V SA/Wa 1257/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 28 października 2009r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych z dnia [...] maja 2009r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych p o s t a n a w i a: odmówić M. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Niniejsza sprawa została wszczęta na skutek skargi M. M. na orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych z [...] maja 2009r., Nr [...], w przedmiocie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Skarżący w dniu [...] września 2009r., złożył wniosek o zwolnienie z konieczności dokonania wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Sąd potraktował wniesione pismo jako wniosek o przyznanie prawa pomocy i wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF. Skarżący przy piśmie z [...] września 2009r. nadesłał wypełniony formularz o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uwagi na fakt, iż przesłane dokumenty były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, skarżący został wezwany o nadesłanie stosownych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową. Postanowieniem referendarskim z 28 października 2009r., odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy wskazał, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Skarżący nie złożył dodatkowych wyjaśnień i nie nadesłał żądanych dokumentów, załączył tylko część rachunków m.in. za energię elektryczną, wodę i ścieki oraz telefon i Internet oraz zaświadczenie potwierdzające uzyskiwane w 2008 roku dochody. To skłoniło referendarza sądowego do uznania, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. A brak współpracy skarżącego w tym zakresie prowadził do uprawnionego stwierdzenia, że przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja finansowa jest inna niż w rzeczywistości. Referendarz sądowy podał, iż skarżący i jego żona osiągają stałe miesięczne dochody w wysokości [...] brutto (w 2008 roku [...] netto miesięcznie), a zatem skarżący jest w stanie uiścić wpis w wysokości 200 złotych. Zwrócił też uwagę na fakt, iż wskazane wydatki nie są wydatkami miesięcznymi (za wyjątkiem telefonu i Internetu), najczęściej są wydatkami kwartalnymi, a więc skarżący nie ponosi stale powyższych wydatków. Ponadto wydatek w wysokości [...] tys. zł. za zakup opału na sezon zimowy dokonywany jest jednorazowo i co więcej skarżący w żaden sposób wydatku tego nie udokumentował. Zatem rozpoznający sprawę referendarz sądowy wskazał, iż w jego opinii przedstawione okoliczności świadczą o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć przyszłe koszty sądowe. W dniu 6 listopada 2009r., (data stempla pocztowego) skarżący wniósł sprzeciw na postanowienie referendarskie z 28 października 2009r., wyjaśnił, iż nie przewidywał konieczności zbierania wszystkich rachunków przez okres 3 miesięcy. Nie godzi się na przyjęcie faktu, iż wydatek [...] tys. zł. za opał na sezon zimowy jest jednorazowy, gdyż co miesiąc odkładał pewną sumę, by następnie kupić drewno opałowe od osoby, która nie wystawia faktur ani rachunków. Podkreślił, iż dość znaczne są też wydatki, związane z kosztem utrzymania dziecka studiującego w dużym mieście, na co również nie posiada rachunków. Wniósł o ponowne przeanalizowanie jego sytuacji, gdyż poprzednie dokonane przez referendarza sądowego było jego zdaniem dość "mechaniczne" i odzwierciedlało prawdziwego stanu majątkowego wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W opinii Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany w sposób pełny, przejrzysty i z uwzględnieniem przedstawionych przez stronę faktów i okoliczności przez referendarza sądowego postanowieniem z 28 października 2009r. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczona dalej jako ppsa.) - od zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 ppsa., wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 ppsa., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ppsa.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów stan majątkowy skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. M. M. jest w stanie ponieść koszty postępowania w wysokości 200 zł. (stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) w postaci wpisu sądowego od skargi na orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych w W., z całą pewnością nie przekracza to możliwości majątkowych skarżącego. Prawo pomocy jest instytucją, stworzoną z myślą o osobach, które nie są w stanie ponieść kosztów prowadzenia sprawy, skarżący nie należy to tej kategorii osób, a wymóg poniesienia przez niego na tym etapie postępowania kosztów wpisu nie stanowi relatywnie ogromnej części jego dochodów. M. M. utrzymuje się z wynagrodzenia pobieranego za pracę, wraz z małżonką w łącznej wysokości [...] brutto (w roku 2008 była to suma [...] netto miesięcznie). Skarżący ponosi koszty utrzymania, opłaty za wodę i ścieki 160,- zł, za energię elektryczną 600,-zł, za telefon i Internet 100,-zł oraz za zakup opału na sezon zimowy, który kosztuje ok. [...] tys. zł. (na które składają się sumy odkładane co miesiąc, zgodnie z treścią wniesionego sprzeciwu, zatem w rocznym rozliczeniu stanowi to kwotę ok. 160,- zł. miesięczne). Zainteresowany, zgodnie z nadesłanymi rachunkami ponosi je najczęściej kwartalnie (oprócz telefonu i Internetu oraz kwoty przeznaczonej na opał w sezonie zimowym), skarżący ponadto ponosi określone kwoty na wydatki związane z kształceniem córki (wnioskodawca nie podał przybliżonej kwoty, którą z tego tytułu ponosi). Zdaniem Sądu zainteresowany nie jest osobą znajdującą się w ciężkiej sytuacji życiowej, stan zdrowia skarżącego pozwala mu na podjęcie dodatkowej pracy, gdyby uznał, iż osiągane przez niego dochody są niewystarczające by utrzymać rodzinę (w aktach sprawy brak jest zaświadczeń lekarskich, z których wynikałoby co innego). Zatem zgodnie z przedstawionymi oświadczeniami i dokumentami Sąd uznał, iż skarżący nie należy do tych osób, które są ubogie, pozbawione lub w znacznym stopniu ograniczone w pozyskiwaniu środków do życia. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 254 § 1 i art. 260 ppsa.