V SA/Wa 13/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Wrzesińska-Jóźków Sędziowie: NSA Piotr Piszczek WSA Mirosława Pindelska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 luty 2017 r. sprawy ze skargi M. W. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... listopada 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia ... września 2015 r. nr ... M.G. (dalej: "Skarżący") złożył w dniu [...] maja 2014 r. w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W toku postępowania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: "Dyrektor Oddziału" lub "organ I instancji") ustalił, że Skarżący rozpoczął działalność rolniczą w dniu [...] lutego 2014 r., gdyż: – w dniu [...] lutego 2014 r. wszedł w posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,97 ha (działka nr [...]); – od [...] lutego 2014 r. został ubezpieczony w KRUS z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik; – w dniu [...] marca 2014 r dokonał zarejestrowania siedziby stada w Biurze Powiatowym ARiMR w S.. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Dyrektor Oddziału odmówił przyznania Skarżącemu przyznania pomocy finansowej z tytułu działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w związku z faktem, iż od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej przez Skarżącego do dnia wydania decyzji w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy upłynęło więcej niż 18 miesięcy. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy stwierdził, że pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r., Dyrektor Oddziału poinformował Skarżącego, iż w dniu [...] sierpnia 2014 r. została podana przez Prezesa ARiMR do publicznej wiadomości informacja o kolejności przysługiwania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", a jego wniosek nie mieścił się w limicie, ustalonym na podstawie uzyskanej ilości punktów. Ostatni wniosek znajdujący się na liście rankingowej z dnia [...] sierpnia 2014 r., który zamykał zapotrzebowanie na środki mieszczące się w limicie uzyskał 17,66 punktów, natomiast wniosek Skarżącego uzyskał w sumie 14,74 punktów przyznanych na podstawie ustalonych dla całego kraju kryteriów wyboru. W konsekwencji wniosek Skarżącego znalazł się poza limitem wniosków, dla których przewidziano środki na sfinansowanie w ramach ww. działania. W wyniku zaistnienia okoliczności skutkujących uwolnieniem środków finansowych i możliwością przyznania pomocy kolejnym wnioskodawcom, których wnioski o przyznanie pomocy do tej pory zawierały zapotrzebowanie na środki przekraczające wysokość limitu, dotychczasowa lista kolejności przysługiwania pomocy ulegała uaktualnieniu. Aktualizacja listy rankingowej nastąpiła w dniach: [...] września 2014 r., [...] października 2014 r., [...] grudnia 2014 r., [...] stycznia 2015 r., [...] lutego 2015 r., [...] marca 2015 r., [...] kwietnia 2015 r., [...] czerwca 2015 r., [...] sierpnia 2015 r., [...] sierpnia 2015 r., [...] września 2015 r. Stosownie do treści § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2014, poz. 201, z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie MRiRW", dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej, w gospodarskie rolnym, jeżeli od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie upłynęło więcej niż 15 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy - więcej niż 18 miesięcy. Skarżący rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej w dniu [...] lutego 2014 r., zatem wspomniany termin 18 miesięcy upływał w jego przypadku w dniu [...] sierpnia 2015 r. Skarżący znalazł się na liście rankingowej na miejscu gwarantującym przyznanie pomocy dopiero po jej aktualizacji w dniu [...] sierpnia 2015 r. Oznacza to, że w przypadku Skarżącego ww. termin 18 miesięcy został przekroczony. Prezes ARiMR podkreślił, że niedopuszczalne jest przyznanie pomocy finansowej w ramach ww. działania osobie, która nie spełnia warunku określonego w § 7 ust. 1 rozporządzenia MRiRW. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2015 r. Skarżący zakwestionował odmowę przyznania mu pomocy finansowej z powodu upływu okresu dłuższego niż 18 miesięcy od dnia rozpoczęcia prowadzenia przez niego działalności rolniczej do dnia wydania decyzji. Powołując się na wyrok NSA z dnia 4 września 2012 r. o sygn. akt II GSK 519/12 Skarżący podniósł, że upływ czasu 18 miesięcy nie jest jednoznaczny z brakiem możliwości przyznania pomocy. Termin 18 miesięcy jest terminem wyłącznie instrukcyjnym (instrukcyjnym dla organu), a jego przekroczenie nie może mieć dla strony negatywnych skutków, wiążących się z wydaniem decyzji o odmowie przyznania pomocy. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie zaznaczając, iż termin 18 miesięcy ma charakter terminu prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest charakter prawny terminu 18 miesięcy określonego w § 7 ust. 1 rozporządzenia MRiRW. W myśl tego przepisu dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, jeżeli od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie upłynęło więcej niż 15 miesięcy, a do dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy - więcej niż 18 miesięcy. Sądowi w niniejszym składzie znany jest pogląd wyrażony we wcześniejszych orzeczeniach sądowoadministracyjnych w przedmiocie charakteru prawnego ww. terminu, ale go nie podziela. Sąd przychyla się natomiast do późniejszego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 4 września 2012 r. sygn. akr II GSK 519/12, na który powołuje się Skarżący. Jak zaznaczył NSA rozporządzenie MRiRW z dnia 17 października 2007 r. zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) i jest rzeczą oczywistą, że nie może ono pozostawać w sprzeczności z przepisami unijnymi, regulującymi kwestię przyznawania pomocy młodym rolnikom z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Zgodnie z art. 22 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U.UE.L.2005.27.1 ze zmianami) wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. a) ppkt ii) udziela się osobom, które: a) mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem; b) posiadają odpowiednie umiejętności i kwalifikacje; c) przedkładają plan biznesowy dotyczący rozwoju ich działalności rolniczej. Z kolei w myśl art. 13 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 r. z dnia 15 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U.UE.L.2006.268.15 ze zmianami), warunki otrzymania wsparcia na podjęcie działalności przez młodych rolników, o których mowa w art. 22 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, muszą być spełnione w chwili złożenia wniosku. W ust. 4 art. 13 rozporządzenia Komisji Nr 1974/2006 znajduje się między innymi regulacja o następującej treści: "Indywidualną decyzję o przyznaniu wsparcia na podjęcie działalności przez młodych rolników podejmuje się nie później niż 18 miesięcy po podjęciu działalności, zgodnie z przepisami obowiązującymi w państwach członkowskich". Sąd zgadza się z Naczelnym Sądem Administracyjnym, że powyższy obowiązek podjęcia decyzji w terminie 18 miesięcy, jest adresowany wyłącznie do organu i oznacza, że w tym terminie organ ma obowiązek wydania decyzji. W konsekwencji takie samo znaczenie należy także przypisać 18-miesięcznemu terminowi o jakim mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia MRiRW, a więc, że jest to termin instrukcyjny, adresowany wyłącznie do organu. Pogląd odmienny pozostawałby w sprzeczności z zasadami racjonalnego ustawodawcy, bowiem uzależniałby przyznanie uprawnień osobie zainteresowanej od tego, czy organ wyda w tym terminie prawidłową decyzję czy też nie. Celem tej regulacji jest – zdaniem Sądu - zapewnienie sprawności postępowanie w zakresie obsługi wniosków oraz uchronienie wnioskodawców przed zbyt długim oczekiwaniem na rozstrzygnięcie. Brak wydania decyzji przez organ w wyznaczonym terminie nie może nie może skutkować dla wnioskodawcy negatywną konsekwencją w postaci odmowy przyznania pomocy. Należy mieć na uwadze, że powody niewydania przez organ decyzji w terminie 18 miesięcy mogą być różne i niezależne od wnioskodawcy. Wskutek takiej a nie innej organizacji pracy organ mógł nie zdążyć z wydaniem decyzji bądź też wydać decyzję wadliwą, która następnie została uchylona. Ponadto przed upływem 18 miesięcy mogły zaistnieć okoliczności skutkujące zwiększeniem dostępnego limitu finansowego dające wnioskodawcy miejsce na liście rankingowej gwarantujące otrzymanie pomocy. Termin zostałby jednak przekroczony z uwagi na datę aktualizacji listy. Nie można również wykluczyć innych sytuacji losowych czy zaistnienia siły wyższej stanowiących przeszkodę do wydania decyzji w wyznaczonym terminie. Analizowanie przepisów § 7 ust. 1 rozporządzenia MRiRW oraz ust. 4 art. 13 rozporządzenia Komisji Nr 1974/2006 z pominięciem powyższych okoliczności doprowadziłoby do sytuacji, że rolnik nie otrzymałby pomocy mimo spełnienia wszystkich warunków jej przyznania, a samo przyznawanie pomocy w dużej mierze uzależnione byłoby od zdarzeń, na które nie ma wpływu. Wobec powyższego Sąd stwierdza, że wskutek błędnej wykładni § 7 ust. 2 rozporządzenia MRiRW zarówno przez Prezesa ARiMR jak i Dyrektora Oddziału w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego skutkującego koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". W myśl powołanego przepisu Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Oddziału oraz Prezes ARiMR zobowiązani będą uwzględnić dokonaną przez Sąd ocenę prawną. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.