V SA/Wa 1343/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) stycznia 2015 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego nr (...) z dnia (...) września 2014 r.; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. O. kwotę 14 737 zł (czternaście tysięcy siedemset trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli sądowo-administracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z [...] stycznia 2015 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego nr [...] z [...] września 2014 r. ustalającą na 189.589,40 euro, tj. 753.617,87 zł kwotę nienależnie pobranych środków wraz z odsetkami w wysokości określonej zgodnie z art. 123 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011. Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych: Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w G. decyzją nr [...] z [...] września 2011 r. udzielił A.O. wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. W wyniku tego rozstrzygnięcia Stronie wypłacono 22 września 2011 r. wsparcie w wysokości 753.617,87 zł. W wyniku wznowienia postępowania, decyzją nr [...] z [...] czerwca 2013 r. Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w G. uchylił uprzednio wydaną decyzję o przyznaniu pomocy i odmówił stronie udzielenia wsparcia z tytułu kryzysu EHEC z powodu niedotrzymania warunków mechanizmu WPR "Wsparcie kryzysowe na rynkach owoców i warzyw". Powodem wznowienia postępowania w sprawie udzielenia wsparcia były wyniki kontroli ex-post przeprowadzonej od 12 października do 30 listopada 2012 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Z., zgodnie z którymi strona sprzedała w okresie objętym możliwością wsparcia działań kryzysowych ponad 800 ton dojrzałych pomidorów za kwotę blisko 2 mln zł. Od decyzji tej odwołała się A.O.. Prezes ARR uwzględnił odwołanie Strony i decyzją z [...] sierpnia 2013 r. uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G.nr [...] z [...] czerwca 2013 r. przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w G. wydał decyzję nr [...] z [...] września 2013 r., którą ponownie odmówił skarżącej wsparcia z tytułu kryzysu EHEC. Po rozpatrzeniu ponownego odwołania Skarżącej, Prezes ARR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji decyzją nr [...] z [...] listopada 2013 r. Na to ostatnie rozstrzygnięcie Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Natomiast w oparciu o decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia, Prezes ARR wydał [...] kwietnia 2014 r. decyzję nr [...] o ustaleniu nienależnie pobranej płatności, od której Strona odwołała się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W wyniku postępowania odwoławczego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z [...] lipca 2014 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na wskazanie niewłaściwej podstawy naliczania odsetek od kwoty nienależnie pobranych środków. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, [...] września 2014 r. Prezes ARR wydał decyzję o ustaleniu nienależnie pobranych płatności wraz z odsetkami. A.O. odwołała się od tego rozstrzygnięcia do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...] z [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARR z dnia [...] września 2014 r. Właśnie to rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2015 r. jest przedmiotem kontroli sądowo-administracyjnej w rozpoznawanej obecnie sprawie. A.O. we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze zarzuciła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszenie przepisów prawa procesowego: 1. art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie Strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków, 2. art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., przejawiające się w nieprzeprowadzeniu w sprawie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy płatność dokonana na rzecz Strony miała charakter płatności nienależnej, a także na pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia, skąd wynika przyjęty przez organ stan faktyczny sprawy (pobranie środków finansowych w sposób nieuprawniony), skoro postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu wsparcia w sektorze owoców i warzyw i odmowie udzielenia Stronie pomocy nie zostało prawomocnie zakończone, 3. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez niezawieszenie postępowania pomimo istnienia ku temu istotnych przesłanek, 4. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., polegające na nieodniesieniu się do wniosku Strony o zawieszenie postępowania, 5. art. 12 i art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną zwłokę w załatwieniu sprawy, przekładającą na zwiększenie ewentualnego zobowiązania finansowego Strony oraz naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., będące konsekwencją uznania, że przy wydawaniu decyzji w I instancji nie doszło do naruszenia normy o charakterze kompetencyjnym (poprzez wydanie rozstrzygnięcia zastrzeżonego dla Prezesa Agencji Rynku Rolnego przez inny organ, który nie mógł zostać do tego upoważniony, tj. poprzez naruszenie przepisów o właściwości — podpisanie decyzji przez osobę nieupoważnioną), powodujące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, 2. art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o Agencji Rynku Rolnego poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej stronie środki finansowe w postępowaniu, które nie zostało prawomocnie zakończone, jest samoistną i wystarczającą podstawą pozwalającą na stwierdzenie, że płatność ta miała charakter nienależny i wyłącza ciążący na Prezesie Agencji Rynku Rolnego obowiązek ustalenia — w drodze przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego — że płatność miała charakter nienależny. W konsekwencji, w skardze wniesiono o: 1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a., ewentualnie, na wypadek uznania braku podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, 2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c albo art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a. oraz orzeczenie na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania na jej rzecz. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Pismem z 27 sierpnia 2015 r. Skarżąca wniosła m. in. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zawieszenie postępowania sądowo-administracyjnego z urzędu, gdyż rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, tj. postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie sygn. akt II GSK 2353/14, ze skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2014r. sygn. akt V SA/Wa30014/14, którym oddalono skargę Strony na decyzję Prezesa ARR z [...] listopada 2013 r. Wniosek ten został uwzględniony postanowieniem z 2 września 2015 r., którym zawieszono niniejsze postępowanie do czasu zakończenia postępowania przed NSA w sprawie sygn. akt II GSK 2353/14. Po jego zakończeniu, niniejsze postępowanie zostało podjęte postanowieniem z 23 czerwca z 2016 r. W tej sytuacji Skarżąca pismem z 17 sierpnia 2016 r. ponownie wniosła o zawieszenia postępowania argumentując, że wobec uchylenia przez NSA wyroku WSA w Warszawie z 22 maja 2014 r., kwestia prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego sądowej kontroli decyzji odmawiającego stronie udzielenia wsparcia pozostaje nadal otwarta. Wniosek ten został uwzględniony postanowieniem WSA w Warszawie z 21 września 2016 r. Postępowanie sądowo-administracyjne zostało podjęte postanowieniem WSA w Warszawie z 27 czerwca 2017 r. Stało się tak, ponieważ NSA wyrokiem w sprawie sygn. akt II GSK 44/17 z 4 kwietnia 2017 r. oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARR od wyroku WSA w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 1731/16 z 23 września 2016 r., którym prawomocnie uchylono decyzję Prezesa ARR z [...] listopada 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G. z [...] września 2013 r. w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania ostatecznej decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G.nr [...] z [...] września 2011 r. o udzieleniu A.O. wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Tym samym to ostatnie rozstrzygnięcie aktualnie nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Dzieje się tak niezależnie od tego, że nie sposób podzielić en bloc argumentów skargi kasacyjnej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika wprost, że została ona wydana na podstawie i w oparciu o decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji z [...] września 2011 r. w sprawie udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie sygn. akt II GSK 44/17 z 4 kwietnia 2017 r. oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARR od wyroku WSA w Warszawie sygn. akt V SA/Wa 1731/16 z 23 września 2016 r., którym prawomocnie uchylono decyzję Prezesa ARR z [...] listopada 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G. z [...] września 2013 r. w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania ostatecznej decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G.nr [...] z [...] września 2011 r. o udzieleniu A.O. wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. Tym samym to ostatnie rozstrzygnięcie aktualnie nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Co więcej zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8) k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która została następnie uchylona lub zmieniona. Z sytuacją taka mamy aktualnie do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Kontrolowane rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie i w oparciu o inne decyzje organów I i II instancji, które obecnie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem sądu. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. zobligowany był do uchylenia zaskarżonej decyzji, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. także decyzji jej poprzedzającej. Na rozprawie 6 września 2017 r. pełnomocnik Skarżącej przedstawił Sądowi poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w G.nr [...] z [...] sierpnia 2017 r. o odmowie uchylenia decyzji nr [...] z [...] września 2011 r. w sprawie udzielenia wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC. W dacie wyrokowania przez Sąd, decyzja ta nie miała waloru ostateczności. Z tej przyczyny nie mógł zostać uwzględniony złożony na rozprawie wniosek pełnomocnika Skarżącej o umorzenie jako bezprzedmiotowego kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego (art. 145 § 3 p.p.s.a.). W toku dalszego procedowania organy uwzględnią aktualny stan faktyczny sprawy. Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.