V SA/Wa 1369/12

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata S. D. wnosząc skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2012r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 22 czerwca 2012r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienie adwokata. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną oraz dwoma synami, utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 700 złotych oraz dochodów z gospodarstwa rolnego syna w wysokości ok. 1000 złotych miesięcznie. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni 100 m2, a syn gospodarstwo rolne. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 28 czerwca 2012 r. wezwano zainteresowanego do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na powyższe skarżący przesłał dowody potwierdzające wydatki na wyżywienie, paliwo, pasze dla zwierząt, itp., zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu PIT-37, wyciąg z rachunku bankowego syna ze stanem na 10 lipca 2012r. w wysokości 14.015,38 złotych, dowód rejestracyjny pojazdu, zaświadczenie wskazujące powierzchnię gruntów rolnych syna (11,25 ha – 1,4635 ha przeliczeniowe), decyzję w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego dotyczącą syna oraz dwie decyzje przyznające dopłaty do gruntów rolnych w łącznej wysokości 11.436,65 złotych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia miały dwie kwestie: pierwsza to wysokość posiadanych przez syna skarżacego oszczędności w wysokości 14.000 złotych. Wysokość tych środków nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawca jest osobą dla której poniesienie wydatku w postaci ustanowienia pełnomocnika z wyboru nie jest możliwe. Skarżący zgodnie z jego oświadczeniem prowadzi z synem wspólne gospodarstwo domowe, o czym również świadczą dokumenty nadesłane przez skarżącego a dotyczące wydatków na gospodarstwo syna. W związku z powyższym oraz mając na uwadze art. 128 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), który stanowi, iż obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo - skarżący posiada środki na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Trzeba w tym miejscu wskazać, że prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie pełnych kosztów postępowania nie jest możliwe, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny czego, nie sposób powiedzieć o wnioskodawcy. Skoro zatem syn wnioskodawcy, posiada środki pieniężne w kwocie co najmniej 14.000 złotych, to przeznaczenie ich nieznacznej części na wydatki związane z ewentualnym ustanowieniem pełnomocnika z wyboru, nie spowodowałoby uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy także podkreślić, że skarżący osiąga stałe dochody ze świadczenia rentowego, ponadto syn z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ponad 11 ha, z którego również ma możliwość czerpania dochodów. Zatem skoro uzyskiwane dochody i posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przechodząc do drugiej podstawy odmowy przyznania prawa pomocy należy zwrócić uwagę, że skarżący w całości nie wykonał wezwania do nadesłania dodatkowych oświadczeń. Nie nadesłał bowiem zaświadczenia o wysokości renty oraz nie przedstawił sposobu jej otrzymywania, nie nadesłał również aktu notarialnego na podstawie którego przekazał synowi gospodarstwo rolne. W związku z tym nie można ustalić wysokości dochodu skarżącego z tytułu renty oraz sposobu jej otrzymywania. Stwierdzić zatem należało, iż wnioskodawca nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku dokumentów, które winny znajdować się w jego posiadaniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując wysokość oszczędności, uzyskiwane stałe dochody oraz nierzetelne wykonanie zarządzenia z 28 czerwca 2012r., w żaden sposób nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.