nie tylko, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić czy spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz czy nie zachodzą określone w tych przepisach przesłanki do odmowy wypłaty. Oznacza to, że przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 i rozporządzenia nr 65/2011. Cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przy tym art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005.
Sąd I instancji zauważył, że w myśl art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przepisy prawa nie definiują pojęcia "sztucznych warunków". Wskazany przepis był jednakże przedmiotem interpretacji dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 12 września 2013r. w sprawie C-434/12. W wyroku tym TSUE stwierdził, że: 1) artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami; oraz że 2) artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.
W ocenie Sądu I instancji przedstawiona wykładnia art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, którą należy podzielić, ma zastosowanie do realiów tej sprawy. Rozumienie sztucznych warunków dotyczy oczywiście także organów ARiMR a to oznacza, iż sprawa na etapie postępowania administracyjnego nie została jak wywodził Sąd należycie wyjaśniona. Organy winny w pierwszej kolejności wykazać, że w przypadku skarżącej miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Powyższego zabrakło jednak w czynnościach organu podejmowanych w niniejszej sprawie.
Sąd I instancji - nawiązując do art. 21 ust. 3 in fine u.w.r.o.w., jak i wyroku TSUE C-434/12 – uznał, że dla zaistnienia przesłanki zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w związku z działaniami mogącymi potencjalnie stanowić przejaw tworzenia sztucznych warunków do uzyskania wsparcia, obiektywnie nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia. Cele te w tej sprawie określone są przez przepis art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów: a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup; b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych; c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Następnie Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 35 ust. 3 rozporządzenia nr 1698/2005 wsparcia udziela się grupom producentów, które zostały oficjalnie uznane przez właściwy organ państwa członkowskiego. W tej sprawie poza sporem jest, jak argumentował Sąd I instancji, że [A.] Sp. z o.o. została uznana za grupę producentów rolnych przez Marszałka Województwa [...], a wśród warunków wpisania grupy do rejestru jest między innymi ustalenie, czy tworzą ją producenci rolni w celach określonych w art. 2 u.g.p. (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.g.p.), oraz czy przynależność do jednej grupy wyklucza przynależność do innej grupy producentów danego produktu (art. 4 ust. 1 pkt 3 u.g.p.). Nie należy więc do kompetencji ARiMR ocenianie tych przesłanek jako mających wpływ na stwierdzenie tworzenia sztucznych warunków, gdyż spełnianie warunków do tworzenia grupy może być przesłanką skreślenia grupy z rejestru grup producentów na podstawie art. 11 u.g.p. Dotyczy to również spełniania przez grupę celów określonych w art. 2 u.g.p. Tak więc analiza organu w tej sprawie powinna się ograniczać do stwierdzenia, czy zachodzą obiektywne okoliczności, pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty któryś z celów określonych w art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005. W określonych w tym przepisie celach Sąd nie doszukał się konieczności koncentracji produkcji czy zapobiegania dekoncentracji produkcji.
Według Sądu I instancji organy nie wykazały, czy działania członków grupy, polegające w szczególności na tym, że występują pomiędzy nimi powiązania osobiste, członkowie grupy wydzierżawiają obiekty innym członkom grupy, niektórzy z członków grupy w chwili złożenia wniosku o rejestrację grupy nie prowadzili jeszcze produkcji, członkowie grupy byli członkami innej grupy "[A.]" Sp. z o.o. wcześniej wykreślonej z rejestru - powodują niemożność osiągnięcia któregokolwiek z celów wsparcia określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Zarzuty co do tworzenia sztucznych warunków dotyczą kwestii koncentracji czy dekoncentracji produkcji, a więc celów istnienia grupy producentów określonych w art. 2 u.g.p., czy też w ogóle uprawnień poszczególnych członków do tworzenia grupy. Jednakże ocena takich przesłanek nie należy do kompetencji organów ARiMR, lecz do kompetencji marszałka województwa.
Zdaniem Sądu I instancji, organy ARiMR - czyniąc zarzuty pozorności działań członków grupy wynikającej przede wszystkim z wydzierżawiania obiektów przez niektórych z nich dla innych - nie dokonują tych ustaleń zgodnie z wymogami wynikającymi w szczególności z zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a., obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego wynikającego z art. 77 k.p.a.
Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca w toku postępowania wyjaśniała, że członkowie grupy ponosili nakłady na modernizację czy remonty wydzierżawionych hal, w których prowadzili produkcję, jak też inne koszty produkcji drobiu. Dokumenty przedstawione w tej materii nie zostały jednak ocenione. W tej sytuacji za przedwczesną Sąd uznał ocenę, czy prawidłowo zostało ustalone istnienie subiektywnego elementu stworzenia sztucznych warunków polegającego na zamiarze wyłącznego uzyskania korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ, mając na względzie art. 21 ust. 2 u.w.r.o.w. winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a następnie wyjaśnić istotne, wskazane wyżej kwestie.
Prezes ARiMR zaskarżył ten wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi Grupy Producentów Rolnych "[A.]" Sp. z o. o., względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 11 u.g.p. i art. 20 ust. 2 pkt 2 u.w.r.o.w. oraz § 6 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków przyznawania pomocy, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd, iż organ orzekając o przyznaniu płatności nie jest uprawniony do weryfikowania warunków tworzenia grup producentów, podczas gdy z tego przepisu wynika, iż organ nie powinien dokonywać żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności;
- art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż w określonych w tym przepisie celach nie sposób doszukać się konieczności koncentracji produkcji czy zapobiegania dekoncentracji produkcji, podczas gdy z prawidłowej wykładni tego przepisu wynika, iż rozdrobnienie produkcji, poprzez formalne stworzenie dodatkowych podmiotów (członków grupy producentów) celem ustanowienia minimalnej wymaganej liczby członków dla utworzenia grupy, narusza cele wskazane w tym przepisie.
[A.] Sp. z o.o. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, co oznacza, że wniesiona przez Prezesa ARiMR skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu w granicach zarzutów kasacyjnych. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie, skarga kasacyjna nie jest więc zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zarzuty kasacyjne nie podważają przyjętej przez Sąd I instancji podstawy prawnej zaskarżonego wyroku, co - zważywszy na stawiane przez ustawodawcę restrykcyjne wymogi formalne skardze kasacyjnej – czyni tę skargę niezasadną. Skuteczną podstawę zarzutów kasacyjnych może bowiem stanowić naruszenie tych przepisów prawa, które zostały przyjęte przez Sąd I instancji za podstawę wyroku. Braki skargi kasacyjnej w tym zakresie nie podlegają konwalidacji i czynią skargę kasacyjną nieskuteczną (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2014r., II GSK 2019/12, Lex nr 1495144).
Rozważając zarzuty kasacyjne – oparte na określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podstawie, tj. na naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię – podnieść też trzeba, iż w istocie zmierzają one, jak wynika z argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej, do zarzucenia Sądowi I instancji wadliwego zastosowania wymienionych w petitum skargi kasacyjnej przepisów, choć można też przyjąć, że w pewnym zakresie intencją skarżącego kasacyjnie mogło być również kwestionowanie uzasadnienia wyroku w zakresie stanowiska Sądu I instancji co do tych przepisów. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika bowiem jednoznacznie, że skarżący kasacyjnie organ - odwołując się do wskazanych w decyzji odwoławczej ustaleń faktycznych – argumentuje, że [A.] sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania płatności, co polegało zdaniem skarżącej kasacyjnie na wydzieleniu części gruntów rolnych i części mocy produkcyjnej, należących do jednego z członków Grupy, i ich przekazaniu nowo utworzonym podmiotom, aby mogli oni wykazać się prowadzeniem produkcji, w konsekwencji czego tworzona Grupa Producentów Rolnych mogła spełniać ustawową przesłankę rejestracji Grupy w postaci wymaganej minimalnej liczby członków Grupy (5 członków). Skarżący kasacyjnie podnosi również, że organy ARiMR posiadają – wbrew dokonanej przez Sąd I instancji interpretacji przepisów prawa materialnego - kompetencje do praktycznego (nie zaś formalnego) badania spełnienia celu zawiązania i rejestracji Grupy Producentów, w przeciwnym razie wydając decyzję o przyznaniu pomocy nie miałby one możliwości oceny zasadności wniosku o płatność.
Tak sformułowane zarzuty kasacyjne nie korespondują z podstawą prawną zaskarżonego wyroku, co oznacza, że nie podważają stanowiska Sądu I instancji, a w konsekwencji nie mogły skutkować uchyleniem tego wyroku. Z przyjętej przez Sąd I instancji podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jak i rozważań uzasadnienia kwestionowanego skargą kasacyjną wyroku wynika, że decyzje zostały uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zdaniem Sądu "sprawa na etapie postępowania administracyjnego nie została należycie wyjaśniona", "organy winny (...) w pierwszej kolejności wykazać, że w przypadku skarżącej miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności", "organy ARiMR czyniąc zarzuty pozorności działań członków grupy wynikającej przede wszystkim z wydzierżawienia obiektów przez niektórych z nich dla innych nie dokonują tych ustaleń zgodnie z wymogami wynikającymi w szczególności z zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a., obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego wynikającej z art. 77 k.p.a.". Ponadto Sąd I instancji – wskazując, iż nie została oceniona przez organy kwestia ponoszenia przez członków Grupy nakładów na modernizację czy remonty wydzierżawionych hal – podniósł, że "przedwczesna jest ocena, czy prawidłowo zostało ustalone istnienie subiektywnego elementu stworzenia sztucznych warunków polegającego na zamiarze wyłącznego uzyskania korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia". Ocena prawna wyrażona przez Sąd I instancji koresponduje ze wskazaniami co do dalszego postępowania. Powyższe w zestawieniu z zarzutami kasacyjnymi wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że zarzuty te nie odnoszą się do przyjętej przez Sąd I instancji podstawy uwzględnienia skargi, lecz naruszenia przez Sąd przepisów prawa materialnego. W sytuacji gdy Sąd – z uwagi na stwierdzone istotne naruszenia prawa procesowego - nie kontrolował prawidłowości zastosowania przez organy przepisów prawa materialnego, zaś skarga kasacyjna nie kwestionuje podstawy prawnej uwzględnienia skargi Grupy Producentów "[A.]" i stanowiska zaskarżonego wyroku co do wadliwego ustalenia przez organy okoliczności faktycznych, nie sposób zarzucić Sądowi I instancji wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym. Skuteczne podniesienie zarzutu kasacyjnego wadliwej subsumcji normy prawnej wymaga bowiem poczynienia przez organy prawidłowych ustaleń stanu faktycznego i ich zaaprobowania przez Sąd I instancji, a następnie dokonania przez Sąd kontroli prawidłowości zastosowania przez organy normy prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa nadto, że poczyniona w pierwszej części rozważań prawnych uzasadnienia zaskarżonego wyroku wzmianka, że organy przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych sprawdzają zgodność pomocy z przepisami prawa unijnego, zaś istota sporu w sprawie sprowadza się do prawidłowości ustalenia przez organy, że działania skarżącej (poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu pozyskania korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego) stanowiły podstawę odmowy przyznania pomocy, a następnie przywołanie i dokonanie wykładni przepisów art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 i art. 35 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia nr 1698/2005 miało na celu ustalenie relewantnych prawnie okoliczności faktycznych, które powinny być przedmiotem ustaleń faktycznych organów w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Tą intencję Sądu I instancji potwierdza zawarte bezpośrednio po zacytowaniu wyroku TSUE z dnia 12 września 2013r. w sprawie C-434/12 (którym to wyrokiem trybunał dokonał wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011) stwierdzenie, że ustalenia co do sztucznego stworzenia warunków do otrzymania płatności winny wynikać w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ze zgromadzonego materiału dowodowego (w przeciwnym razie są one niekompletne i niewystarczające), jak i wskazane już rozważania uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zawierające ocenę poczynionych w tej sprawie przez organy ustaleń faktycznych w świetle art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 i art. 35 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia nr 1698/2005. Norma prawna, określająca przesłanki przyznania pomocy finansowej grupom producentów rolnych, determinuje co oczywiste zakres postępowania dowodowego i jego uprzednie ustalenie pozwala sądowi administracyjnemu na ocenę prawidłowości przeprowadzenia tego postępowania przez organy.
Nie sposób również zarzucić Sądowi I instancji wadliwego ustalenia okoliczności relewantnych prawnie w drodze wykładni pozostających w związku przepisów art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 i art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Dokonując wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 - Sąd I instancji zacytował sentencję wyroku TSUE z dnia 12 września 2013r. w sprawie C-434/12, po czym stwierdził, że pogląd wynikający z tego wyroku akceptuje i ma on zastosowanie do realiów niniejszej sprawy, dla zastosowania tego przepisu w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w związku z działaniami mogącymi potencjalnie stanowić przejaw tworzenia sztucznych warunków do uzyskania wsparcia, obiektywnie nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia a określony w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Z wyroku TSUE wynika zaś, że dla zastosowania tego przepisu konieczne jest stwierdzenie dwu elementów: obiektywnego (okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia) i subiektywnego (dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu), co należy oceniać w świetle art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005. Sąd I instancji - interpretując art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 - nie zajął więc stanowiska, które jest mu przypisywane w skardze kasacyjnej, a które sprowadza się do twierdzenia, że "(...) organ orzekający o przyznaniu płatności nie jest uprawniony do weryfikowania warunków tworzenia grupy producentów (...)". Z powołanego wyroku TSUE, który Sąd I instancji jak sam podnosi "zaakceptował", wynika wprost, iż w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, w tym czynności, które doprowadziły do rozdrobnienia gospodarstwa (dekoncentracji produkcji). Zamiar stanowi przecież element, który towarzyszy czynności na etapie zawiązywania grupy. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie, elementu subiektywnego w postaci procesu sztucznego tworzenia warunków w postaci dekoncentracji produkcji nie sposób zatem utożsamiać - co stanowi istotę argumentacji zarzutu kasacyjnego błędnej wykładni art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 – z celami wsparcia wymienionymi w tym przepisie. Odwołanie w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 do celów wsparcia, w tym określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, co wymaga łącznego ich zastosowania w procesie oceny sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia, nie uprawnia do dowolnego traktowania celów wsparcia i ich rozszerzania w drodze wykładni, a do tego w istocie zmierza skarga kasacyjna skoro skarżąca kasacyjnie podnosi, że w ramach celów określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 mieści się również koncentracja czy zapobieżenie dekoncentracji produkcji. Zamknięty katalog celów wsparcia, nie obejmujący dekoncentracji/koncentracji produkcji (lecz m.in. koncentrację sprzedaży), jest natomiast powiązany – co wyraźnie rozdziela TSUE – z elementem obiektywnym i w ramach tego elementu jest oceniany. Badanie w okolicznościach danej sprawy elementu obiektywnego zmierza do tego, czy na skutek sztucznego stworzenia warunków przyznania wsparcia nie będą mogły zostać osiągnięte cele związane z określoną działalnością. A zatem zasadnie podniósł Sąd I instancji, że w określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 celach nie sposób doszukiwać się konieczności koncentracji produkcji czy zapobiegania dekoncentracji produkcji. W tym kontekście należy rozumieć odwołujące się do art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 i zawarte po analizie tego przepisu stwierdzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że zarzuty co do tworzenia sztucznych warunków dotyczą kwestii koncentracji lub dekoncentracji produkcji, a więc celów istnienia grupy producentów określonych w art. 2 ustawy o grupach producentów, których badanie należy do kompetencji marszałka województwa. Zarzut naruszenia art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 pozostającego w zw. z art. 4 ust. 8 rozporządzenia należy zatem uznać za wynik mylnego odczytania przez skarżącego kasacyjnie związku między tymi przepisami (w zakresie celów wsparcia), co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego określenia katalogu przesłanek odmowy wsparcia grupy producentów. Zważywszy na dokonaną przez TSUE wykładnię art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 katalog przesłanek sztucznego stworzenia przez grupę producentów warunków wymaganych do otrzymania wsparcia obejmuje zamiar uzyskania korzyści i sprzeczność korzyści ze ściśle określonymi w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 celami systemu wsparcia. Wobec tego badanie tych przesłanek zmierza do ustalenia, w jakim zakresie działalność grupy producentów – choć formalnie poprawna – może świadczyć o sztucznym stworzeniu warunków uzyskania wsparcia. W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji – wskazując organom kierunek prowadzenia postępowania wyjaśniającego - za konieczne uznał ustalenie okoliczności subiektywnych w postaci zamiaru uzyskania korzyści przez grupę producentów oraz obiektywnych świadczących o niemożności osiągnięcia określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 celów wsparcia. Dopiero bowiem poczynienie tych ustaleń pozwoli na ewentualne postawienie Grupie Producentów "[A.]" zarzutu sztucznego stworzenia warunków do otrzymania wsparcia i pozwoli na zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 w zw. z art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł zaś na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 461).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło