V SA/Wa 1385/09

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; B. B. wnosząc skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] czerwca 2009r. wniosła na formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem oraz trójką uczących się dzieci. Oświadczyła, iż jest właścicielem domu o powierzchni 173,5 m2, mieszkania o powierzchni 47 m2 i 64 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 70,36 ha oraz samochodu osobowego o wartości 30.000 złotych. Stwierdziła, iż cała rodzina utrzymuje się z dopłat do gruntów rolnych w wysokości 2.415 złotych miesięcznie. Stwierdziła, iż zarówno ona jak i dwoje jej dzieci studiuje, poza miejscem zamieszkania. Szkoła syna i jej jest płatna. Oświadczyła, iż m.in. ponosi następujące wydatki rocznie: 1) podatek od nieruchomości – 7297, złotych, 2) składki KRUS – 6.948 złotych, 3) opłaty na mieszkanie (P., W., G.) – 19 690 złotych, 4) czesne za studia syna – 11550 złotych, 5) czesne za studia skarżącej – 5.000 złotych, 6) wydatki na żywność – 12.000 złotych, 7) energia elektryczna – 3.000 złotych, 8) woda 840 złotych, 9) telefon komórkowy – 3.600 złotych 10) gaz – 840 złotych, 11) telefon stacjonarny i internet – 2.400 złotych, 12) utrzymanie samochodu – 3.000 złotych. Suma rocznych kosztów wynosi 76.165 złotych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.] – dalej: p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy stanowi od niej wyjątek i przyznanie prawa pomocy następuje tylko w określonych w cytowanej ustawie przypadkach. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składa się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości 390 zł (stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tutejszym Wydziale V WSA w Warszawie ze skarg B. B.l obecnie toczą się 2 postępowania, łączna wysokość wpisów we wszystkich sprawach wynosi 1168 złotych z tym, że mimo, iż w sprawie V SA/Wa 886/09 skargę odrzucono, to w kwocie 1168 złotych uwzględniono wpis od skargi. W takim też zakresie rozpoznano powyższy wniosek. Analiza podanych przez skarżącą okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku, gdyż skarżąca posiada dostateczne środki finansowe na uiszczenie wpisu sądowego. Zauważyć należy, iż zgodnie z oświadczeniem skarżąca ponosi rocznie łącznie koszty w wysokości ok. 76.165 złotych (podatek od nieruchomości, składki KRUS, opłaty na mieszkania (P., W., G.), czesne za studia syna, czesne za studia skarżącej, wydatki na żywność, energia elektryczna, woda, telefon komórkowy, gaz, telefon stacjonarny i internet, utrzymanie samochodu). W związku z powyższym należy zauważyć, iż część kosztów, które ponosi skarżąca nie mieszczą się w zakresie terminu "koniecznego utrzymania siebie i rodziny". Skarżąca ujawnił w swoim oświadczeniu posiadanie majątku ruchomego w postaci samochodu. Nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Ponadto należy zauważyć, iż pomimo ciężkiej sytuacji finansowej na jaką wskazuje skarżąca nie wszystkie środki finansowe znajdujące się w jej dyspozycji w całości pożytkowane są na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne). Zatem ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego nie spowodowałoby uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącej i jej rodziny. Chodzi tutaj w szczególności o wydatki na telelefony i Internet w łącznej wysokości 6000 złotych rocznie, które mogłyby być ograniczone. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania (v. postanowienie SN z 24 lipca 1980 r., sygn. I CZ 99/80, Lex Polonica). Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (v. postanowienie SN z 24 września 1984 r., sygn. II CZ 104/84, Monit. Prawn. 2000/7). Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Ponadto zauważyć należy, iż zobowiązania cywilnoprawne (czesne za studia skarżącej i jej syna, opłaty za mieszkania w trzech różnych miastach) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy. Niezależnie od powyższego wskazać również należy, iż skarżąca nie przedstawiła w sposób rzetelny i wiarygodny swojej sytuacji materialnej, jak również rzeczywistej wysokości dochodów. Wskazuje na to fakt, iż wysokość rocznie ponoszonych kosztów wynosi 76.165 złotych, natomiast ujawnione dochody kształtują się na poziomie 28.980 złotych (2415 zł. x 12 m-cy). W związku z tym kwota 47.185 złotych nie znajduje pokrycia w ujawnionych przez skarżącą dochodach. Mając powyższe na uwadze, podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącej jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wskazane powyżej okoliczności, świadczą natomiast o tym, iż skarżąca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć przyszłe koszty sądowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.