V SA/Wa 1332/19
WyrokWSA w Warszawie2020-02-27
Skład orzekający: Aleksandra Młyńska, Tomasz Zawiślak, Jadwiga Smołucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Finansów prawidłowo odmówił umorzenia pozostałej do zapłaty kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku, odsetek oraz rozłożenia ich na raty, oceniając przesłanki ważnego interesu strony i interesu publicznego?Ratio decidendi
Minister Finansów prawidłowo odmówił umorzenia kary i odsetek, uznając, że sytuacja finansowa strony nie jest na tyle trudna, aby uzasadniać umorzenie, a interes publiczny przemawia za egzekwowaniem należności. Sytuacja finansowa strony nie odbiega od przeciętnej, a dochody przekraczają wydatki, mimo istniejących zobowiązań prywatnoprawnych. Ponadto, strona posiada potencjał do generowania dodatkowych dochodów, a umorzenie należności stanowiłoby nieuzasadnione uprzywilejowanie.Stan faktyczny
Strona skarżyła decyzję Ministra Finansów utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą umorzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku (74.950 zł), odsetek (20.601 zł) oraz rozłożenia ich na raty. Kara została nałożona w 2006 r. i prawomocnie utrzymana w mocy przez sądy administracyjne. Wcześniej organ umorzył odsetki i odroczył termin zapłaty kary, jednak strona nie dotrzymała nowego terminu. Minister Finansów, analizując sytuację finansową strony, stwierdził, że dochody rodziny (8.254,33 zł miesięcznie) są wystarczające do utrzymania stabilnej egzystencji i spłaty zobowiązań, a sytuacja nie jest na tyle trudna, aby uzasadniać umorzenie. Strona posiadała zdolność kredytową i zaciągała kolejne pożyczki, a także potencjalne zasoby (nieruchomości) do generowania dochodu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA - Aleksandra Młyńska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pozostałej do zapłaty kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku; oddala skargę.
Przedmiotem skargi H.S. (dalej: strona lub skarżąca) jest decyzja Ministra Finansów (dalej: Minister, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody P. (dalej: organ I instancji) z [...] lutego 2019 r. znak [...] odmawiającą: 1) umorzenia pozostałej do zapłaty kary, tj. 74.950 zł; 2) umorzenia odsetek w kwocie 20.601 zł, naliczonych z tytułu niedotrzymania terminu płatności ww. kary; 3) rozłożenia na raty ww. kary. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z [...] maja 2006 r. znak: [...] wymierzył stronie karę z tytułu nielegalnego użytkowania budynku z przeznaczeniem na warsztat o trzech stanowiskach oraz sklep sprzedaży części zamiennych, zlokalizowanego na działce o nr ewidencyjnym ... przy ul. A. w B., w kwocie 75.000 zł. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. ostatecznym postanowieniem z [...] czerwca 2006 r. znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 6 marca 2007 r. II SA/Bk 804/06 oddalił skargę strony. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 grudnia 2009 r. II OSK 1024/09 oddalił skargę kasacyjną skarżącej.
W wyniku rozpoznania wniosku strony decyzją z [...] lutego 2015 r. znak: [...] Wojewoda P. odroczył termin zapłaty kary w wysokości 74.950 zł do dnia 1 marca 2018 r. i ustalił opłatę prolongacyjną w wysokości 9.978 zł. Ponadto ww. decyzją umorzył odsetki z tytułu ww. kary w wysokości 75.658 zł.
Wobec niedotrzymania wskazanego w decyzji terminu płatności, w dniu 8 marca 2018 r. wystawiono notę odsetkową Nr [...] i wezwanie do zapłaty.
W odpowiedzi na powyższe strona zwróciła się o wyjaśnienie treści pisma i kwestii merytorycznych dotyczących okoliczności wymierzenia kary oraz złożyła wniosek o umorzenie kary i odsetek w całości.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda P. decyzją z [...] lipca 2018 r. odmówił umorzenia kary w wysokości 74.950 zł, oraz odsetek w kwocie 20.601 zł.
W wyniku rozpoznania odwołania Minister Finansów z [...] października 2018 r., znak: [...] uchylił decyzję I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji w sposób niedostateczny przeprowadził postępowanie dowodowe.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda P. decyzją z [...] lutego 2019 r. odmówił: 1) umorzenia pozostałej do zapłaty kary, tj. 74.950 zł, 2) umorzenia odsetek w kwocie 20.601 zł, naliczonych z tytułu niedotrzymania terminu płatności ww. kary, 3) rozłożenia na raty ww. kary oraz odsetek po 200 zł miesięcznie.
W wyniku rozpoznania odwołania Minister Finansów zaskarżoną decyzją z [...] maja 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie w szczególności art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: op). Wyjaśnił, że możliwość udzielenia ulg w spłacie należności publicznoprawnej przewidziana w art. 67a § 1 op uzależniona jest od zaistnienia przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Decyzja w przedmiocie ulgi ma charakter uznaniowy, tzn. pozostawia organowi stosującemu prawo pewien zakres luzu decyzyjnego, co nie oznacza, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny.
Organ II instancji ustalił, że strona (l. 64) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem (l. 61). Głównym źródłem utrzymania rodziny stanowi dochód z tytułu pracy męża, wynoszący średnio miesięcznie 5.508,92 zł oraz z tytułu prowadzonej działalność gospodarczą pod nazwą A. M.S.. Dochód z działalności gospodarczej w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2018 r. wyniósł 6.428,58 zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc dało 2.142,86 zł, zaś od 1 lipca 2018 r. do 30 września 2018 r. wyniosło 412,75 zł. W trzecim kwartale 2018 r. dochody uległy obniżeniu, jednak wyliczając średnią z sześciu miesięcy dochód wyniósł - 1.140,22 zł. Minister ustalił, że skarżąca uzyskuje dochody z tytułu emerytury z KRUS w wysokości 909,05 zł miesięcznie oraz z ZUS w kwocie 696,14 zł miesięcznie. Łącznie średni miesięczny dochód małżonków ze wszystkich źródeł utrzymania wynosi 8.254,33 zł.
Organ odwoławczy zauważył, że z informacji uzyskanej od Burmistrza Miasta B. wynika, iż strona nie posiada gospodarstwa rolnego, nieruchomości ani lasu na terenie miasta B.. Natomiast jej mąż figuruje jako podatnik podatku od nieruchomości za grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 30,80 m2 dzierżawione od Urzędu Miasta B.. Ponadto na dzierżawionym gruncie znajduje się należący do męża strony budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 16,56 m2. Budynki mieszkalne i warsztat stanowią własność syna - P.S.. Organ ustalił również, że strona przekazała w 2014 r. także na rzecz syna gospodarstwo rolne. Z umowy kredytowej zawartej w dniu 27 marca 2018 r. wynika, iż P.S. i A.S. mieszkają pod tym samym adresem co skarżąca, jednak nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym.
Dodatkowo organ II instancji ustalił, że strona wspólnie z mężem posiada następujące środki transportu: samochód półciężarowy marki Volvo rok produkcji 1990 (czasowo wyrejestrowany), samochód osobowy marki Mercedes rok produkcji 1998, oraz Mercedes BUS. W okresie ostatnich 3 lat strona i jej mąż nie otrzymali ulg podatkowych ani pomocy "de minimis" oraz nie korzystają i nie korzystali ze środków pomocy społecznej.
Minister także stwierdził, że główną część miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego skarżącej stanowi spłata rat kredytów i pożyczek w łącznej wysokości 4.275,31 zł. Pozostałe miesięczne koszty to: zakup żywności - 1.000 zł, energia elektryczna - 382,53 zł, opał - 416,67 zł, zakup leków - 200 zł, opłata za wodę - 35,64 zł, ubezpieczenie domu - 27,75 zł, opłata za gospodarowanie odpadami 10 zł i podatki lokalne 7,97 zł. Zgodnie z informacją przekazaną przez stronę, wszystkie wydatki kształtują się na poziomie 6.520,84 zł. Ustalono także, że strona posiada zobowiązania i pożyczki zaciągnięte: 1) od osób fizycznych na kwotę 11.500 zł, 2) w B. zaciągnięty w 2010 r. na kwotę 150.000 zł (pozostało do spłaty - 38.532,00 zł, z czego miesięcznie do spłaty przypada 1.684,54 zł, termin spłaty ostatniej raty przypada na dzień 30 kwietnia 2020 r., 3) w P. zaciągnięty 22 maja 2017 r. w wysokości 18.388,69 zł (raty spłacane są do 10 dnia każdego miesiąca w kwocie 390,71 zł, zaś termin spłaty ostatniej raty ustalono na dzień 10 czerwca 2022 r.), 4) w B. zaciągnięty wraz z mężem oraz P.i A.S. w dniu 27 marca 2018 r. w wysokości 50.000 zł (raty spłacane są do 10 dnia każdego miesiąca w kwocie 1.495,35 zł, termin spłaty ostatniej raty ustalono na dzień 10 marca 2021 r.), 5) w 2016 r. w kwocie 26.000 zł (rata miesięczna 792,20 zł, termin spłaty ostatniej raty upływa 14 września 2019 r.), 6) w G. zaciągnięty przez męża strony 15 stycznia 2019 r. w wysokości 2.000 zł (termin spłaty określono na 15 stycznia 2020 r.). Dodatkowo ustalono, że skarżąca swoje zobowiązania reguluje z opóźnieniem. Posiada także zaległości płatnicze na rzecz R. S.A. oraz ZUS., które w części dotyczą działalności gospodarczej męża.
W wyniku dokonanej analizy sprawy organ II instancji wskazał, że w związku z nałożeniem kary strona i jej mąż znaleźli się w trudnej sytuacji, na co wskazuje złożony wniosek, a także przedłożone w toku postępowania administracyjnego dokumenty i oświadczenia. Jednakże organ odwoławczy zwrócił uwagę, że pomimo trudności związanych z realizacją nałożonego zobowiązania sytuacja, w której znalazła się strona nie zagraża egzystencji jej rodziny. Minister Finansów zauważył, że sytuacja materialna i finansowa rodziny strony nie odbiega od poziomu życia przeciętnej polskiej rodziny i można ją określić jako dobrą, tzn. pozwalającą na utrzymanie posiadanych zasobów i rodziny, zapewniającą członkom gospodarstwa domowego stabilną egzystencję. Faktem jest, że z uzyskanych dochodów strona reguluje w większości zobowiązania wobec wierzycieli prywatnych (banki), jednak dzieje się to bez znaczącego uszczerbku dla dotychczasowego poziomu życia. Z powyższych ustaleń wynika, również że strona posiada zdolność kredytową zaś uzyskiwane dochody przekraczają wydatki. Strona finansowa i mieszkaniowa skarżącej jest dobra i stabilna, zaś uzyskiwane przez członków gospodarstwa domowego strony dochody w wysokości 8.254,33 zł miesięcznie wynikają, m.in. z działalności gospodarczej oraz z ubezpieczenia społecznego. Wprawdzie skarżąca wykazała zobowiązania kredytowe, jednakże ich spłata odbywa się bez zakłóceń. Rodzina strony nie jest objęta wsparciem ze strony organów pomocy społecznej.
W ocenie Ministra Finansów strona dysponuje potencjałem umożliwiającym poprawę swojej sytuacji finansowej, np. poprzez zagospodarowanie zasobów majątkowych w postaci nieruchomości, które jak stwierdzono podczas oględzin nieruchomości, nie są użytkowane (decyzja PINB w [...] z [...] czerwca 2006 r. dotycząca warsztatu o trzech stanowiskach zlokalizowany przy drodze, mający zabezpieczony wjazd oraz sklep części zamiennych,) a które stanowić mogą dla strony potencjalne źródło dochodu. W ocenie organu II instancji potencjalne dochody uzyskane np. z wynajmu posiadanych zasobów lokalowych w sposób dodatni powinny wpłynąć na sytuację ekonomiczną rodziny strony i spłatę kary.
Organ odwoławczy przeanalizował dochody z prowadzonej działalności gospodarczej i stwierdził, że dostarczone dokumenty obrazują jedynie sytuację w 2018 i 2019 r., a nie obrazują sytuacji w okresie od nałożenia kary do złożenia odwołania. Wątpliwość organu przede wszystkim wzbudził fakt, że strona w ww. okresie wykazywała zdolność kredytową zaciągając w bankach pożyczki, co podaje na okoliczność swojego zadłużenia i trudnej sytuacji materialnej. W tym kontekście organ odwoławczy wskazał, że sygnalizowane przez stronę problemy mają charakter przejściowy i mogą ulec zmianie. Natomiast umorzenie w całości lub w części należności publicznoprawnej jest ulgą o charakterze definitywnym.
Minister Finansów w zakresie przesłanki ważnego interesu podatnika zwrócił uwagę, że przesłanka ta zachodzi w sytuacji, w której podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Podkreślił, że akta sprawy wskazują, że ustalenie kary budowlanej nie było związane z sytuacją nadzwyczajną (przepisy regulujące proces budowlany obligowały stronę do wcześniejszego uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie). Naruszając prawo w powyższym zakresie strona musiała liczyć się z ryzykiem poniesienia określonych konsekwencji prawnych.
Natomiast w zakresie przesłanki interesu publicznego organ odwoławczy wyjaśnił, że jest to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, równość opodatkowania, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu publicznego czy korektę jego błędnych decyzji. Zdaniem organu II instancji rezygnacja z należnego zgodnie z prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem strony w stosunku do innych podmiotów, w zakresie równego traktowania pod względem konstytucyjnych praw i obowiązków. Z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku zapłaty.
Pismem z 30 czerwca 2019 r. strona złożyła skargę na ww. decyzję. Skarżąca nie sformułowała zarzutów oraz wniosków wobec decyzji Ministra Finansów.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: ppsa), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Ministra Finansów z [...] maja 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody P. z [...] lutego 2019 r. odmawiającą: 1) umorzenia pozostałej do zapłaty kary, tj. 74.950 zł; 2) umorzenia odsetek w kwocie 20.601 zł, naliczonych z tytułu niedotrzymania terminu płatności ww. kary; 3) rozłożenia na raty ww. kary i odsetek w wysokości 200 zł.
Przypomnieć należy, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z [...] maja 2006 r., znak: [...] wymierzył stronie karę z tytułu nielegalnego użytkowania budynku z przeznaczeniem na warsztat o trzech stanowiskach oraz sklep sprzedaży części zamiennych, zlokalizowanego na działce o nr ewidencyjnym ... przy ul. A. w B., w kwocie 75.000 zł.
W myśl art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U z 2018 r. poz. 1202 ze zm.) do kar, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego, z wyjątkiem określonego w ust. 1, przysługują wojewodzie.
Zgodnie z treścią art. 67a § 1 op znajdującym się w Dziale III Ordynacji podatkowej, zatytułowany "Zobowiązania podatkowe", organ podatkowy może zastosować ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;
umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Prawidłowo organ odwoławczy zauważył w zaskarżonej decyzji, że możliwość udzielenia ulg w spłacie należności publicznoprawnej przewidziana w art. 67a § 1 op uzależniona jest od zaistnienia przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy przypomnieć należy, że udzielenie ulg, o które wnosiła skarżąca jest fakultatywne. Zaskarżona decyzja ma zatem charakter uznaniowy. Oznacza to, że nadaje ona organowi administracyjnemu możliwość wyboru przy tym samym stanie faktycznym kilku równoprawnych rozstrzygnięć. Regulacja taka oznacza, że podmiot prowadzący postępowanie może zarówno udzielić wnioskowanej ulgi, jak i nie skorzystać z takiej możliwości - oba rozstrzygnięcia będą legalne.
W sprawie możliwość umorzenia warunkowana jest pojęciami nieostrymi. Zatem w pierwszej kolejności należy dokonać wykładni nieostrych i niezdefiniowanych pojęć: "ważnego interesu podatnika" (strony) i "interesu publicznego". Orzekając bowiem o umorzeniu należności w świetle art. 67a § 1 op, organ za podstawę rozstrzygnięcia może mieć albo przesłankę ważnego interesu dłużnika, albo przesłankę interesu publicznego, albo obie te przesłanki łącznie. Nie oznacza to natomiast, że organy zobowiązane są do rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem ważnego interesu strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny, przez który często organy zdają się rozumieć interes budżetu państwa (por. "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Wyd. Praw. Lexis Nexis, S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, str. 319). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 335/13: "Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego. Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron – interesu obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 182/12, baza orzeczeń nsa.gov.pl). W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym, o ile ten ostatni można uznać za słuszny interes strony. Oznacza to, że w każdym przypadku organ ma obowiązek wskazać nie tylko, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, ale także, że jest on na tyle ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli (por. wyrok SN z 18 listopada 1993 r. sygn. akt III ARN 49/93, publ. OSNCP 1994/9/181)".
Powyższe pojęcia "ważny interes podatnika (dłużnika)" oraz "interes publiczny" stanowiły już wielokrotnie przedmiot rozważań sądów administracyjnych.
Zgodnie więc z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych o istnieniu ważnego interesu podatnika (dłużnik) nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny (patrz wyrok WSA w Warszawie z 21 listopada 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2119/12 – wszystkie powołane wyroki dostępne na stronie internetowej: http//orzeczenia.nsa.gov.pl).
Natomiast interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, równość opodatkowania, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu publicznego czy korektę jego błędnych decyzji (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 26 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 862/15).
Sąd wyjaśnia, że dla udzielenia ulgi poprzez całkowite umorzenie należności, nie jest wystarczający przejściowy brak wystarczających do zapłaty całości należności środków finansowych.
Minister Finansów w sposób także prawidłowy ocenił sytuację finansową strony i jej rodziny. Zasadnie zauważył, że sytuacja finansowa strony nie odbiega od typowej sytuacji rodzin polskich. Stan finansowy zapewnia członkom gospodarstwa domowego stabilną egzystencję. Rodzina skarżącej uzyskuje dochody zarówno ze świadczeń uzyskiwanych od KRUS i ZUS jak i z pracy męża strony (5.508,92 zł miesięcznie) i prowadzonej przez męża strony działalności gospodarczej. Główną część miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego strony stanowi spłata rat kredytów i pożyczek w łącznej wysokości 4.275,31 zł. Pozostałe wydatki oszacowano na kwotę 2.250 zł. Łączne wydatki stanowią 6520,84 zł. Strona finansowa i mieszkaniowa skarżącej i jej rodziny jest dobra i stabilna, zaś uzyskiwane przez członków gospodarstwa domowego skarżącej dochody w wysokości 8.254,33 zł przekraczają wydatki. Analizując stronę wydatkową należy także zwrócić uwagę, że rodzina skarżącej spłaca raty kredytów i pożyczek, jednakże są to zobowiązania prywatnoprawne i w żaden sposób nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych, jakim jej obowiązek poniesienia należności z tytułu kary. Podkreślenia także wymaga, że regulowanie zobowiązań wobec wierzycieli prywatnych nie odbywa się z uszczerbkiem dla dotychczasowego poziomu życia. Przeciwnie strona nadal posiada zdolność kredytową i z tej zdolności korzysta zawierając kolejne umowy. Także perspektywa czasowa wskazuje, że sytuacja strony będzie jeszcze lepsza, gdyż w okresie 2019-2022 upływają terminy spłat ostatnich rat zaciągniętych kredytów i pożyczek.
Dodatkowo zauważyć należy, że od daty nałożenia kary, skarżąca zaciągnęła wiele zobowiązań z tytułu pożyczek i kredytów nie regulując w tym czasie w żadnej części należnej i wymagalnej od 1 marca 2018 r. kary. Z akt sprawy wynika, że strona skorzystała także już z pomocy państwa w zakresie ułatwień płatniczych tej kary. Mianowice umorzono jej odsetki od kary i odroczono termin zapłaty kary. Co więcej zasadnie Minister i organ I instancji wskazali, że strona nie korzysta z możliwości uzyskania dochodu np. z wynajmu posiadanych zasobów lokalowych (warsztat o trzech stanowiskach zlokalizowany przy drodze, mający zabezpieczony wjazd oraz sklep części zamiennych). Wynajem taki w sposób pozytywny powinien wpłynąć na sytuację ekonomiczną rodziny strony i spłatę kary. Ponadto, jak wynika z akt strona raczej pozbywa się majątku, gdyż na syna przepisała gospodarstwo rolne w 2014 r., a także nieruchomość, na której został posadowiony warsztat trzystanowiskowy i sklep w stosunku do których to budynków nałożono karę (nieruchomość ta wcześniej stanowiła własność strony – patrz postanowienie z P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2016 r., karta 213-215). Natomiast sygnalizowane przez stronę kłopoty związane z prowadzoną działalności gospodarczą zostały także poddane przez organ analizie i zasadnie zauważono, że umorzenie należności ma charakter definitywnej rezygnacji z uzyskania tej należności, w przeciwieństwie do np. problemów związanych z działalnością gospodarczą, która ma charakter wyłącznie czasowy i może ulec zmianie.
Wobec powyższej analizy zasadnie organ II instancji wskazał, że borykanie się z problemami, jakie stwarza rynek, jest jednym z elementów szeroko rozumianego ryzyka gospodarczego i niezasadnym jest przenoszenie go na budżet państwa. Organy rozpoznające sprawę stwierdziły realną możliwość spłaty zobowiązania np. w postaci rat rozłożonych na 5 lat, a nie po 200 złotych. Co w ocenie sądu w tym stanie faktycznym może doprowadzić do uregulowania należności, bez konieczności przymusowego dochodzenia tej należności. Jednak jak wynika z akt sprawy strona jest w zasadzie zainteresowana jedynie umorzeniem wymierzonej kary w pełnej wysokości wraz z odsetkami. Taki jednakże wniosek prawidłowo nie został uwzględniony przez organy orzekające. W tym miejscu sąd przychyla się do stanowiska organu I instancji, że propozycja spłaty należności w ratach po 200 zł wskazana przez stronę jest mało realna i nie gwarantuje spłaty zobowiązania. Dlatego też zasadnie organ odmówił skarżącej rozłożenia na raty należności w ww. wysokości.
Zasadnie także w ocenie sądu Minister nie dopatrzył się w sprawie interesu publicznego, który uzasadniałby umorzenie należności wynikającej z nałożonej kary. Jak słusznie wskazał Minister, przez "interes publiczny" należy rozumieć wartości wspólne dla całego społeczeństwa. Można w tym miejscu dodać, że na pojęcie "interesu publicznego" składa się zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść do indywidualnej sytuacji wnioskodawcy, stąd też wynika niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia. Organ uznał, iż wartościami wspólnymi, określającymi interes publiczny w niniejszej sprawie, są: bezpieczeństwo prawne, porządek publiczny, ochrona moralności publicznej, wartości te jednak przeciwstawiają się, wnioskowanemu przez stronę umorzeniu należności. Zatem skoro jedną z wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa jest zapłata ciążących na zobowiązanych należności, to prawidłowa była konstatacja Ministra, że rezygnacja z należnego zgodnie z prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem strony w stosunku do innych podmiotów, w zakresie równego traktowania pod względem konstytucyjnych praw i obowiązków. W tym miejscu sąd ponownie wskazuje, że umorzenie należności jest ulgą najdalej idącą i stanowi definitywną rezygnację z dochodzonych należności. Dlatego też stosowanie tej ulgi wymaga szczególnie ostrożnego podejścia ze strony organów orzekających, co też organy w sprawie poczyniły. Prawidłowo zatem uznały, że rezygnacja z należnego prawem świadczenia stanowiłaby o potraktowaniu strony w sposób preferencyjny w stosunku do innych podmiotów. Tym bardziej, że w sprawie istnieje realna możliwość odzyskania tej należności w sposób dobrowolny (raty) lub przymusowy (egzekucja).
Sąd uznał zatem, że wydana na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, właściwego dla tego rodzaju rozstrzygnięć w kwestii umorzenia niepodatkowej należności publicznoprawnej, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów.
Na zakończenie sąd wyjaśnia, że kontrolował decyzje organów na dzień wydania decyzji i w przypadku zmiany okoliczności faktycznych strona może wystąpić z kolejnym wnioskiem o umorzenie należności, gdyż sprawy z zakresu umarzania należności nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej.
Mając powyższe na uwadze, sąd nie stwierdziwszy naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowanie, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło