V SA/Wa 1332/12
WyrokWSA w Warszawie2012-11-07
Skład orzekający: Piotr Kraczowski, Beata Krajewska, Krystyna Madalińska-Urbaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ponowne badanie okoliczności zawarcia związku małżeńskiego przez cudzoziemca z obywatelem polskim, które były już przedmiotem analizy w poprzednich postępowaniach zakończonych wydaniem ostatecznych decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt, może stanowić podstawę do odmowy udzielenia kolejnego zezwolenia, jeśli nie wykazano w sposób jednoznaczny fikcyjności tego związku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie mogą pomijać swojego wcześniejszego stanowiska wyrażonego w pozytywnych decyzjach, jeśli cudzoziemiec składa kolejne wnioski z tego samego tytułu. Nawet jeśli pojawiają się pewne rozbieżności w zeznaniach, nie mogą one stanowić podstawy do odmowy udzielenia zezwolenia, jeśli nie wykazano w sposób jednoznaczny i niepozostawiający wątpliwości, że związek małżeński ma charakter fikcyjny i został zawarty w celu obejścia przepisów prawa, zwłaszcza w kontekście ochrony konstytucyjnej wartości małżeństwa i rodziny.Stan faktyczny
Skarżąca, obywatelka innego kraju, złożyła kolejny wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce, powołując się na związek małżeński z obywatelem polskim. Organy administracji odmówiły udzielenia zezwolenia, uznając, że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i konstytucyjnych, wskazując, że okoliczności te były już badane w poprzednich postępowaniach, w których uzyskała zezwolenia na pobyt.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Pomorskiego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi H. H. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r. nr [...]
H. H. (dalej: skarżąca) – obywatelka [...] – złożyła [...] maja 2011 r. kolejny wniosek do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się na okoliczność pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim K. K..
Decyzją z 18 sierpnia 2011 r. Wojewoda Pomorski – na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 4 oraz art. 62 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) – orzekł o odmowie skarżącej udzielenia wnioskowanego zezwolenia. Jako powód wydania decyzji odmownej organ wskazał to, że małżeństwo skarżącej zostało zawarte w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach, a zatem nie zachodzą wobec niej przesłanki z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach.
Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 16 § 1 k.p.a. i art. 47 Konstytucji RP. Skarżącą podniosła, że dotychczas uzyskiwała zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelem polskim, a zatem okoliczności, określone w art. 55 ustawy o cudzoziemcach zostały już zbadane. Ponadto, w ocenie skarżącej okoliczności, o których mowa w art. 55 ustawy o cudzoziemcach organ nie powinien ustalać w trakcie kolejnych postępowań administracyjnych, a jedynie przy pierwszym wniosku.
Decyzją z [...] marca 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców – na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy wskazał, iż skarżąca przyjechała do Polski w lipcu 2006 r. na zaproszenie S. K. – matki byłego partnera i zarazem ojca jej dziecka małoletniej S. H. ur. [...] maja 2004 r. Skarżąca posiadała wizę wydaną przez konsula w [...] z terminem ważności od 30 czerwca 2006 r. do 30 września 2006 r. na czas pobytu 90 dni. Skarżąca 16 września 2006 r. zawarła związek małżeński z K. K.. W trakcie małżeństwa urodziło się dziecko – małoletnia L. K. (ur. [...] sierpnia 2009 r.), które zgodnie z przepisami prawa zostało uznane za dziecko męża matki K. K.
Skarżąca przebywała dotychczas w Polsce na podstawie trzykrotnie udzielonych zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na powyższą okoliczność. Skarżąca posiadała zezwolenia w okresach: od 29 września 2006 r. do 31 marca 2007 r., od 20 marca 2007 r. do 19 marca 2009 r. i od 07 lipca 2009 r. do 07 lipca 2011 r.
Organ odwoławczy wskazał, że [...] września 2006 r. skarżąca zeznała m.in., że przyjechała do Polski, aby ponowić związek z S. H. (ojcem jej dziecka), lecz on nie był zainteresowany związkiem z nią. Skarżąca poznała K. K. za pośrednictwem S. K. pod koniec lipca 2006 r., od sierpnia zaczęli mieszkać razem, a we wrześniu zawarli związek małżeński. Ślub został zawarty w [...] z uwagi na krótkie terminy w urzędzie stanu cywilnego. Skarżąca deklarowała zamieszkanie z mężem u S. K. w [...] przy ul. [...]. K. K. potwierdził okoliczności poznania z żoną i zadeklarował zamiar wyjazdu do pracy poza Polskę. Skarżąca składała wówczas zeznania z udziałem tłumacza z uwagi na słabą znajomość języka polskiego.
W trakcie następnego postępowania, [...] marca 2007 r. przesłuchani małżonkowie potwierdzili okoliczności poznania się oraz zamieszkiwanie przy ul. [...] w [...]. K. K. ponownie zeznał, że otrzymał propozycję pracy poza Polską oraz wyjaśnił, że z żoną dogadują się po polsku, a trochę po rosyjsku. Skarżąca przesłuchana z udziałem tłumacza, zeznała, że zamieszkała z mężem po ślubie, a ojciec jej dziecka przychodzi odwiedzać córkę. Skarżąca prosiła o udzielenie jej zezwolenia na 2 lata, gdyż mąż może wyjechać do pracy poza Polskę (do [...]) i może nie być go w trakcie następnego postępowania.
W trakcie postępowania toczącego się w 2009 r. skarżąca zeznała, że jest w ciąży, mąż nie pracuje i zamierza wyjechać do pracy do [...]. Skarżąca zamierzała pozostać w Polsce. K. K. potwierdził powyższe okoliczności. W ich zeznaniach nie stwierdzono rozbieżności. Organ włączył do akt sprawy zeznania S. H. z toczącego się wobec niego postępowania o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Cudzoziemiec zeznał wówczas m.in., że od czerwca 2006 r. zamieszkiwał wraz z matką na ul. [...] w [...], a wyprowadził się we wrześniu 2006 r., kiedy zamieszkała u matki skarżąca wraz z K. K.. S. H wyjaśnił, że odwiedza córkę, przekazuje środki na jej utrzymanie, a także posiada upoważnienie do odbioru córki z przedszkola. Do sprawy włączono także zeznania S. K., która składała zeznania w sprawie S. H.. S. K. zeznała, że we wrześniu 2006 r. wraz z nią mieszkał syn, natomiast nie ma wiedzy, gdzie przebywała wówczas skarżąca. Według świadka, skarżąca po ślubie zamieszkała "[...]", natomiast u niej zamieszkała w lutym 2009 r. Świadek potwierdził odwiedziny S. H. u dziecka. S. K. wyjaśniła wówczas, że K. K. pracował w [...] i przyjeżdżał raz w miesiącu. Przesłuchany K. K. wyjaśnił, że od dwóch miesięcy pracuje poza Polską i będzie tam przebywał jeszcze około pół roku. Zeznał także, że do końca 2008 r. zamieszkiwał przy ul. [...] w [...], a od stycznia lub lutego 2009 r. zamieszkuje na ul. [...]. K. K. potwierdził spotkania S. H. z córką i wyjaśnił, iż cudzoziemiec nigdy nie zamieszkiwał przy ul. [...]. Organ przy tym zaznaczył, że S. H. w 2007 r. także zawarł związek małżeński z obywatelką polską, który okazał się fikcyjny, w związku z czym nie uzyskał zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Ponadto ponownie przesłuchana skarżąca zeznała, że od lutego 2009 r. zamieszkuje przy [...], a uprzednio zamieszkiwała tam po przyjeździe do Polski. Skarżąca zadeklarowała zamieszkiwanie przez 2 lata przy ul. [...] w [...] tj. u siostry S. H.
W trakcie niniejszego postępowania (z wniosku z 2011 r.) przeprowadzono wywiad środowiskowy przy ul. [...] w [...], w trakcie którego jeden z sąsiadów udzielił informacji, iż w lokalu nr [...] faktycznie zamieszkuje S. K., skarżąca i dwoje małoletnich dzieci. Sąsiad nie zna K. K., a jedynym mężczyzną, jakiego widuje w tym lokalu jest osoba o aparycji sugerującej [...] pochodzenia, w związku z czym był przekonany, że ten mężczyzna jest mężem skarżącej. Skarżąca w rozmowie z funkcjonariuszami Straży Granicznej wyjaśniła, że mąż pracuje na terytorium [...] i [...], jednak nie wiedziała, czym się zajmuje i gdzie dokładnie przebywa. Oświadczyła także, że mąż od 3 lat wyjeżdża w celach zarobkowych poza terytorium Polski. Wyjaśniła także, że S. H. odwiedza córkę i przekazuje środki finansowe, lecz nie zna jego adresu zamieszkania. Skarżąca w trakcie przesłuchania z 21 czerwca 2011 zeznała, że po wjeździe do Polski mieszkała u S. K. tj. na ul. [...] w [...], natomiast S. H. zamieszkiwał osobno wraz z żoną Polką. W trakcie pobytu w Polsce zamieszkiwała wraz z mężem przy ul. [...], lecz nie pamięta w jakich okresach. Zeznała także, że mąż jest w Polsce, lecz nie powie gdzie, gdyż "on ma stare sprawy sądowe" i nie ma gwarancji, że przyjdzie na przesłuchanie. Organ odwoławczy ustalił, że K. K. od 11 kwietnia 2007 r. był poszukiwany przez Komisariat II Policji w [...] i 20 października 2011 r. został zatrzymany. K. K. przesłuchany 30 listopada 2011 r. zeznał m.in., że nie pamięta, kiedy żona przyjechała do Polski, lecz poznali się za pośrednictwem S. K. około 6 lat temu, natomiast ją zna od kilkunastu lat. Wyjaśnił, że nie pamięta dokładnie kiedy z żoną zamieszkali przy ul. [...], a kiedy mieszkali na [...], gdyż w jego życiu dużo się dzieje. Ponadto przez jakiś czas przebywał gdzie indziej, ale z żoną się widywał. Zeznał, że S. H. często przychodzi, ale nie wie gdzie zamieszkuje. Zeznał, że nie wie kim są dokładnie ludzie, u których zamieszkiwał wraz z żoną przy ul. [...], nie pamięta dokładnej daty zawarcia związku małżeńskiego i nie pamięta danych rodziców żony, a osobiście nigdy ich nie poznał. Stwierdził, że od zawarcia związku małżeńskiego nie było go w Polsce przez około 1 rok do 1,5 roku, natomiast w 2010 r. i 2011 r. gdzie przebywał, to jego sprawa, ale z żoną się widywał. Zeznał także, że od 2008 r. nie zamieszkiwał z żoną, gdyż się ukrywał. Wyjaśnił, że 3 tygodnie temu wyszedł z Zakładu Karnego, a wcześniej nie widział się z dzieckiem przez okres około 3 miesięcy, spotkania odbywały się poza miejscem zamieszkania, a żona wiedziała o jego aktualnym miejscu pobytu. K. K. ma niewielką wiedzę na temat małoletniej L. K., wyjaśnił także, że nie jest już poszukiwany przez organy porządku publicznego oraz ma plany wyjazdu poza Polskę, lecz za kilkanaście lat.
Organ odwoławczy wskazał, że zeznania małżonków nie były zgodne w kwestii spędzenia określonego dnia, dojazdu do siedziby organu oraz źródła utrzymania (skarżąca zeznała, że z pomocy rodziny i dorywczej pracy męża, natomiast małżonek stwierdził, że żyją z oszczędności, nie wspominając o jakiejkolwiek pracy).
Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne organ stwierdził, że okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że związek małżeński skarżącej i obywatela polskiego został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Skarżąca wjechała do Polski na podstawie wizy ważnej przez 3 miesiące, w trakcie których zdążyła poznać K. K., zamieszkać z nim i zawrzeć związek małżeński. Ponadto skarżąca na początku pobytu w Polsce nie była w stanie porozumiewać się w języku polskim, a zatem małżonkowie nie mówili językiem zrozumiałym dla obojga. Z dokonanych ustaleń wynika, że związek małżeński został faktycznie zaaranżowany przez S. K., w celu zalegalizowania pobytu matce jej wnuczki i zarazem partnerce jej syna, który cały czas utrzymuje kontakty ze skarżącą i ich wspólnym dzieckiem oraz pomaga finansowo. Brak zainteresowania ze strony skarżącej wobec S. H. wydaje się pozorny, gdyż jak wynika w wywiadu środowiskowego, jest on widywany przy ul. [...], przy czym K. K. nie jest tam znany. Nie bez znaczenia jest fakt, iż małżonkowie deklarowali zamieszkiwanie u członków rodziny S. H.. Jednocześnie sami małżonkowie zeznali, że większość okresu małżeństwa, K. K. wykonywał pracę poza Polską oraz ukrywał się przed wymiarem sprawiedliwości, a zatem faktycznie nie zamieszkiwali wspólnie, nie prowadzili gospodarstwa domowego i nie wypełniali prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa. Małżonków nie łączy żadna więź emocjonalna i psychiczna, jak również ekonomiczna, czy gospodarcza. Niezależnie od powodów braku faktycznego wspólnego zamieszkiwania małżonków, organ stwierdził, iż związek skarżącej nie stanowi podstawy jej pobytu w Polsce przez okres powyżej 3 miesięcy, natomiast przepisy ustawy o cudzoziemcach określają taki wymóg, także w art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach.
Organ odwoławczy podkreślił, iż w zeznaniach małżonków i świadków w trakcie postępowania pojawiły się niezgodności dotyczące m.in. kwestii okresów i okoliczności zamieszkania przy ul. [...] (przed ślubem, czy po ślubie,) przyczyn zamieszkania małżonków przy ul. [...] oraz okresu zamieszkania (1 rok lub 2 lata) oraz źródła utrzymania rodziny. Zeznania z tego postępowania są sprzeczne w powyższym zakresie z zeznaniami złożonymi w trakcie uprzednich postępowań. Ponadto K. K.i w okresie małżeństwa miał pracować na terytorium [...], następnie [...] oraz [...] i [...]. Skarżąca 21 czerwca 2011 r. stwierdziła jednak, że mąż pracował jedynie na terytorium [...],[...] i [...]. K. K. nie wykazuje głębszego zainteresowania skarżącą i dzieckiem, nie posiada wielu podstawowych informacji, związanych z rodziną i nie chciał ujawnić prawdziwych miejsc przebywania w trakcie pobytów poza miejscem zamieszkania. Natomiast skarżąca nie ma wiarygodnych informacji w powyższej kwestii. Nie bez znaczenia jest fakt, iż K. K. praktycznie nie zna własnej córki. Małoletnia L. K. ma około 2,5 roku, a K. K. przez większość tego okresu nie zamieszkiwał z rodziną. Natomiast fakt, iż K. K. jest wpisany do aktu urodzenia dziecka nie może stanowić jedynego potwierdzenia autentyczności przedmiotowego związku małżeńskiego w świetle przytoczonych ustaleń.
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, iż związek małżeński skarżącej i obywatela polskiego został zawarty w celu obejścia przepisów, co stanowi przesłankę do odmowy udzielenia niniejszego zezwolenia na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż fakt posiadania dziecka, mającego polskie obywatelstwo może stanowić podstawę do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53a ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Jednak w takim przypadku skarżąca musiałaby wykazać się posiadaniem stabilnego i regularnego dochodu, którego wymogu, jak wynika z akt sprawy, nie spełnia.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że przepisy ustawy o cudzoziemcach nie stanowią o obowiązku przeprowadzenia czynności sprawdzających, o których mowa w art. 55 ustawy o cudzoziemcach jedynie w pierwszym postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Ponadto, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości przy udzieleniu zezwolenia, organ wyższego stopnia może wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczonej w przeszłości decyzji, a zatem podniesione argumenty są niezasadne.
Organ odwoławczy podkreślił, że sam fakt pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim nie stanowi sam w sobie podstawy do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Taki związek musi przede wszystkim uzasadniać dalsze zamieszkiwanie cudzoziemca na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Natomiast z akt sprawy wynika, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim jedynie formalnie. Fakt, iż małżonkowie deklarują wspólne zamieszkiwanie od października 2011 r. wydaje się stanowić okolicznością ustaloną na potrzeby niniejszego postępowania i nie ma charakteru trwałego, o jakim mowa w art. 23 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Organ odwoławczy nie stwierdził także aby w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego o jakich mowa w odwołaniu. Ponadto decyzja I instancji nie narusza przepisów art. 18 i 47 Konstytucji RP, gdyż nie nakłada na skarżącą zobowiązania do opuszczenia terytorium Polski, a jedynie rozstrzyga kwestię możliwości udzielenia jej w obecnym stanie faktycznym wybranej formy zezwolenia na pobyt w Polsce.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 16 § 1 k.p.a. polegające na badaniu okoliczności, które były zbadane i ustalone w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji;
2. art. 47 Konstytucji RP polegający na ingerencji w życie rodzinne skarżącej ponad zakres niezbędny do wydania decyzji;
3. brak rozpoznania wniosku złożonego w imieniu S. H..
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].
W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że uzyskała zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony przed kilku laty i decyzja ta jest ostateczna, a następnie to zezwolenie było kilkakrotnie przedłużane. Tym samym przesłanki pozwalające na uznanie, iż związek małżeński miał mieć pozorny charakter były już przedmiotem badania, okoliczność ta nie znalazła potwierdzenia a wydane w tym zakresie decyzje są ostateczne. Natomiast przesłanki z art. 55 ustawy o cudzoziemcach co do zasady winny być badane jedynie przy rozpoznawaniu pierwszego wniosku o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony. Ustala się bowiem nie okoliczność czy małżonkowie prowadzą aktualnie przykładne życie rodzinne lecz okoliczność, czy w momencie zawierania związku małżeńskiego zamiarem małżonków było obejście przepisów ustawy. Aktualny stan pożycia pomiędzy wnioskodawczynią a jej mężem nie może być podstawą do przyjęcia, iż związek małżeński zawarto dla pozoru, gdy wcześniej organy kilkakrotnie udzielały skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Nadto samo badanie aktualnego stanu pożycia pomiędzy małżonkami jest naruszeniem zasad wynikających z art. 47 Konstytucji RP. Organy w sprawie udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nie są uprawnione do badania pożycia małżeńskiego strony postępowania ponad zakres zastosowania art. 55 ustawy o cudzoziemcach. W sytuacji, gdy brak podstaw do zastosowania art. 55 ustawy o cudzoziemcach został ustalony wcześniejszą ostateczną decyzją, ponowne badanie tych okoliczności w kolejnym postępowaniu stanowi bezprawną ingerencję organów państwa w życie rodzinne wnioskodawczyni. Ponadto skarżąca wskazała, że organy powinien wziąć pod uwagę dobro małoletniej L. K., mającej wyłącznie obywatelstwo polskie. W tych warunkach twierdzenie o braku podstaw do dalszego pobytu jej w Polsce jest całkowicie wadliwe i stanowi nadużycie prawa. Wskazała przy tym, iż łączne okresy jej pobytu w Polsce dawały jej prawo do złożenia wniosku o zezwolenia na osiedlenie się i niniejsza decyzja prowadząca do jej nielegalnego pobytu pozbawi jej tej możliwości. Skarżąca wskazała także, iż aktualnie miałby możliwość podjęcia pracy, jednak wydana decyzja uniemożliwia jej zatrudnienie.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja, zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa.
Materialnoprawną podstawę negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 57 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Na podstawie pierwszego z ww. przepisów cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim lub cudzoziemcem zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, a związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zgodnie z kolei z treścią drugiego z ww. przepisów zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące.
Organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji powołują się również na art. 55 ust. 1 pkt 1-7 ustawy o cudzoziemcach. Stosownie do treści ww. przepisu, organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego lub małżonkiem cudzoziemca zamieszkującego na terytorium zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że:
1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej;
2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa;
3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie;
4) małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa;
5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga;
6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą;
7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwa dla pozoru.
Dokonując interpretacji powyższych przepisów należy zwrócić uwagę, że udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach jest zasadą, od której ustawa przewiduje wyjątki, ale ich zaistnienie musi być poprzedzone pełnym obiektywnym postępowaniem wyjaśniającym. Trzeba też pamiętać, iż zaistnienie okoliczności wskazanych w przepisie art. 55 ust. 1 pkt 1-7 ustawy o cudzoziemcach obliguje organy administracji do zbadania sprawy w zakresie ewentualnego stwierdzenia zawarcia małżeństwa w celu obejścia ustawy, natomiast nie świadczą automatycznie o fikcyjności małżeństwa, ani nawet nie stwarzają podstaw do stosowania domniemań niekorzystnych dla wnioskodawcy.
Ponadto analizując powyższe przepisy należy zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego w zaskarżonej decyzji, że okoliczności badania przesłanek z art. 55 ustawy o cudzoziemcach, nie ograniczają się do ich badania tylko w pierwszym postępowaniu. Niemniej jednak, należy pamiętać, że w sytuacji składania przez cudzoziemca kolejnych wniosków z tego samego tytułu i w niemal takich samych okolicznościach organ nie może pomijać swojego wcześniejszego stanowiska wyrażonego w decyzjach pozytywnych dla wnioskującego. Stanowisko takie wynika z zasad postępowania administracyjnego w szczególności: zasady słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a. – w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli) oraz zasady zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a. – organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej).
W niniejszej sprawie bezspornym jest skarżąca od [...] września 2006 r. pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem polskim, K. K.. Istotnym w sprawie jest to, że skarżąca przed złożeniem przedmiotowego wniosku, trzykrotnie składała wniosek o udzielania zezwolenia na zamieszkanie oznaczony z uwagi na zawarcie związku małżeńskiego z ww. obywatelem polskim, a Wojewoda [...] każdorazowo wydawał decyzje o udzieleniu jej wnioskowanego zezwolenia, na czas od 29 września 2006 r. do 31 marca 2007 r., od 20 marca 2007 r. do 19 marca 2009 r. i od 07 lipca 2009 r. do 07 lipca 2011 r. Co ważne, wydanie każdej decyzji poprzedzone było przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w trakcie którego przeprowadzono m.in. dowody z przesłuchania skarżącej i jej małżonka. Organ I instancji za każdym razem wiedział zatem, że – po pierwsze – skarżąca wjechała do Polski na trzymiesięczną wizę, w trakcie której poznała K. K., zamieszkała z nim i zawarła związek małżeński; po drugie – skarżąca na początku pobytu w Polsce nie była w stanie porozumiewać się w języku polskim, a zatem małżonkowie nie mówili językiem zrozumiałym dla obojga; po trzecie – związek małżeński został faktycznie zaaranżowany przez S. K., w celu zalegalizowania pobytu matce jej wnuczki i zarazem partnerce jej syna, który cały czas utrzymuje kontakty ze skarżącą i ich wspólnym dzieckiem oraz pomaga finansowo; po czwarte – od początku małżeństwa skarżąca i jej małżonek mówili o częstych wyjazdach za granicę K. K. w celach zarobkowych. Powyższe okoliczności nie wzbudziły wówczas wątpliwości organu I instancji co do celu zawartego małżeństwa, a ocena całokształtu materiału dowodowego pozwalała organowi na udzielenie skarżącej wnioskowego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.
Tymczasem w niniejszym postępowaniu (z czwartego wniosku), pomimo tego, że skarżąca posługuje się już swobodnie językiem polskim, a w trakcie małżeństwa w 2009 r. urodziła się ich córka L. K., tym razem organ z przedstawionych okoliczności wyciąga negatywne dla skarżącej wnioski. Oczywiście organ poczynił także inne ustalenia w postaci rozbieżnych zeznań co do miejsce zamieszkiwania skarżącej wraz z mężem po ślubie w 2006 r., wiedzy skarżącej na temat wyjazdów męża do pracy za granicą, czy też braku bliższej znajomości córki L. K. przez K. K.. Niemniej jednak rozbieżności te w świetle wcześniej znanych, niekwestionowanych faktów o relacjach małżonków, nie mają charakteru zasadniczego. Bowiem zwrócić należy uwagę, iż z doświadczenia życiowego wynika, że obecne funkcjonowanie rodzin w naszym kraju, w których jeden z małżonków w celach zarobkowych przebywa większość czasu za granicą, a jedynie okresowo odwiedza rodzinę nie jest niczym nadzwyczajnym. Dodatkowo dochodzi tu jeszcze fakt czasowego pozbawienia wolności w ostatnich latach małżeństwa K. K., co także musiała mieć wpływ na wspólne zamieszkiwanie ze skarżącą i zażyłość jego relacji z córką. Oprócz tego zauważyć należy, iż w trakcie każdego postępowaniu K. K. stawiał się na przesłuchanie i konsekwentnie podtrzymuje, że jego związek małżeński ze skarżącą nigdy nie został zerwany i nadal trwa. Poza tym organ nie wykazał aby skarżąca pozostawała w związku z inną osobą. Ojciec jej pierwszego dziecka – jak wynika z akt sprawy – utrzymuje jedynie chwilowy kontakt z rodziną skarżącej i pomaga finansowo w wychowaniu pierwszego dziecka.
Sąd dostrzega pewne rozbieżności w zeznaniach skarżącej i jej męża oraz to, że jej związek nie jest związek typowym, w którym wyraźnie widać byłby więź psychiczną, fizyczną i ekonomiczną między małżonkami. Jednak należy pamiętać, że odmowa udzielania wnioskodawcy zezwolenia na zamieszkania na czas oznaczony z tytułu zawarcia małżeństwa w celu obejścia przepisów prawa, tzw. fikcyjności małżeństwa, powinna być ustalona w sposób niewątpliwy. Mamy tu bowiem do czynienia z wartością konstytucyjną o jakiej mowa w art. 18 Konstytucji RP – małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu na podstawie zgromadzonego przez organy w sprawie materiału dowodowego, biorąc pod uwagę funkcjonowanie w obrocie prawnym wcześniejszych decyzji o udzieleniu skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, nie można w sposób jednoznaczny i nie pozostawiający żadnych wątpliwości wyprowadzić wniosku, że zawarty przez skarżącą związek małżeński ma charakter fikcyjny, a więc został zawarty w celu obejściu przepisów prawa.
W świetle powyższego Sąd uznał, że ustalony stan faktyczny w sprawie, nie powinien powodować wydania decyzji o odmowie udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkania na czas oznaczony na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.
Mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Sąd orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło