V SA/Wa 1369/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Asesor WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi R. Ł. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...lutego 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - uchyla zaskarżoną decyzję Po rozpoznaniu wniosku R. Ł. z dnia ... stycznia 2005r. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, decyzją z dnia ... maja 2005r. o nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) - dalej powoływana jak "u.s.u.s.", odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia, w łącznej kwocie ... zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, iż w sprawie nie stwierdzono zaistnienia przesłanki z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. - tzn. całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Ponadto wnioskodawca nie przedstawił, w ocenie organu, wystarczających dowodów potwierdzających trudną sytuację finansową i zdrowotną. Pismem z dnia ... maja 2005 r. R. Ł. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że przedstawił organowi dowody potwierdzające jego zły stan zdrowia oraz trudną sytuację materialną spowodowaną brakiem pracy i brakiem prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Decyzją z dnia ...czerwca 2005 r. o nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej powoływany jako "k.p.a.". Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia stwierdził, że wnioskodawca, występując o ponowne rozpatrzenie sprawy nie załączył dokumentacji potwierdzającej jego faktyczną sytuację materialną i zdrowotną. Powołał się na akta sprawy, z których wynikało, że zadłużenie objęte było egzekucją administracyjną, prowadzoną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., co wykluczało zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności, która pozwalałaby na pozytywne ustosunkowanie się do przedmiotowego wniosku. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym w wyniku złożenia skargi na decyzję wydaną w II instancji wyrokiem z dnia ...lutego 2006 r. o sygn. akt III SA/Wa 2166/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia ...czerwca 2005r. i określił, że nie podlega ona wykonaniu w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, iż w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wydawanych w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych był Minister Polityki Społecznej, zaś na skutek błędnego pouczenia, odwołanie od decyzji ZUS rozstrzygnął organ niewłaściwy - Prezes ZUS, co stanowiło podstawę stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na fakt, iż 24 sierpnia 2005r., zmianie uległa treść przepisu art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia ... lipca 2006r., przekazał wniosek R. Ł. do Prezesa Zakładu. Po przekazaniu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu decyzją z dnia ...lutego 2007r. o nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...maja 2005r., powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż po ponownej, wnikliwej analizie akt i na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, w jego ocenie nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie zadłużenia. Wskazał, iż należności z tytułu składek i odsetek za zwłokę figurujące na koncie objęte są postanowieniem egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., który nie wydał postanowienia o umorzeniu tego postępowania. Ustalił również, iż R. Ł. jest właścicielem samochodu ciężarowego specjalizowanego ... rok prod. 1999, zaś współmałżonka osiąga dochód ok. ...zł brutto miesięcznie. Stan zdrowia wnioskodawcy nie jest na tyle szczególny zdaniem organu, aby uzasadniał umorzenie zadłużenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący R. Ł. wniósł o wnikliwe zbadanie całej sprawy i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W jej uzasadnieniu wyjaśnił, iż jest osobą pozbawioną prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie posiada żadnych oszczędności jak i żadnych nieruchomości. Zarzucił organowi niewłaściwe ustalenie stanu jego zdrowia oraz sytuacji finansowej. Podkreślił również, iż nie jest właścicielem samochodu ciężarowego marki ... rok prod. 1999r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż skarżący nie wykazał na czym polega naruszenie prawa przy wydawaniu zaskarżonej decyzji w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym kontrola ta obejmuje stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji. Stwierdzić należy, że powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Dokonując oceny należy ustalić, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania, nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu złożona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (dowodowego), które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do powyższego Sąd miał na uwadze okoliczność dotyczącą sytuacji życiowej oraz majątkowej skarżącego, która nie została dostatecznie wyjaśniona przez organ przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponownie rozpatrując sprawę pismem z dnia ... stycznia 2007r. organ odwoławczy wezwał skarżącego do uzupełnienia - w terminie 7 dni - wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy poprzez złożenie dowodów wskazujących stan majątkowy i sytuacje rodzinną wnioskodawcy. Na powyższe wezwanie skarżący R. Ł. nadesłał m.in. oświadczenie o możliwościach płatniczych, postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z ... stycznia 2007r. o wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego, zaświadczenie lekarskie oraz faktury dotyczące opłat za mieszkanie. W zaskarżonej decyzji Prezes ZUS ustosunkowując się do powyższych dokumentów stwierdził jedynie, że cyt. "po wnikliwej analizie akt oraz na podstawie oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego" nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie zadłużenia. Powyższe, nieuzasadnione bliżej stwierdzenie organu, nie oznacza zdaniem Sądu, wszechstronnej oceny i rozpatrzenia przedłożonych nowych dowodów w sprawie, co skutkuje nie wywiązaniem się z obowiązku wynikającego z art. 77 k.p.a. Wskazany przepis oznacza, że organ jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy, oraz że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Rozpatrując materiał dowodowy organ administracji publicznej nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy (zob. np. wyrok SN z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 83). Ponownie rozpatrując sprawę Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w oparciu o zebrany materiał dowodowy, obrazujący sytuację życiową R. Ł. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż nie został wyjaśniony w sprawie dochód skarżącego i jego wysokość, stan zdrowia skarżącego oraz wydatki jakie zmuszony jest ponosić na swoje utrzymanie i ewentualnie na zakup leków. Z decyzji organu z dnia ...11.2004r. wynika ponadto, iż wnioskodawca uznany został za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, co również jest istotną okolicznością w sprawie, która nie podlegała ocenie przez organ odwoławczy w kontekście możliwości spłaty należności wobec ZUS. Z samego oświadczenia o możliwościach płatniczych (k-... i n. akt administracyjnych) wykazany jest jedynie dochód żony wnioskodawcy w wysokości ... zł brutto miesięcznie, zaś wysokość zobowiązań (długów) została określona na ... zł wraz z odsetkami. Organ rozpatrując ponownie sprawę nie ustalił wysokości miesięcznych dochodów skarżącego i jego małżonki w zestawieniu z wydatkami małżonków. Niewyjaśnianie powyższej okoliczności mogło doprowadzić organ do ustalenia stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistością. W zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono również, czym spowodowane jest zatrudnienie żony wnioskodawcy na - etatu oraz skutku prawnego jaki wynika z przeniesienia (w formie darowizny) przez skarżącego prawa własności samochodu marki ... na rzecz swojej córki M. Ł., na którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. ustanowił zastaw skarbowy (ale już po dokonaniu darowizny), której umowa została zawarta ... lutego 2006r. (dowód: treść uzasadnienia decyzji z dnia ...04.2006 k-... akt sądowych). Zdaniem Sądu przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie może dostarczyć Prezesowi ZUS potrzebnych informacji i przedstawi rzeczywistą sytuację życiową i majątkową skarżącego, która powinna być ponownie poddana ocenie (rozstrzygnięciu) mieszczącej się w ramach uznania administracyjnego - na datę rozstrzygania w sprawie. Po ustaleniu bowiem powyższych okoliczności i po dokonaniu wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów, organ winien ponownie zwrócić uwagę na ewentualną możliwość umorzenia w całości lub w części zobowiązań wobec ZUS w oparciu o przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z tych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja naruszała przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.