V SA/Wa 1239/12

WyrokWSA w Warszawie2012-12-11

Skład orzekający: Michał Sowiński, Beata Blankiewicz – Wóltańska, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, rozpatrując ponownie sprawę po uchyleniu przez sąd pierwszej instancji postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, może prowadzić pełne postępowanie dowodowe zamiast jedynie uzupełniającego, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, rozpatrując sprawę ponownie po uchyleniu przez sąd postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, nie może prowadzić pełnego postępowania dowodowego. Może jedynie przeprowadzić postępowanie uzupełniające w celu zebrania dodatkowych dowodów. Prowadzenie pełnego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) oraz przepisów dotyczących postępowania odwoławczego (art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a.), co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia uchylenie decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Wojewoda odmówił udzielenia zezwolenia, a Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał tę decyzję w mocy. Po uchyleniu przez WSA postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy ponownie rozpatrzył sprawę, wzywając do uzupełnienia materiału dowodowego. Pełnomocnik skarżącego przedłożył część dokumentów, jednak nie wszystkie wymagane oryginały lub potwierdzone kopie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji, uznając, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do udzielenia zezwolenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M. N. J. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz M. N. J. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M.N.J.(zwany dalej: Skarżący, Cudzoziemiec) decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej jako organ) utrzymał w mocy decyzję Wojewody M.z dnia [...] września 2010r. nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym: W dniu [...].07.2010r. M.N.J. wystąpił do Wojewody M. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Cudzoziemiec ostatnio przebywał na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w dniu [...].03.2010r. przez Wojewodę M. z terminem ważności do dnia [...]..08.2010r. Podstawą udzielenia, wówczas małoletniemu cudzoziemcowi, zezwolenia był fakt, że miał on zapewnione zatrudnienie w charakterze piłkarza ligowego zespołu w R.K.S. "S." w W. W trakcie toczącego się postępowania przed organem I instancji cudzoziemiec dołączył do akt sprawy zezwolenie na pracę wydane w dniu [...].08.2010r. przez Wojewodę M., z którego wynika, że M.N.J. będzie zatrudniony w M.K.S.N. w O. w charakterze zawodnika piłki nożnej na podstawie kontraktu o profesjonalne uprawianie piłki nożnej na ½ etatu w okresie od dnia [...].09.2010r. do dnia [...]..09.2011r. z wynagrodzeniem brutto nie niższym niż [...].zł. Decyzją z dnia [...]..09.2010 r. Nr [...] Wojewoda M. orzekł o odmowie udzielenia stronie wnioskowanego zezwolenia stwierdzając m.in., iż cudzoziemiec nie spełnia wymagań określonych w art. 53-53b ustawy o cudzoziemcach. Ponadto dodał, że pełnomocnik strony na wezwanie organu I instancji nie uzupełnił materiału dowodowego o dokumenty wskazane w wezwaniu. Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik strony - pan M.S. w dniu [...].12.2010r. złożył odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i udzielenie cudzoziemcowi przedmiotowego zezwolenia oraz podnosząc, iż M.N.J.zmienił miejsce zamieszkania i kierowane do niego pisma na poprzedni adres nie docierały do niego oraz że nie ustanowił on pełnomocnika do odbioru korespondencji. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia [...]..02.2011r. Nr [...].stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody M.z dnia [...]..09.2010r. Nr [...].orzekającej o odmowie udzielenia M.N.J.zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na powyższe rozstrzygnięcie została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który po rozpoznaniu jej wyrokiem z dnia 04.10.2011r. sygn. akt V SA/Wa 706/11 uchylił zaskarżone postanowienie . W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wobec nieskutecznego doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji brak było podstaw do uznania, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...]..10.2010r. oraz że odwołanie wniesione przez pełnomocnika skarżącego nastąpiło z uchybieniem terminu przewidzianego dla wniesienia odwołania stwierdzając jednocześnie, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem nie tylko art. 44 Kpa. ale również z naruszeniem art. 134 Kpa. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, ponownie rozpatrując odwołanie strony skarżącej, wezwał pełnomocnika strony pismem z dnia [...]..01.2012r. do uzupełnienia materiału dowodowego o oryginały lub potwierdzone urzędowo za zgodność z oryginałem kserokopie m.in. zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego dot. wywiązywania się cudzoziemca z zobowiązań podatkowych wobec Skarbu Państwa, zezwolenia na pracę cudzoziemca ważnego po dniu [...]..09.2011r., aktualnej umowy najmu lokalu mieszkalnego, ubezpieczenia zdrowotne cudzoziemca, oświadczenia pracodawcy o zamiarze zatrudnienia cudzoziemca z podaniem wysokości miesięcznego uposażenia, aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego pracodawcy lub jego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej oraz - w razie potrzeby - dodatkowych dokumentów potwierdzających posiadanie przez cudzoziemca stabilnego i regularnego źródła dochodu. Pełnomocnik strony został ponadto poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz pouczony, że nienadesłanie wymienionych dokumentów we wskazanym w terminie spowoduje rozpatrzenie sprawy w oparciu o posiadany materiał dowodowy oraz że kserokopie dokumentów nie mogą stanowić dowodów w postępowaniu administracyjnym. Wskazane pismo pełnomocnik Skarżącego odebrał w dniu [...]..02.2012r., a w dniu [...]..02.2012r. dołączył do akt sprawy oświadczenie pracodawcy cudzoziemca, z którego wynika, że M.N.J.jest zatrudniony w R.K.P. [...] "B." na podstawie umowy - kontraktu od dnia [...].07.2011r. do dnia [...].04.2014r. a ponadto kserokopie (niepoświadczone za zgodność z oryginałem) dokumentów: umowy najmu lokalu, zaświadczenia wydanego przez Urząd Miejski w R., z którego wynika, że Klub jest wpisany do ewidencji stowarzyszeń kultury fizycznej nieprowadzących działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta R.pod numerem [...] , zaświadczenia z Urzędu Skarbowego oraz ZUS RUMA za styczeń 2012r., z którego wynika, że podstawą wymiaru składek jest kwota w wysokości [...],00 zł. W związku z faktem, iż pełnomocnik cudzoziemca we wskazanym terminie nie dołączył do akt sprawy oryginałów lub potwierdzonych urzędowo za zgodność z oryginałem kserokopii w/w dokumentów oraz nie nadesłał pozostałych dokumentów wskazanych w piśmie koniecznych do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, a ponadto do dnia wydania przedmiotowej decyzji nie skorzystał z możliwości zapoznania z aktami sprawy, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - rozpatrując odwołanie wniesione przez M.S., pełnomocnika M.N.J.od decyzji Wojewody M.z dnia z dnia [...].09.2010r. Nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony – postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż pełnomocnik strony nie udokumentował, że M.N.J.spełnia przesłankę z art. 53 ust. 1 pkt 1 i art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, albowiem nie udokumentował posiadania przez cudzoziemca zezwolenia na pracę w R.K.P.[...] "B.", a także nie wykazał innych okoliczności uzasadniających jego pobyt na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 3 miesiące, nie dołączył dokumentów potwierdzających posiadanie przez cudzoziemca środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania oraz posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego. Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 53 ust 1 pkt 1 i art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach. Podniesiono, że samo stwierdzenie, iż wobec wnioskodawcy zachodzi wskazana przesłanka, obliguje organ rozpatrujący sprawę do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji, z uwagi na kategoryczne sformułowanie użyte w dyspozycji normy zawartej w art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy ("cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony... ") do podjęcia tylko takiego rozstrzygnięcia. Na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga, podpisana przez M.N.J., w której skarżący wniósł o uchylenie decyzji Szefa Urzędu, zarzucając jej błędy w ustaleniach faktycznych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z p. zm. dalej: k.p.a.), jak i z normami prawa materialnego mającymi zastosowanie w sprawie, Sąd uznał, iż decyzja ta została wydana z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniło jej uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach. Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oceniając - w powyższym kontekście - treść decyzji wskazać trzeba, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych, albowiem istotnym naruszeniem procedury administracyjnej było naruszenie przez organ odwoławczy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zasady dwuinstancyjności postępowania, wynikającej z treści art. 15 k.p.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011r. Nr 264, poz. 1573) w sprawie mają też zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. – dalej: k.p.a.). W sprawie istotnym jest, iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte wnioskiem skarżącego w dniu [...] lipca 2010r., zaś zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców została wydana w dniu [...] marca 2012r., a więc po upływie prawie dwóch lat. Stan taki wynikał przede wszystkim z faktu, iż postępowanie podlegało ocenie sądu administracyjnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 października 2011r., sygn. akt V SA/Wa 706/11) i organ II instancji ponownie rozpatrywał odwołanie skarżącego od decyzji Wojewody M.z dnia [...] września 2010r. Jak wynika z akt sprawy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców pismem z dnia [...].01.2012r. wezwał pełnomocnika strony do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez dostarczenie m.in. zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego dot. wywiązywania się cudzoziemca z zobowiązań podatkowych wobec Skarbu Państwa, zezwolenia na pracę cudzoziemca ważnego po dniu [...].09.2011r., aktualnej umowy najmu lokalu mieszkalnego, ubezpieczenia zdrowotnego cudzoziemca, oświadczenia pracodawcy o zamiarze zatrudnienia cudzoziemca z podaniem wysokości miesięcznego uposażenia, aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego pracodawcy lub jego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej oraz - w razie potrzeby - dodatkowych dokumentów potwierdzających posiadanie przez cudzoziemca stabilnego i regularnego źródła dochodu. Z zestawienia żądanych od skarżącego dokumentów, a ponadto faktu, iż organ II instancji wzywał do przedłożenia aktualnych dokumentów (wynikało to najprawdopodobniej z tego, iż część dokumentów, którymi dysponował organ I instancji, utraciła już swoją aktualność z powodu długotrwałego postępowania) wynika dla Sądu, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców prowadził pełne postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie, czy skarżący może otrzymać wnioskowane zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w świetle obwiązujących przepisów ustawy o cudzoziemcach. Zarówno z doktryny, jak i orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że organ II instancji ma obowiązek merytorycznego rozpoznania danej sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy jest zobligowany do tego, aby z urzędu uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, jakie dokonały się w okresie pomiędzy wydaniem zaskarżonej decyzji w pierwszej instancji, a orzekaniem w sprawie w drugiej instancji (np. patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 458/10, LEX 694466). Postępowanie odwoławcze polega bowiem nie tylko na kontroli postępowania organu I instancji, lecz także na weryfikacji zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności i celowości. Powinno mieć miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", gdyż organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2473/05, LEX nr 196286). W konsekwencji obowiązywania zasady dwuinstancyjności ustalenia faktyczne ma dokonywać zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy. Do jej zachowania nie wystarczy bowiem wydanie w sprawie dwóch rozstrzygnięć organów administracji publicznej różnych stopni. Organ odwoławczy rozstrzyga sprawę merytorycznie, a zatem ma prawo i obowiązek prowadzić własne postępowanie dowodowe w trybie art. 136 k.p.a. Z treści cyt. art. 136 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Artykuł 136 k.p.a. normuje zatem zakres postępowania dowodowego, jaki może być przeprowadzony w toku postępowania odwoławczego, określając go jako "uzupełniający" w stosunku do całości ustaleń faktycznych. Nie może więc to oznaczać prowadzenia pewnych, istotnych czynności w tym postępowaniu niejako od początku, tzn. gdy nie zostały one w ogóle ustalone i wyjaśnione w toku postępowania przed organem I instancji, a postępowanie dowodowe, także w kontekście oceny dowodów, do pewnych z nich się nie odnosi w ogóle. Uzupełnianie oznacza "dodanie" pewnych działań do działań już przeprowadzonych, a to należy rozumieć jako brak upoważnienia do przeprowadzania nowych czynności lub odwoływania się do nieuwzględnionych przez organ I instancji dowodów (dokumentów) w ramach postępowania administracyjnego. Te bowiem samodzielnie pełnią rolę środków dowodowych, ale są też składnikami całości procesu ustaleń faktycznych w sprawie i nie mogą być ustalane i oceniane w oderwaniu od całości tego postępowania. Jedynie rzeczywiście uzupełniające w stosunku do całości postępowania dowodowego środki dowodowe mogą być przeprowadzone w ramach zastosowania art. 136 k.p.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010r., sygn. akt II OSK 101/09, LEX 597094). Zatem skorzystanie z instytucji przewidzianej w art. 136 k.p.a. jest możliwe i dopuszczalne jedynie przy założeniu uzupełniającego charakteru tej czynności w stosunku do postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji i ustaleń dokonanych w oparciu o przeprowadzone przez ten organ postępowanie dowodowe. Podkreślić przy tym należy, że instytucja z art. 136 k.p.a. winna być wykorzystywana ostrożnie i odpowiedzialnie i nie może polegać na wyręczaniu organu I instancji w obowiązku wnikliwego wyjaśnienia sprawy i wszechstronnej oceny zgromadzonych wyczerpująco dowodów w sprawie (patrz: wyrok NSA z dnia 9 września 2011r., sygn. akt II OSK 1324/10, LEX 1132071). W każdym innym przypadku organ II instancji ma obowiązek zastosować w postępowaniu odwoławczym przepis art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, przy czym przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Naruszenie cytowanych przepisów jest tożsame z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zapisanej w art. 15 k.p.a. Istotnym elementem zasady dwuinstancyjności postępowania jest bowiem zakres rozpoznania i w konsekwencji rozstrzygnięcia sprawy. Wyznaczają go granice sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Sprawa rozpatrywana w postępowaniu odwoławczym powinna być tożsama ze sprawą rozpatrzoną przez organ I instancji. Tożsamość ta dotyczy tak elementów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Zmiana któregokolwiek z nich będzie skutkować pojawieniem się nowej sprawy, a jej rozpoznanie i załatwienie przez organ II instancji stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Należy podkreślić przy tym, że konieczności zachowania tożsamości sprawy w każdym jej elemencie nie można jednak ujmować bezwzględnie. Zupełna identyczność sprawy nie może stanowić warunku koniecznego do przeprowadzenia działań organu II instancji. Nieistnienie w k.p.a. zakazu uwzględniania tzw. nowości zmusza do ścisłego rozgraniczania sytuacji, w której wyłania się "nowa sprawa" i takich, które jej nie tworzą, ze względu na nieznaczne tylko naruszenie identyczności sprawy. Nowości, o których mowa, mogą dotyczyć tak stanu prawnego (zmiana przepisów w okresie od wydania decyzji I instancji do wydania decyzji przez organ odwoławczy), jak i stanu faktycznego (zmiana stanu faktycznego w tym czasie, gdy ujawniły się nowe okoliczności faktyczne, nabrały nowego znaczenia okoliczności pominięte). W stosunku do pierwszych obowiązek ich uwzględnienia wynika z zasady praworządności, do drugich zaś - z zasady prawdy obiektywnej. Dopiero tak określona "sprawa" podlega ponownemu rozpatrzeniu przez organ II instancji (patrz: G. Łaszczyca, komentarz do art. 15 k.p.a. w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2010). Nie można zatem przyjąć, że zasada dwuinstancyjności postępowania zostaje naruszona, gdy organ odwoławczy przeprowadza na podstawie art. 136 k.p.a. dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Dopiero przeprowadzenie całego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy stanowiłoby niedopuszczalne naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, pozbawiając strony służącego im prawa odwołania (patrz: wyrok NSA z dnia 14 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1313/98, niepubl.). Tym samym należy stwierdzić, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców żądając od strony nowych, aktualnych dokumentów, w rzeczywistości prowadził pełne postępowanie dowodowe nie mając do tego uprawnień, albowiem w ramach postępowania odwoławczego mógł przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Organ odwoławczy dopuścił się tym samym naruszenia przepisów art. 15, art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a. Sąd stwierdził zatem, że wymienione uchybienia są istotne i mogły wpływać na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy istnieje konieczność ustalenia powtórnie stanu faktycznego sprawy z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego i opisanych wyżej wskazań Sądu. Z powyższych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. i art. 152 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło