V SA/Wa 1336/08

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W... z dnia marca 2008 r. Nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zrzeczenia się towarów na rzecz Skarbu Państwa postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W... K. G. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 2 czerwca 2008 r. uzupełnił brak formalny wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu oświadczył, iż nie posiada stałego źródła dochodów, utrzymuje rodzinę z pracy dorywczej (czwórka dzieci). We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną – J. G. oraz dwójką dzieci. Posiada ... domu o powierzchni ...m2. Nie posiada oszczędności pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Jego dochody z pracy dorywczej wynoszą ... zł brutto. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 11 czerwca 2008 r. wezwano go do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania i nadesłanie stosownych dokumentów. W piśmie z dnia 24 czerwca 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący oświadczył, iż jest współwłaścicielem domu o pow. ... m2 na podstawie aktu notarialnego z ... 1995 r. i ponosi wydatki z nim związane w wysokości około ... zł, w skład których wchodzą: CYFRA +, wywóz nieczystości, rata za komputer dla syna i miesięczne kieszonkowe dla córki (rachunki w załączeniu). W ww. domu zamieszkuje była żona z dziećmi, która pokrywa około ... zł miesięcznych stałych wydatków, w skład których wchodzi energia elektryczna i podatek od nieruchomości. Skarżący na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny we wspólnym gospodarstwie domowym wydaje ... zł miesięcznie. Obecna żona skarżącego jest współwłaścicielką domu o pow. ... m2 z .... Z żoną tą skarżący ma .... W związku z orzeczeniem o niepełnosprawności ... ..., żona otrzymuje zasiłek w wysokości ... zł miesięcznie i nie może podjąć pracy zawodowej. Obecnie skarżący nie opłaca alimentów, zalega około ... zł, gdyż nie pozwalają mu środki pieniężne jakie otrzymuje z pracy. Mimo to kieszonkowe jakie daje to miesięcznie około ... zł plus dodatkowo opłaca różne wycieczki szkolne i ratę komputerową dla syna. Skarżący Sygn. akt V SA/Wa 1336/08 dołączył również dwa postanowienia dotyczące kar grzywny, które spłaca miesięcznie w wysokości ... i ... zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) - dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sygn. akt V SA/Wa 1336/08 Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z §2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221, poz. 2193) Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku. Na wstępie odnosząc się do twierdzeń skarżącego, iż ma na utrzymaniu czworo dzieci wskazać należy, iż syn z poprzedniego małżeństwa pozostaje na utrzymaniu matki - skarżący nie płaci nawet alimentów, natomiast córka ... osiągnęła już pełnoletniość i uzyskuje własne dochody z tytułu zatrudnienia, nie można zatem uznać, iż pozostaje na utrzymaniu skarżącego. Skarżący jak wynika z jego oświadczenia pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z drugą żoną i dwójką dzieci. Z nadesłanych dokumentów wynika, iż rodzina zamieszkuje w domu w ..., który jest współwłasnością jego żony i .... Z załączonych rachunków wynika, iż miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu wynoszą około ... zł (podatek od nieruchomości, woda, energia elektryczna, wywóz śmieci). W tym miejscu zauważyć należy, iż wydatków na telewizję ... (... zł), telefon stacjonarny (od ... do ... zł miesięcznie) nie można uznać jako niezbędnych kosztów utrzymania. Z zeznania podatkowego skarżącego za rok 2007 wynika, iż uzyskał on dochody w wysokości brutto ... zł, co daje średnio miesięczny dochód brutto ... zł. Z obliczenia zeznania podatkowego wynika, iż skarżący nadpłacił podatek w wysokości ... zł. Obecnie skarżący uzyskuje dochody z prac dorywczych według oświadczenia - ... zł brutto, nie przedstawił na potwierdzenie powyższego żadnych zaświadczeń. Żona skarżącego uzyskuje dochody w postaci zasiłku z tytułu niepełnosprawności ... w wysokości ... zł. Skarżący posiada ponadto ... domu w K. o pow. ... m2, który nabył na mocy aktu notarialnego w ... 1995 r. Z dokumentu tego wynika, również, iż budynek ten posadowiony jest na gruncie o pow. ..., o czym skarżący nie wspomniał. Sygn. akt V SA/Wa 1336/08 Do niezbędnych kosztów utrzymania skarżący zaliczył również wydatki na dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa. Wskazać należy, iż z nadesłanego rachunku wynika, iż skarżący zakupił (w formie ratalnej) komputer dla syna za kwotę ...zł. Nie kwestionując w tym miejscu moralnego obowiązku wspierania dzieci zauważyć należy, iż był to duży wydatek jak dla osoby, która nie posiada wystarczających środków finansowych dla zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych własnych i rodziny. Ponadto jak wynika z układu ratalnego (10 rat od ...) zakup ten został już spłacony w całości. Odnosząc się natomiast do środków finansowych przekazywanych w postaci kieszonkowego córce zauważyć należy, iż na potwierdzenie swojego oświadczenia w tym zakresie skarżący przedstawił dowody wpłaty na konto córki z ... r. Skarżący przedstawił również dokumenty potwierdzające spłacanie grzywny w kwocie po ... i ... zł miesięcznie, jak również dowody opłacania przedszkola dla dziecka w kwocie ... zł. Ponadto skarżący oświadczył, iż na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny we wspólnym gospodarstwie domowym wydaje ... zł. Na podstawie przesłanych przez skarżącego dokumentów stwierdzić jednak należy, iż pomimo ciężkiej sytuacji finansowej na jaką wskazuje skarżący nie wszystkie środki finansowe znajdujące się w dyspozycji jego rodziny są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne). Zatem ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego nie spowodowałoby uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Chodzi tutaj w szczególności o wydatki na telewizję ... skarżący opłaca dwa abonamenty w łącznej wysokości ... zł miesięcznie a ponadto wydatki na telefony, które mogłyby być ograniczone. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego skarżącego wynika również, iż w dniu ... poniósł wydatek na hotel w wysokości ... zł. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania (v. postanowienie SN z 24 lipca 1980 r., sygn. I CZ 99/80, Lex Polonica). Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić Sygn. akt V SA/Wa 1336/08 się o pomoc państwa (v. postanowienie SN z 24 września 1984 r., sygn. II CZ 104/84, Monit. Prawn. 2000/7). Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Wszystkie wskazane powyżej okoliczności świadczą o tym, iż rodzina skarżącego nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć przyszłe koszty sądowe, które w przypadku niniejszej sprawy nie są wysokie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.