V SA/Wa 1383/08
WyrokWSA w Warszawie2008-10-02
Skład orzekający: Beata Krajewska, Irena Jakubiec - Kudiura, Joanna Gierak - Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych dotyczących uzasadnienia, może zostać utrzymana w mocy?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ jej uzasadnienie nie spełniało wymogów ustawowych. Brak było uzasadnienia prawnego, a uzasadnienie faktyczne nie zawierało ustaleń faktycznych, analizy sytuacji finansowej skarżącego ani odniesienia do wszystkich zgromadzonych dowodów. Organ błędnie skoncentrował się na przesłankach z art. 41a ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zamiast na przesłankach z art. 41a ust. 1 pkt 1 tej ustawy, które miały zastosowanie w sprawie. W związku z tym, decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Skarżący A. S. zwrócił się do Prezesa KRUS z prośbą o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników wraz z odsetkami, uzasadniając to złą sytuacją finansową rodziny, stratami w gospodarstwie spowodowanymi klęskami żywiołowymi oraz problemami zdrowotnymi żony. Prezes KRUS odmówił umorzenia, a następnie utrzymał tę decyzję w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc m.in. niskie dochody, problemy zdrowotne małżonki oraz fakt, że sprzedaż gospodarstwa pozbawiłaby rodzinę środków do życia.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2008 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Asesor WSA - Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; uchyla zaskarżoną decyzję
Przedmiotem skargi z 16 kwietnia 2008 r. (data nadania), wniesionej przez A. S., jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] marca 2008 r. nr [...], wydana w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, w następującym stanie faktycznym:
W dniu 17 października 2007 r. skarżący A. S. zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z prośbą o umorzenie całości zaległych składek wraz z odsetkami.
Prośbę uzasadnił złą sytuacją finansową swojej czteroosobowej rodziny. Wskazał, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha (przeliczeniowego) - o ustalonej dochodowości rocznej 7.541 zł, co daje miesięcznych dochód na osobę w rodzinie w wysokości 157,10 zł. Wyjaśnił przy tym, iż na jego utrzymaniu pozostaje żona i dwójka kontynuujących naukę dzieci. Wskazał też, że w wyniku klęski suszy oraz ulew w 2005 i 2006 r., poniósł ogromne straty w zbiorze plonów i innych upraw. Wnioskodawca podał też, że jego żona ma problemy ze zdrowiem; od 2001 r. bezskutecznie ubiega się o rentę z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.
Decyzją z [...] stycznia 2008 r. Prezes KRUS odmówił umorzenia wnioskowanego zadłużenia, w łącznej kwocie [...] zł. W sentencji orzeczenia organ powołał art. 36 ust.1 pkt 10 oraz 41a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na okoliczności podniesione we wniosku oraz zebrany materiał dowodowy (w tym protokół z wizytacji w gospodarstwie wnioskodawcy w dniu [...] października 2007 r.). Następnie wskazał, iż biorąc pod uwagę poczynione w sprawie ustalenia oraz fakt, że aktualne trudności płatnicze wnioskodawcy mają charakter przejściowy, a ponadto, że znaczna część zadłużenia została zabezpieczona na hipotece jego gospodarstwa należało w sprawie wydać decyzję odmowną. Organ, jak wynika z tego uzasadnienia, wziął też pod uwagę to, że wnioskodawca nie korzysta z pomocy opieki społecznej (z wyjątkiem zasiłku rodzinnego na jedno dziecko). W kontekście art. 41a ust. 2 ww. ustawy organ zaznaczył, iż materiał dowodowy nie daje podstawy do stwierdzenia, że wnioskodawca nie jest w stanie spłacić zaległych zobowiązań i nie posiada majątku, z którego nie można dochodzić zaległych należności, co uzasadniałoby umorzenie całego zadłużenia jako trwale nieściągalnego.
We wniosku z 25 stycznia 2008 r. (data pisma) o ponowne rozpatrzenie sprawy Pan A. S. podniósł, że protokół z wizytacji w gospodarstwie nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego, bowiem gospodarstwo to jest od wielu lat niedochodowe a posiadany sprzęt rolniczy jest w fatalnym stanie, wymagającym zmodernizowania. Ponadto podał, że jego rodzina korzysta nie tylko z zasiłku rodzinnego, lecz również z innych form pomocy - w postaci stypendiów szkolnych na pomoc rzeczową o charakterze edukacyjny oraz stypendium socjalnego dla studentów. Wnioskodawca wskazał też, że jego trudna sytuacja finansowa nie jest przejściowa, spowodowana tylko klęską suszy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes KRUS decyzją z [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2008 r. odmawiającą umorzenia wnioskowanego zadłużenia.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie zostało udowodnione, iż rzeczywiście wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i jego rodzina pobiera świadczenia rodzinne oraz stypendium szkolne. Jednocześnie organ podał, że wyniki postępowania wskazują również na to, iż gospodarstwo rolne wnioskodawcy stanowi majątek, którego szacunkowa wartość kształtuje się na poziomie około [...] zł. To zaś pozwala stwierdzić, że możliwa będzie egzekucja należności KRUS z tego majątku. Organ podniósł też, iż wnioskodawca poinformowany został o możliwości wystąpienia z wnioskiem o rozłożenie zadłużenia na dogodne raty, lecz dotychczas nie złożył wniosku o zawarcie układu ratalnego.
Konkludując organ stwierdził, iż aktualnie w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności do orzeczenia całkowitej nieściągalności zadłużenia i w związku z tym do jego umorzenia w świetle art. 41a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa KRUS, Pan A. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że: posiadane gospodarstwo rolne w znacznej części bezpłatnie wydzierżawia zięciowi; z uwagi na niskie dochody nie był w stanie realizować wcześniejszego układu ratalnego, a obecnie bieżące składki reguluje kosztem zaspokajania pewnych podstawowych potrzeb.
W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z 22 września 2008 r. skarżący uzupełnił wniesioną skargę. Ponownie wskazał na niski dochód miesięczny swojej rodziny, na kłopoty zdrowotne małżonki oraz na podejmowane próby spłaty zadłużenia. Nadto podał, że jedynym źródłem utrzymania jego oraz jego bliskich jest jego ziemia. Sprzedaż gospodarstwa celem zaspokojenia należności KRUS pozbawiłaby jego rodzinę niezbędnych do życia środków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, iż skarżona decyzja Prezesa KRUS z [...] marca 2008 r. została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych, a to czyniło zasadnym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, iż niniejsze postępowanie zostało wszczęte wnioskiem strony z 17 października 2007 r. W piśmie tym -inicjującym kontrolowane postępowanie administracyjne- skarżący wskazał na brak środków finansowych umożliwiających mu spłatę zaległych należności i wniósł o umorzenie całego obciążającego go zadłużenia wraz z odsetkami.
Przedmiotową sprawę Prezes KRUS obowiązany był więc rozstrzygnąć w oparciu o art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.
Przytoczona regulacja prawna, posługująca się sformułowaniem: "Prezes Kasy (...). może (...)", należy do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. W wyroku z 20 marca 2007 r. (sygn. akt GSK 345/06) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż "ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał dowodowy będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".
Do decyzji wydawanych przez Prezesa Kasy w oparciu o art. 41a wymienionej ustawy, poprzez przepis art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stosuje się przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), w tym przepis art. 123 - przewidujący stosowanie ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja Prezesa Kasy, orzekająca w przedmiocie umorzenia należności Kasy z tytułu, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a.
Zatem, w celu wydania prawidłowego orzeczenia -zwłaszcza w sytuacji uznania administracyjnego- organ, prowadzący postępowanie dowodowe na podstawie k.p.a., obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny sprawy i utrwalić w aktach wyniki tego badania. Wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia, w oparciu o przepis uznaniowy, wymaga więc od organu w szczególności poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."
Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.
Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego względu uzasadnienie takiej decyzji winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.
Kierując się powyższym Sąd uznał, iż skarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem powyżej wskazanych przepisów procesowych, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., albowiem uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów zawartych w tym artykule.
Po pierwsze, zauważyć trzeba, że uzasadnienie skarżonego orzeczenia nie zawiera w ogóle uzasadnienia prawnego. Organ nie przytoczył przepisu prawa mającego w sprawie zastosowanie i nie wyjaśnił podstawy prawnej swojej decyzji.
Natomiast w sentencji skarżonego orzeczenia powołał nie tylko art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ale także ust. 2 tego przepisu, przy czym nie wyjaśnił ani jego treści, ani na jakiej podstawie przepis ten w sprawie zastosował.
Zgodnie z ust. 2 art. 41a omawianej ustawy, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy może także, z urzędu, umorzyć część lub całość należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:
1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie posiadanych dokumentów stwierdzono, że dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można dochodzić należności, oraz brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności;
2) dłużnik zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można by dochodzić należności, i jednocześnie nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności;
3) kwota należności nie przekracza pięciokrotnej wartości upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności nie uzyska się kwoty przewyższającej koszty postępowania egzekucyjnego.
Z cytowanego artykułu jasno wynika, że znajduje on zastosowanie z urzędu (a nie na wniosek) oraz, że stanowi podstawę umorzenia zadłużenia w przypadku całkowitej nieściągalności należności.
W treści wniosku -wszczynającego niniejsze postępowanie- skarżący nie podnosił żadnej okoliczności, która mogłaby świadczyć o całkowitej nieściągalności należności. Powoływał się na brak środków finansowych pozwalających na spłatę zadłużenia, a to w ocenie Sądu świadczy o tym, iż decyzja Prezesa KRUS w niniejszej sprawie winna być wydana jedynie w oparciu o art. 41a ust. 1 pkt 1 i przesłanki z tego przepisu wynikające.
Po drugie, podnieść należy, iż skarżona decyzja nie zawiera wymaganego przepisami prawa uzasadnienia faktycznego - tj. ani rozważań w świetle art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia, ani odniesienia się do zgromadzonych w sprawie dowodów.
W uzasadnieniu tym nie przedstawiono w ogóle poczynionych ustaleń faktycznych. W tym zakresie Prezes KRUS wskazał na protokół z wizytacji w gospodarstwie płatnika z [...] października 2007 r., ale nie przedstawił już okoliczności, które na tej podstawie ustalił. Pominął przy tym zupełnie protokół z wizytacji w gospodarstwie płatnika z [...] lutego 2008 r. i okoliczności w nim wskazane. Uzasadniając podjętą decyzję powołał się zaś ogólnie na materiał dowodowy zebrany w sprawie, nie wyjaśniając, które dowody uznał za wiarygodne, a które nie.
Nadto, w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Prezes KRUS nie dokonał analizy sytuacji finansowej skarżącego - jego możliwości płatniczych. Treść uzasadnienia nie wskazuje bowiem ani na jego dochody, ani na wydatki miesięczne ponoszone na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym na leczenie i leki małżonki wnioskodawcy. Wprawdzie organ wskazał, że przyjął za udowodnione, iż wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej a jego rodzina pobiera świadczenie rodzinne oraz stypendia. Jednakże nie wyciągnął z tych okoliczności żadnych wniosków i w efekcie nie wyjaśnił dlaczego w tej sytuacji wydał w sprawie decyzję negatywną w oparciu o art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W tym miejscu Sąd ponownie zaznacza, iż zakres postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie określał powyżej wymieniony art. 41a ust. 1 pkt 1. Skoro zaś, na podstawie tego przepisu, za przesłankę uzasadniającą umorzenie należności z tytułu składek można uznać trudną sytuację materialną ubezpieczonego, to organ prowadząc postępowanie w sprawie z wniosku strony o umorzenie ww. zadłużenia miał obowiązek wyjaśnić sytuację majątkową skarżącego i ustalić czy zapłata składek wraz z odsetkami w kwocie ponad 20.000 zł rzeczywiście może zagrozić jego egzystencji. Organ obowiązany był więc ustalić wysokość osiąganych przez skarżącego (i ewentualnie pozostałych członków jego rodziny) dochodów oraz wysokość ponoszonych przez niego (i członków jego rodziny) wydatków, celem zbadania możliwości płatniczych wnioskodawcy. Należy bowiem przyjąć, iż dopiero dokonanie analizy sytuacji materialnej skarżącego -poprzez porównanie ww. kwot- pozwoliłoby na stwierdzenie, czy poziom dochodów skarżącego umożliwia mu zapłatę zaległych składek wraz z odsetkami, czy też pozbawi zainteresowanego (oraz jego rodzinę) środków finansowych niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb związanych z miesięcznym utrzymaniem.
W ocenie Sądu, z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika, aby w rozpoznawanej sprawie organ obowiązek ten wykonał. W uzasadnieniu decyzji organ nie przedstawił bowiem dokładnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy, z uwzględnieniem jego dochodów oraz koniecznych wydatków. Nie uwzględnił też stanu zdrowia jego małżonki, mogącego niewątpliwie mieć wpływ na możliwości płatnicze zainteresowanego.
Konkludując, na podstawie uzasadnienia decyzji Prezesa Kasy nie można przyjąć, iż organ przeprowadził wyczerpujące, zgodne z normami k.p.a., postępowanie wyjaśniające w sprawie, mając na uwadze przesłanki wynikające z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, którymi to winien kierować się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W to miejsce organ (nie wiadomo z jakiego powodu) skoncentrował się na przesłankach wynikających z ust. 2 ww. przepisu, podnosząc, że skoro skarżący posiada gospodarstwo, na którym KRUS ustanowił hipoteki i zabezpieczył swoje wierzytelności, to nie zachodzi w sprawie stan całkowitej nieściągalności pozwalający na umorzenie zadłużenie. Wprawdzie okoliczność ta (tj. brak całkowitej nieściągalności należności) uzasadnia odmowę umorzenia zadłużenia w oparciu o ust. 2 art. 42a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ale nie przemawia za negatywnym załatwieniem wniosku skarżącego rozpatrywanego na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Natomiast Prezes KRUS właśnie takie -błędne- stanowisko zajął w niniejszej sprawie.
Z tych powodów zaskarżona decyzja nie mogła się ostać.
Sąd wskazuje, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu Prezes Kasy winien uwzględnić całość zgromadzonego i ewentualnie uzupełnionego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie na podstawie całego materiału dowodowego dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny w sprawie, kierując się przy tym normą prawa materialnego mającą tu zastosowanie i wyznaczającą zakres tego postępowania, tj. art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W tym celu winien ustalić wysokość miesięcznego dochodu rodziny skarżącego oraz jej niezbędne wydatki, w tym na leczenie i leki. Winien przy tym wziąć pod uwagę także argumentację przedstawianą przez stronę w kierowanej do organu korespondencji.
Sąd jeszcze raz też podkreśla, iż aktualny stan faktyczny sprawy winien być rozważony z uwzględnieniem treści art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników - zawartych w nim wymogów dotyczących "uwzględnienia możliwości płatniczych" jak i "uzasadnionego ważnego interesu zainteresowanego". Przepis ust. 2 tego artykułu nie miał w tej sprawie -wszczętej na wniosek, a nie z urzędu- zastosowania.
Powyższe musi zaś znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek przedstawić w sposób dokładny stan faktyczny sprawy, wskazać wszystkie dowody w niej występujące, zarówno te, na których się oparł, jak i te, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno również zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę, a także wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisu prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie, tak aby strona nie miała wątpliwości co do zasadności wydanego orzeczenia.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło