V SA/Wa 1324/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA - Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. C. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lutego 2012 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; postanawia: - odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z ... maja 2012 r. (data nadania pocztowego) W. C. (zwany dalej: skarżącym), działając przez ustanowionego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, skargę na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej: ARiMR) z ... lutego 2012 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, pełnomocnik skarżącego podniósł, iż organ nie dokonał pouczenia skarżącego w sposób jasny i zrozumiały, niezbędny do prawidłowego podjęcia czynności zmierzających do złożenia skargi w sprawie, przez co doszło do uchybienia terminu do jej złożenia bez zawinienia po stronie skarżącego. W ocenie pełnomocnika, pouczenie zawarte w piśmie z dnia ... lutego 2012 r. nie precyzyjnie określało sposób, w jaki ma postępować skarżący chcąc złożyć skargę do Sądu. Przedmiotowe pouczenie w zestawieniu z pismem organu z dnia ... marca 2012 r. wywołało u skarżącego przekonanie, że po uzyskaniu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w przypadku jej niekorzystności dla wnioskodawcy, będzie mógł złożyć skargę do sądu w terminie 30 dni od jej doręczenia. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi wskazując na jej wniesienie po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że złożenie w niniejszej sprawie skargi nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu. Z regulacji art. 22 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427 z późn. zm.) wynika, że w przypadku odmowy przyznania pomocy w ramach działań, co do których pomoc jest przyznawana na podstawie umowy, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Art. 53 § 2 p.p.s.a., stanowi natomiast, iż w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącej o przyznanie pomocy finansowej ze środków unijnych został rozpatrzony przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez wydanie pisma z ... lutego 2012 r. Skarżący pismem z ... lutego 2012 r. (data złożenia w organie) wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, które to wezwanie zostało przez organ rozpatrzone pismem z ... kwietnia 2012 r. i doręczone skarżącemu ... maja 2012 r. Wobec udzielenia przez organ odpowiedzi na wezwanie do usunięcie naruszenia prawa po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania, które nastąpiło ... lutego 2012 r., przyjąć należy, iż termin do wniesienia skargi, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., upływał ... kwietnia 2012 r. Wniesiona zatem do Sądu skarga ... maja 2012 r. jest skargą złożoną po upływie terminu. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 87 § 1, §2 i § 4 ustawy p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie stanowią bowiem przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu podnoszone przez pełnomocnika skarżącego okoliczności, sprowadzające się do nieprecyzyjnego i niezrozumiałego pouczenia skarżącego przez ARiMR, co do przysługujących środków zaskarżenia. Pismo ARiMR z ... lutego 2012 r. odmawiające przyznania skarżącemu pomocy, na które przysługiwała skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wnoszenia środków zaskarżenia (k. ... akt adm.), z którego skarżący skorzystał wnosząc w terminie m.in. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Sądu treść pouczenia zawartego w zaskarżonym piśmie z ... lutego 2012 r. o przysługującej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wymaga dla jego zrozumienia wiedzy prawniczej, jednak w przypadku wątpliwości, co do treści pouczenia skarżący powinien był skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, co jak się wydaje uczynił ... maja 2012 r. udzielając adw. M. C. stosowanego pełnomocnictwa. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż organ administracji nie ma prawnej możliwości uznania wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jako skargi do sądu administracyjnego bowiem procedura wnoszenia skargi została ściśle określona w w/w przepisach prawa. Nie można tym samym podzielić poglądu pełnomocnika skarżącego o obowiązku potraktowania wniosku o wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jako skargi do sądu administracyjnego i jego przekazania do tegoż sądu, w sytuacji gdy organ nie udzielił w sześćdziesięciodniowym terminie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Podnieść przy tym należy, iż w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wskazany w art. 53 § 2 p.p.s.a. termin 60 dni liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest ostatecznym terminem do złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie bądź wprawdzie udzielił takiej odpowiedzi, jednakże została ona doręczona stronie już po upływie 60-dniowego terminu liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uchwale z 2 kwietnia 2007 r. o sygn. akt II OPS 2/07 (pub. ONSAiWSA 2007/3/60, ZNSA 2007/2/83), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z analizy art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin 60 dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin 30 dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin 60 dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Analogiczne stanowisko zajął NSA w postanowieniu z 21 maja 2007 r. o sygn. akt II OSK 986/06 (LEX nr 334277) podnosząc, iż przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. wprowadza dwa terminy do wniesienia skargi; pierwszy termin dotyczy sytuacji, gdy właściwy organ udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 30 dni i liczy się od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie), oraz drugi termin, który dotyczy sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (termin ten wynosi 60 dni i liczy się od dnia wniesienia do organu wezwania do usunięcia naruszenia). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia rozpoczyna już bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin 30-dniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, to w tym terminie (60 dni od dnia wniesienia wezwania) powinna być wniesiona skarga. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż pouczenie zawarte w skarżonym piśmie z ... lutego 2012 r. zgodne było z regulacjami prawnymi odnoszącymi się do trybu i terminu wnoszenia skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej (art. 52 – 53 p.p.s.a.), którym było pismo ARiMR z ... lutego 2012 r. odmawiające – przyznania pomocy finansowej wobec czego zarzut dotyczący zawarcia w nich niejasnego i niezrozumiałego pouczenia o przysługującej skardze nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony. Nadto zależy zauważyć, iż złożony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zawiera żadnych innych danych uprawdopodabniających brak zawinienia, w szczególności powodu skorzystania przez skarżącego z profesjonalnej pomocy prawnej już po upływie terminu do jej wniesienia. W tej sytuacji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji