V SA/Wa 1260/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę Zaskarżonym przez R. B. (zwanego dalej: skarżącym) postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W.(dalej: Dyrektor IS) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej: Naczelnik US) z [...] marca 2014 r. nr [...], w sprawie zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z [...] kwietnia 2013 r. o nr: [...] wystawionych przez wierzyciela tj. P. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) i art. 18, art. 33 pkt 1 art. 34 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Naczelnik US w P. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z [...] kwietnia 2013 r. wystawionych przez P., a obejmujących zaległości z tytułu opłat dodatkowych powstałe w latach 2008 – 2010 o nr: [...] w łącznej kwocie [...] zł. Na podstawie powyższych tytułów wykonawczych organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] czerwca 2013 r. nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z tytułu zwrotu podatku w US w P. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych skarżący odebrał [...] czerwca 2013 r. Skarżący w piśmie z [...] lipca 2013 r. (uzupełnionym [...] sierpnia 2013 r.) skierowanym do US w P., podniósł zarzuty przedawnienia zobowiązań dochodzonych tytułami wykonawczymi wymienionymi w pkt 1-5 zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z [...] czerwca 2013 r., a w drugiej kolejności zarzut nieistnienia zobowiązań w związku z brakiem wskazania terminów płatności zobowiązań. Skarżący wskazał, iż tytuły wykonawcze [...] nie spełniają kryteriów z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., gdyż Z. nie wskazał terminów płatności. Ponadto skarżący podniósł, iż egzekucja nie dotyczy zobowiązań publicznoprawnych, żądane od niego opłaty dodatkowe nie są podatkami, a zatem uległy przedawnieniu zgodnie z terminami wynikającymi z kodeksu cywilnego. Zobowiązany zarzucił również, że organ egzekucyjny nie wykonał obowiązków wynikających z art. 29 u.p.e.a. Pismem z [...] sierpnia 2013 r. Naczelnik US (organ egzekucyjny) wystąpił do wierzyciela z prośbą o zajęcie stanowiska w przedmiocie wniesionych zarzutów, zawartych w pismach skarżącego z [...] lipca i [...] sierpnia 2013 r. P. (wierzyciel) postanowieniem z [...] września 2013 r. nr [...] nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych przez skarżącego. Stanowisko wierzyciela wpłynęło do organu egzekucyjnego [...] września 2013 r., a pismem z [...] stycznia 2014 r. wierzyciel poinformował, iż postanowienie z [...] września 2013 r. jest postanowieniem ostatecznym, ponieważ skarżący nie składał zażalenia. Postanowieniem z [...] marca 2014 r. Naczelnik US w P. – działając na podstawie art. 34 § 1 i 4 w zw. z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. – odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał m.in., iż uzyskał ostateczne stanowisko wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, zaś wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Skarżący [...] marca 2013 r. złożył zażalenie, w którym podniósł, iż tytuły wykonawcze nie spełniają kryteriów z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Ponadto wskazał, że Z. domagał się zapłaty za parkowanie na podstawie uchwale Rady Miasta W. utożsamiającej fakt niewyłożenia biletu za szybą z nieuiszczeniem opłaty. Przy czym 10 kwietnia 2013 r. WSA w Warszawie w sprawie o sygn. VII SA/Wa 2834/12 (ze skargi R.) na uchwalę Rady Miasta W. z [...] czerwca 2008 r. nr [...] uchylił ten zapis, a skargę kasacyjną NSA odrzucił. Zdaniem skarżącego nie istnieje zatem podstawa prawna wystawienia tytułów wykonawczych, w efekcie czego nieważne są tytuły wykonawcze oraz działania egzekucyjne, a w rezultacie skarżone postanowienie. Braki terminów wymagalności egzekwowanych kwot dopełniają obraz nieważności tytułów wykonawczych. Ponadto skarżący podniósł, iż organ egzekucyjny nie wykonał obowiązku z art. 29 u.p.e.a., ponieważ nie zweryfikował czy obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej oraz czy został złożony wniosek o wszczęcie egzekucji wraz ze stosownymi dokumentami spełniającymi warunki formalne. Dodatkowo skarżący wskazał, iż skarżone postanowienie wydano po terminie, co oznacza, że nie istnieje w sensie prawnym. Postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor IS, po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z [...] marca 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor IS wyjaśnił, że skarżącemu w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego przysługuje uprawnienie do wniesienia zarzutów do wszczętego postępowania egzekucyjnego wyłącznie w oparciu o podstawy wymienione w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Zgodnie z jego treścią podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. wykonanie lub umorzenie w całości lub w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.). Art. 34 § 1 u.p.e.a. wskazuje, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1–7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8 – organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, w tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, stanowiska wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Natomiast art. 34 § 4 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Dyrektor IS wyjaśnił, że zarzuty skarżącego z [...] lipca 2013 r. dotyczyły przedawnienia zobowiązań oraz nieistnienia obowiązku. W związku z tym organ egzekucyjny zakwalifikował je jako zarzut z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., a następnie po uzyskaniu określonego w art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowiska wierzyciela, na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. zasadnie odmówił uwzględnienia tych zarzutów. Dyrektor IS podkreślił, że stanowiska wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Oznacza to, że organ egzekucyjny związany stanowiskiem wierzyciela, nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalania podstaw do uwzględniania zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Tym samym organ egzekucyjny nie mógł w przedmiocie tych zarzutów orzec inaczej niż wierzyciel. Odnosząc się do zarzutów zażalenia dotyczących nieistnienia podstawy prawnej zobowiązania z tytułu opłat dodatkowych, Dyrektor IS wyjaśnił, że nie mógł on ingerować w stanowiska wierzyciela, a skarżący był uprawniony do zakwestionowania tego stanowiska w drodze zażalenia, z czego nie skorzystał. Dyrektor IS, odnosząc się do zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., wskazał, że zarzut ten podniesiony został po upływie 7 dniowego terminu do wniesienia zarzutów, a więc jest spóźniony. Uprawnienie do jego wniesienia wynika z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. i jest zawarte w pouczeniu tytułu wykonawczego. Po upływie wskazanego terminu zobowiązany nie jest już uprawniony do wniesienia czy też uzupełnienia zarzutów do postępowania egzekucyjnego, co potwierdza wyrok WSA w Białymstoku z 10 stycznia 2010 r. sygn. I SA/Bk 331/10. Dyrektor IS nie znalazł także podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Przy czym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Kwestie tego mogą zostać poddane badaniu w postępowaniu zainicjowanym zarzutami zobowiązanego, w którym organ egzekucyjny obowiązany jest uzyskać stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny potwierdza natomiast dopuszczalność egzekucji administracyjnej nadając tytułowi wykonawczemu klauzulę o skierowaniu do egzekucji (rubryka G tytułu wykonawczego). Na końcu Dyrektor IS odnosząc się do nieterminowości załatwienia zażalenia wyjaśnił, że informował skarżącego o przedłużeniu postępowaniu, a nadto uchybienie terminu załatwienia sprawy nie ma wpływu na ważność zaskarżonego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie Dyrektora IS, skarżący wniósł o jego uchylenie, zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia w kwocie 2000 zł oraz zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że tytuły wykonawcze nie spełniają kryteriów z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Skarżący zarzucił, iż Z. wystawił [...] kwietnia 2013 r. tytuły egzekucyjne pomimo tego, że [...] dni wcześniej 10 kwietnia 2013 r. WSA w Warszawie w sprawie o sygn. VII SA/Wa 2834/12 ze skargi R. na uchwałę Rady Miasta W. z [...] czerwca 2008 r. nr [...] uchylił prawomocnie podstawę prawną roszczeń. Zdaniem skarżącego przyjęcie do egzekucji nieważnych tytułów wykonawczych ma cechy wyłudzenia nienależnych świadczeń, czyli działania z art. 286 kk. Ponadto skarżący podniósł, że organ egzekucyjny nie wykonał obowiązku z art. 29 u.p.e.a., ponieważ nie zweryfikował czy obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej oraz czy został złożony wniosek o wszczęcie egzekucji wraz ze stosownymi dokumentami spełniającymi warunki formalne. W ocenie skarżącego nie istnieje podstawa prawna postanowienia, nie istnieje jego byt prawny, postanowienie jest nieważne. Dodatkowo skarżący wskazał, iż postanowienia z [...] sierpnia 2013 r. oraz z [...] grudnia 2013 r. uchybiają zapisom art. 35 § 3 k.p.a., zaś postanowienie z [...] lutego 2014 r. w świetle art. 57 § 3 k.p.a. zostało doręczone [...]marca 2014 r., czyli po terminie. Wskazane postanowienia nie zawierają uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania prowadzącego do oceny, czy zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej odpowiadają prawu i czy postępowanie poprzedzające ich wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Kontroli sądu poddane zostało postanowienie z [...] kwietnia 2014 r., którym organ nadzoru (Dyrektor IS) utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego (Naczelnika US w P.) z [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie, pismem z [...] lica 2013 r. skarżący złożył zarzuty do postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych z [...] kwietnia 2013 r. wystawionych przez P., podnosząc okoliczność przedawnienia zobowiązań z tytułu opłaty dodatkowej, objętych tytułami wykonawczymi w związku z brakiem określenia terminu wymagalności zobowiązań, a ponadto zarzut nieistnienia obowiązku. Sąd stwierdza, że wniesione zarzuty organ egzekucyjny słusznie zakwalifikował jako zarzut z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. – podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości lub w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. – zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1–7, 9 i 10 (...) organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, w tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. – organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe regulacje sąd uznał, że Naczelnik US w P. prawidłowo zastosował procedurę uzyskania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Wierzyciel – P. – postanowieniem z [...] września 2013 r. nr [...] nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych zarzutów skarżącego. W postanowieniu tym wierzyciel odniósł się do podnoszonych przez skarżącego kwestii tj. istnienia podstawy prawnej dla dochodzonych opłat, jak i przedawnienia. Podkreślić należy, że postanowienie to zawierało pouczenie o możliwości i terminie złożenia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Sąd zauważa, że to w trybie złożenia zażaleniu skarżący winien podnosić zarzuty dotyczące przedawnienia i podstawy prawnej istnienia obowiązku. Skarżącemu – jak wynika z akt administracyjnych – powyższe postanowienie zostało doręczone [...] września 2013 r. i nie skorzystał ze środka odwoławczego. W tej sytuacji postanowienie z [...] września 2013 r. stało się ostateczne, a Naczelnik US w P. – zgodnie z art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. – wydając postanowienie z [...] marca 2014 r. był związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu z [...] września 2013 r. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie zajmuje się ponownie rozpoznanymi zarzutami. Trafnie w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor IS przytoczył podglądy orzecznictwa w tym zakresie tj. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2008 r., sygn. II FSK 741/07 i 18 stycznia 2012 r. sygn. II GSK 1490/10 (p. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc Naczelnik US w P. był zobligowany do zajęcia stanowisko tożsamego ze stanowiskiem wierzyciela. Odnosząc się do argumentu skarżącego, że Z. wystawił [...] kwietnia 2013 r. tytuły wykonawcze pomimo tego, że [...] dni wcześniej WSA w Warszawie wyrokiem sygn. VII SA/Wa 2834/12 uchylił prawomocnie uchwałę Rady Miasta W. z [...] czerwca 2008 r. nr [...] podstawę prawną roszczeń, sąd stwierdza, że okoliczność nie wpływa na zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Na marginesie sąd zauważa, że wskazany wyrok WSA w Warszawie z 10 kwietnia 2013 r. stał się prawomocny dopiero 8 października 2013 r. po rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej wyrokiem sygn. I OSK 1674/13 i jej oddaleniu. Nie jest więc prawdą, że w chwili wystawiania tytułów wykonawczych ww. uchwała Rady Miasta W. była prawomocnie uchylona. Kolejny zarzut skarżącego dotyczący niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. sąd uznał za chybiony. Zgodnie z tym przepisem – tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Sąd stwierdza, że przedmiotowe tytułu wykonawcze spełniają wymogi określone w powyższym przepisie. We wszystkich bowiem tytułach wykonawczych została podana podstawa prawna (pole 29 - ustawa z dnia 21 marca 1995 r o drogach publicznych i uchwała [...]), wskazano, że obowiązek jest wymagalny z mocy prawa (pole 30 i kratka 3), zostały określone kwoty należności (pola 33, 43, 53, 63) oraz wskazano, że nie pobiera się odsetek (pole 71 i kratka 1). Sąd za niezasadne uznał także zarzuty dotyczące naruszenia art. 35 k.p.a., które zdaniem skarżącego powinny skutkować nieważnością zaskarżonego postanowienia. Sąd wskazuje, że terminy te mają charakter procesowy, a wobec tego ich upływ nie pozbawia organu zdolności do orzekania w sprawie przed nim zawisłej. W przypadku przekroczenia terminu załatwienia sprawy decyzja (postanowienie) jest ważna i skuteczna. Zwłoka w załatwieniu sprawy powoduje szereg następstw procesowych, może uzasadniać odpowiedzialność organu za zwłokę, jak też z powodu szkody wyrządzonej stronie, może też powodować pociągnięcie pracownika do odpowiedzialności za naruszenie obowiązków służbowych, ale nie może ona stanowić podstawy zarzutu wadliwości samej decyzji (postanowienia) ani też praw lub obowiązków, o których w niej rozstrzygnięto. Zwrócić także należy uwagę, że z akt sprawy wynika, iż Naczelnik US w P. – zgodnie z art. 36 k.p.a. – informował skarżącego o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym (p. postanowienia z: [...] października i [...] grudnia 2013 r., [...] lutego 2014 r.). Reasumując sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyrok.