V SA/Wa 1360/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska- Szary (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Y. S. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2006 nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, powołując w podstawie prawnej art. 57 ust 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. Nr 128, poz. 1175 ze zm.), zwaną dalej ustawą o cudzoziemcach i art. 20 ust.1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach i ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 94, poz. 788) utrzymała w mocy decyzję Wojewody L. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 4 sierpnia 2004 r. Obywatel Syrii - S. Y. - przebywający w Polsce od 6 listopada 1989 r. na podstawie wiz i zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony, wystąpił do Wojewody L. o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Jako uzasadnienie przedmiotowego wniosku wskazał okoliczność odbywania stażu specjalizacyjnego w zakresie neurologii w Akademii Medycznej w L. - czas trwania szkolenia od 1 lutego 2003 r. do 31 stycznia 2008 r. Do wniosku nie załączył dokumentu podróży, ponieważ paszport został mu skradziony. Wojewoda L. decyzją z [...] grudnia 2004 r. Nr [...] - sprostowaną postanowieniem z [...] stycznia 2005 r. - działając na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 53 ust. 3 pkt 1 i art. 62 ust. 1 i 3 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach [Dz. U. Nr 128, póz. 1175 ze zm.], odmówił udzielenia Wnioskodawcy zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że Y. S. złożył wniosek z uchybieniem terminu określonego w art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto nie wypełnił warunków określonych w art. 53 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, ponieważ formalnie nie rozpoczął specjalizacji w zakresie neurologii. Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z 15 czerwca 2005 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż wniosek z 4 sierpnia 2004 r. został złożony z uchybieniem terminu określonym w art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto Cudzoziemiec nie spełnia wymogów o których mowa w art. 53 ust. 3 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, ponieważ nie podjął formalnie stażu lekarskiego z uwagi na brak prawa wykonywania tego zawodu i braku stosownego skierowania na specjalizację. Podkreślił, iż w odwołaniu cudzoziemiec sam stwierdził, iż przeoczył zgłoszenie się do Okręgowej Izby Lekarskiej i do Zakładu Doskonalenia Kadr Medycznych L. Centrum Zdrowia Publicznego w sprawie skierowania na specjalizację. Ponadto nie posiada dokumentu podróży. W związku z tym Prezes Urzędu uznał, iż decyzja Wojewody L. została wydana zasadnie. Wyrokiem z dnia 8 lutego 2006r. wydanym na skutek wniesienia skargi na ww. decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie organy administracji za główną przyczynę odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony - na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 53 ust. 3 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach - uznały to, że "cudzoziemiec nie podjął formalnie (...) stażu lekarskiego z uwagi na brak prawa wykonywania tego zawodu (...) i brak stosownego skierowania na specjalizację." Zatem Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców uznał, iż tylko formalne podjęcie stażu specjalizacyjnego, mogłoby stanowić podstawę do udzielania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z art. 53 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, niemniej jednak nie wyjaśnił dlaczego stanął na takim stanowisku. Przedstawienie stanowiska organu w tym zakresie było konieczne tym bardziej, że przepis ten ma charakter uznaniowy, a za "(...) okoliczności uzasadniające zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące (...)" wzięte być mogą, nie tylko okoliczności które dotyczą kontynuacji jakiegoś zdarzenia np. odbywania stażu, lecz także dotyczące zdarzeń przyszłych, uzależnionych od uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony np. zamiaru podjęcia stażu. Ponadto Sąd uznał, że za niewystarczającą podstawę do odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, także należy uznać - zauważony w zaskarżonej decyzji - brak dokumentu podróży, skoro organ administracji został poinformowany przez cudzoziemca, iż paszport został mu skradziony i jest w trakcie uzyskiwania nowego paszportu, a organ dysponował kserokopią paszportu starego. Zauważył, także iż w sprawie nieuwzględniono i zaniechano oceny innych okoliczności oraz zachowań skarżącego, dotyczących jego dotychczasowego pobytu w Polsce tj. legalnego przebywania w Polsce od 1989 r., faktu ukończenia studiów medycznych, prowadzenia działalności gospodarczej, jak również dokumentów przedstawionych w trakcie postępowania - wypisów z księgi stanu cywilnego, z rejestru karnego, zaświadczenia o braku zobowiązań wobec organów finansowych Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców uchylił decyzję Wojewody L. z dnia [...] grudnia 2004r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego Wojewoda L. decyzją z dnia z dnia [...] października 2006 r. odmówił udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził m.in., iż skarżący przy wypełnianiu wniosku o udzielnie zgody na zamieszkanie na czas oznaczony zeznał nieprawdę, gdyż przy wypełnianiu wniosku z dnia 4 sierpnia 2004r. oświadczył (na stronie 6 w części E pkt VIII formularza), że nie toczy się wobec niego postępowanie karne lub postępowanie w sprawach o wykroczenia. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w sprawie ujawniło, że w dniu 23 marca 2004r. zostało wszczęte wobec cudzoziemca postępowanie w sprawie o czyn z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, natomiast w dniu 25 czerwca 2004r. postawiono wnioskodawcy zarzuty. W powyższego w ocenie organu I instancji skarżący złożył wniosek zawierający fałszywe informacje, co wyczerpuje znamiona art. 57 ust. 1 pkt 7 lit a ustawy o cudzoziemcach. Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu 17 października 2006r. Ponadto ustalił, iż na datę 28 lipca 2006r. (dat przesłuchania) cudzoziemiec nie odbywał stażu specjalistycznego, ponieważ nie posiada prawa wykonywania zawodu lekarza, które to prawo uzależnione jest od posiadania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W odwołaniu złożonym w dniu 2 listopada 2006 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) cudzoziemiec zaskarżył ww. decyzję w całości, wnosząc o jej uchylenie i udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zdaniem wnioskodawcy w dniu składania wniosku o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony skarżący nie miał świadomości o toczącym się wobec niego postępowaniu. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców powtórzył argumenty zawarte w decyzji organu I instancji. W skardze na powyższą decyzję cudzoziemiec podniósł, że w dacie składania wniosku był w przekonaniu, iż toczące się postępowanie dotyczy osoby prawnej M. Sp. z o.o., której był prezesem, a nie skarżącego jako osoby fizycznej. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (teks jednolity Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi, z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści, poprzez stwierdzenie nieważności skarżonego aktu prawnego w związku z wydaniem go z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Bowiem merytoryczne rozpatrzenie odwołania nastąpiło pomimo jego wniesienia z uchybieniem 14-dniowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu skarżona decyzja narusza w sposób rażący przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 134 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 138 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i wydanie skarżonej decyzji, a to czyniło zasadnym stwierdzenie jej nieważności, a tym samym wyeliminowanie skarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Jak ustalono na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy decyzja Wojewody L. wydana w dniu [...] października 2006 r., została doręczona stronie w dniu 17 października 2006 r. Data ta jest bezsporna zarówno dla organu jak i samego skarżącego i potwierdza ją zwrotne potwierdzenie odbioru (vide akta administracyjne). W decyzji tej zawarto prawidłowe pouczenie o przysługującym od niej środku odwoławczym, tj. poinformowano stronę, iż od decyzji cyt. "przysługuje Panu/i odwołanie do Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców za moim pośrednictwem, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Odwołanie w sprawie zostało wniesione przez stronę w dniu 2 listopada 2006 r., o czym świadczy data stempla pocztowego znajdująca się na kopercie, w której przesyłkę nadano (vide akta administracyjne), jak również data, z jaką odwołanie zostało sporządzone, tj. 2 listopada 2006 r. (odwołanie - akt administracyjne). Zatem na podstawie stanu faktycznego sprawy należało stwierdzić, iż termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie w dniu 31 października 2006 r. W świetle powyższego należy więc zauważyć, iż strona nie dochowała w sprawie terminu ustawowego do wniesienia odwołania. Tym samym jej czynność polegająca na złożeniu wymienionego środka zaskarżenia nie mogła wywołać zamierzonego skutku, albowiem odwołanie jako wniesione po terminie nie mogło wszcząć postępowania odwoławczego prowadzącego do wydania decyzji merytorycznej. Warunkiem skuteczności tej czynności procesowej jest bowiem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje zaś bezskuteczność odwołania. Orzekając ponownie w sprawie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców winien zatem mieć na względzie, że zasadne jest - stosownie do przepisu art. 134 k.p.a. - wydanie orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Konkludując, w ocenie Sądu, w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym miejscu Sąd zauważa, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz w poglądach doktryny przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 706/05, LEX nr 196278). W wyroku z 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 490/05 (LEX nr 196696), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "(...) istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych". Podkreślić też trzeba, iż nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Innymi słowy należy przyjąć, iż rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi żadnych wątpliwości. W niniejszej sprawie - zdaniem Sądu - doszło do rażącego naruszenia art. 134 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a art. 138 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w II instancji na ich podstawie, pomimo złożenia odwołania z uchybieniem ustawowego terminu. Wskazane regulacje prawne są jasne w swej treści i w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości interpretacyjnych. Natomiast zachowanie organu orzekającego pozostaje w oczywistej sprzeczności z tymi unormowaniami, co skutkować musiało zastosowaniem przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazane przyczyny nieważności zaskarżonej decyzji stanowią okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z [...] grudnia 2006 r. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.